{"id":12448,"date":"2011-11-28T03:36:33","date_gmt":"2011-11-28T03:36:33","guid":{"rendered":"http:\/\/newspaper.ctsi-logistics.com\/?p=12448"},"modified":"2011-11-28T03:36:33","modified_gmt":"2011-11-28T03:36:33","slug":"diskalentau-na-kinalamten","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/diskalentau-na-kinalamten\/","title":{"rendered":"Diskalentau Na Kinalamten"},"content":{"rendered":"<div>By John S. DelRosario Jr.<br \/>\nContributing Author<\/div>\n<p>Estaba un\u2019 palaoan gi entalu\u2019 filan estante gi un\u2019 tenda guine gi alacha. Sige ha akompara presiun fektus siha. Ha atan hulu\u2019 ya ileg\u00f1a, &#8220;Magpu\u2019 i nobena, Iku. Mas kahulu\u2019 i presiun nesessidat familia siha ya sige ha\u2019 man-ma\u2019a\u00f1a hit ni surcharge yan asuterity&#8221;. Mamahlauyu\u2019 sa\u2019 sumasaunauyu\u2019 umesalau &#8220;let it be&#8221;. Pues hu \u00f1a\u00f1gon i prohima na &#8220;tana fan salakumba\u2019 i manpairen Hegsu\u2019 I Deni&#8221; gi otru sakan. Konfotme.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>Mientras ha a\u2019ayeg mas fektus, ileg\u00f1a, &#8220;Ke lau hafa na mampos bahu kinalamten tano\u2019ta Iku na biahe? Hafa adai bidan niniha i man-ma\u2019gasta na no siakassu siha nu i baban linala\u2019 i publiku lau siha timuneru?&#8221;<\/p>\n<p>Ineppe as Magoo, &#8220;Man-yayas ya ni siha ti matu\u00f1gu\u2019 hafa para umachogue&#8221;. Ginen fuetsau na pinadese, mas ke dos mit na natibu dumi\u00f1gu i tanu\u2019. Taya\u2019 alibiu guine para disente na linala\u2019 familia. Tatnai sisida este siha na pinadese lau tano\u2019ta mismu mafa\u2019 sasalaguan natibu. De dios mihu!<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>Humanau un abugau mamokat gi fihon pantalan Susupe. \u2019Nai dumeskansa, man-arima i lalahita ya sige masa\u00f1gan dineskontentun niha nu i gobietno. Ileg\u00f1a i prohimu, &#8220;Ti hu tu\u00f1gu\u2019 na taiguine minigai\u00f1a ti gumoflamen i maga\u2019lahe&#8221;.<\/p>\n<p>Buente chagu\u2019 i hegsu\u2019 i Deni na makat ho\u00f1gga i kabales na sentimenton publiku. Lau \u2019an mattu otru sakan na eleksion, un\u2019 ratutu ha\u2019 anog, klaru sin ditension, hafa sentimento\u00f1a i mampos mamadedese na publiku. Ti u lache este ya sumen libianu machalegua\u2019.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>Gi mapos na Huebes (Thanksgivig Day) hunae\u2019 gi hechuran tinayuyothu agradesimientu i dos sinantusan na sainahu pot todu sakrifision niha pot hame. Ha tampe si nanahu pinadesen mame gi un\u2019 didog na pineble ni sabanas hinimidde, pinasensia yan ma\u00f1an silensiu. Ti umugu\u00f1g ni unabes lau motmut tinayuyot\u00f1a para bai\u2019n fan gai esperansa na i haane u homhum antes de manana.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>Hu e\u2019eku\u00f1gog dina\u00f1a\u2019 estudianten NMC ni man-manae\u2019 asuntu para u prepara para presentasion. I li\u00f1guahen, i kinemprenden niha yan eskalera \u2019nai man-a\u2019adi\u00f1gan sumen na\u2019magodai sa\u2019 makomprende i asuntu. Edukau na konbetsasion gi entre siha. Klaru na todu fina\u2019 koyentura maguadog hulu ginen tinaitai niha siha leblo yan materiat.<\/p>\n<p>Hafa na man-si\u00f1a este siha na estuduante &#8220;edukau&#8221; konbetsasion niha? Sa\u2019 man-eskuekuela ya guaha da\u00f1kulu na animu pot para umakomprende leksion niha. Sumen namagof ya ginen este na gumuaha konfiansaghu na esta man-mamamaila\u2019 i ta eduduka na famaguonta para u chahlau i talen responsablidat ginen i man-ma\u2019gasta ni mampos man-fatigau.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>I tautauta ti man-seha fumatta ginen korason niha i sensian tradision Katoliku. Maseha man-mamatmos gi halom didog na fache\u2019 chinatsaga, ti mah\u00f1au man-mamahan sentadan pabu gi mapos na semana. Metgot na sensian kilisyanu i para u mana\u2019 guaha dina\u00f1a familia ni matutuhon finenina gi tinayuyot. Sumen na\u2019 banidosu na sensian komunida.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>Guaha mamaisen hafa tanu\u2019 gobietnu yan publiku. Todu tanu\u2019 guine ni ti praibet pues tanu\u2019 publiku. Todu i ha chule\u2019 i gobietnu para uson publiku, debi dispues u basiha ennau na tanu\u2019 guatu gi depattamentun tanu (DPL). I mamaneha, usu yan disposision tanu\u2019 publiku gaige ennau na atoridat konstitusion gi depattamentun tanu\u2019. Tai atoridat i gobietnu guine na patte. Uson tanu publiku mas ke si\u00f1ku hektarias, debi u inina yan inaprueba nu i lehislatura. Pues i priniponen ma-usan tanu\u2019 sankatan siha na islas, debi u falofan ya u maina nu i lehislatura.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>Yangin hayumu hosguan pot suette i otru, pues ennau na sensiamu para un\u2019 linimus gi halom tasen minala\u2019et. Memegai\u00f1a gi ha\u2019animu lastima sa\u2019 mampos hau champada \u2019nai adumidide\u2019 mali\u00f1gu dignomu yan sensian hinimidde. Fanayuyot ya un\u2019 manae\u2019 motmut mina\u2019agim. Kontodu siempre si\u00f1ientemu kulan mana\u2019 suha trosun lulog ni hagas humogse hau.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>By John S. DelRosario Jr. Contributing Author Estaba un\u2019 palaoan gi entalu\u2019 filan estante gi&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-12448","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12448","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12448"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12448\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12448"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12448"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12448"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}