{"id":14897,"date":"2011-10-10T08:58:24","date_gmt":"2011-10-10T08:58:24","guid":{"rendered":"http:\/\/newspaper.ctsi-logistics.com\/?p=14897"},"modified":"2011-10-10T08:58:24","modified_gmt":"2011-10-10T08:58:24","slug":"mantene-fitme-tradision-natibu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/mantene-fitme-tradision-natibu\/","title":{"rendered":"Mantene fitme tradision natibu"},"content":{"rendered":"<div>By John S. DelRosario Jr.<br \/>\nContributing Author<\/div>\n<p>I tradision yan kutturata kulan un\u2019 guihan. Gai dadalag, tatautau yan ulu. I dadalag guiya i finaposta desde antigu na tiempu, i tatautau \u2019nai man-gaige hit pagu kumu pisu ni ta hatsa yan tana\u2019 fitme ginen finaposta, yan ulu ni ta u\u2019usa\u2019 para talie\u2019 mona karerata gi halom modetnu na linala\u2019ta.<\/p>\n<p>Para un\u2019 tu\u00f1gu\u2019 para manu hau, debi u fitme kinemprendemu ginen manu hau mage. Gi hilu\u2019 fitme na onru gi tradision yan kutturamu \u2019nai libre hau kumayun chachalan-mu mona kontodu sumen potput na halom tanu\u2019.<\/p>\n<p>Ta onra i rikesan guelu gi kada biahe \u2019nai ta pega gi apaga\u2019ta i achon chechu\u2019 linahyan pot para tana\u2019 fan libre tautauta ginen fuetsau na modun linala\u2019 esklablu ni fina\u00f1agu ni baban ekonomiata pagu. Estague\u2019 i dichu chechu\u2019 yan obligasion kabeyerus pagu.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p><strong>Naftan Chat-disision\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Todu dos banderan politika umamanag amanu i si\u00f1a para u konbinse i botadot na i planu\u00f1a i paire. I programan man-ritirau ma-usa kumu katnada. Todu klasen trompison mapega halom gi hilu este na intension.<\/p>\n<p>Mauleg buente na intension lau ni unu umestudiaye hafa tinate\u00f1a i mampos geftau na programa. Deste fondu para manhatsan guma\u2019 ni mapunu\u2019 dispues, mana\u2019 fan halom kontodu i ti ma\u00f1aunau gi kontribusion, trenta pot sientu gi sueddu para i rumitirague\u2019 taftaf; $9 miyon ma-ayau para fasilidat justisia, yan tres pot sientu na subre para i membron lehislatura kada sakan; yan otru siha trompison.<\/p>\n<p>Gi mismu tiempu, dini\u00f1gu fuetsan gobietnu muna\u2019 halom ni obligasio\u00f1a. Na fan da\u00f1a todus este siha na diskuidu sa\u2019 siempre todus man-ritirau yan membro fumafana\u2019 un\u2019 sumen tadu\u00f1g na naftan chat-disision. Ni achogha\u2019 ta upus i la\u00f1get yan sasalaguan, tat seguru na guaha antau na satbasion.<\/p>\n<p>Dispues, yangin masusede na taya\u2019 pagamienton man-ritirau, kumeke ileg\u00f1a na pininu\u2019 lokue\u2019 appottunidat niha assistimienton hinemlu\u2019 sa\u2019 matai lokue\u2019 inyun niha health insurance. De dios na linau este na mamamaila\u2019.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p><strong>Finapos dos amku\u2019\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Umasoda\u2019 dos amku\u2019, un\u2019 bihu yan biha, gi kanton tasi \u2019nai mamomokat separau pot para u estira i gigat ni esta kumeke fa\u00f1ague\u2019.<\/p>\n<p>Respetau felisitasion yan konbetsasion niha. Kada unu ha sa\u00f1gan dibuenamente hafa sessu bidada\u00f1a na tiempu. Parehu felis lamayotmente finapos famaguon niha.<\/p>\n<p>Kontodu mumon layu\u2019 bihu maplanta sin binibu \u2019sino betgansa.<\/p>\n<p>Ti mattu i bihu mamokat un\u2019 minachom atdau. Sige i amku\u2019 ha konsidera kau mala\u00f1gu pat hafa chinatsaga\u00f1a. Ti apmam, sumugu\u2019 i haga\u00f1a para u sina\u00f1gane na guiya muna\u2019 para mattu si tata\u00f1a pot esta ha malefa. Era, gi dos tres dias malofan ti ha soda\u2019 chala\u00f1a tatte gi gima.<\/p>\n<p>Un\u2019 dia gi birada\u00f1a ginen kattan, kulan ha lie\u2019 mona i gacho\u00f1g\u00f1a mamomokat. Hanae\u2019 animu para u kegachae\u2019. Lau mientras mas ha hagu\u2019 pasu\u00f1a, mas lokue\u2019 chumagu\u2019 i bihu. Dispues mali\u00f1gu gi halom lemlim tautau.<\/p>\n<p>Matacho\u00f1g i biha sa\u2019 kulan yayas ya ileg\u00f1a na buente esta madispone i amigu\u00f1a. Mattu talu i hagan i bihu ya sina\u00f1gane na mas mala\u00f1gu si tata\u00f1a ya debi u pega gi gima.<\/p>\n<p>Mamatinas i biha atulin harina yan kaddon manog fresku (un\u2019 punidera ni ma\u00f1a\u00f1ada\u2019) ya hana\u2019 machulie\u2019. Misin \u00f1aihon lago\u2019\u00f1a \u2019nai ha hahassu i amigu\u00f1a.<\/p>\n<p>Dispensayu\u2019. Finatinas-hu ha\u2019 este na estoria \u2019nos pot taya\u2019 para bai\u2019 tuge\u2019. Lau \u2019nai esta sessu hit man-ugu\u00f1g pot idat yan mali\u00f1gun hagas fuetsan sinsenta yan kalun koyentura, mauleg tanae\u2019 animu yan tinayuyot para i tetehnan haaninta. Si Yuus u bendise hit todus yan famliata. Si JR.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>Esta man-yayas i hagas kabayeros siha ni man-gaige pagu kumu kapitan i gobietnamenton iya Marianas. Guaha fayen baba sa\u2019 hayu\u00f1a ma\u00f1ogne otru lau guiya i trampusau yan kabronau kumu tatan i tanu\u2019. Guaha mampos mefnu\u2019 na esta ha dodobla hila\u2019\u00f1a \u2019an umadi\u00f1gan. Gi katkuet manera, mali\u00f1gu esta i konfiansan i tautau gi abilidat niha mumaheha asuntun linahyan. Taya\u2019 fafattaa, fuera de &#8220;biba&#8221;, i para tanae\u2019 siha settifikun bien felis gi tinilaikan haanen niha. Siempre tafan parehu manohge gi parehu na plaset.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>By John S. DelRosario Jr. Contributing Author I tradision yan kutturata kulan un\u2019 guihan. Gai&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-14897","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14897","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14897"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14897\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14897"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14897"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14897"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}