{"id":152838,"date":"2011-06-19T18:21:00","date_gmt":"2011-06-19T18:21:00","guid":{"rendered":"http:\/\/bc704fd7-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e"},"modified":"2011-06-19T18:21:00","modified_gmt":"2011-06-19T18:21:00","slug":"bc704fe8-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/bc704fe8-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e\/","title":{"rendered":"Proteksion Due\u00f1un Tanu&#8217;"},"content":{"rendered":"<p>Guaha fumaisenyu&#8217; kau ti hu lie&#8217; i proteksion gi papa&#8217; Attikulu Dose gi probision konstitusion para famaguon iya Marianas? Sin ta atisa ma\u00f1an impetu, maila ta atan hafa ileleg\u00f1a este na probision taimanu &#8216;nai matuge&#8217; pagu.<\/p>\n<p>I Attikulu Dose ha chule mediu gi propiadatmu ya gi mismu sakudida chinema&#8217; hau uttimu disposision gi tano&#8217;mu.<\/p>\n<p>Kau propiu i para un&#8217; masa\u00f1gane esta&#8217;i uttimon linala&#8217;mu na ti kapas hau dumisponi tano&#8217;mu ayu mina&#8217; mauleg un&#8217; sustene i Attikulu Dose? Na ti hagu ni due\u00f1on tanu&#8217; mas kapas dumispone tano&#8217;mu?<\/p>\n<p>Hafa na proteksion guaha para i famaguonta &#8216;nai esta ha&#8217; guaha ti man-kualifikau man-gai tanu pot esta menus ke 25 pot sientu haga&#8217; niha Chamorro &#8216;sino Karolinas?<\/p>\n<p>Haf&#8217; taimanu na mana&#8217; kualifikau i tai haga&#8217; natibu ya i prefektu gai haga&#8217; madiskualifika? Na ti i proteksion debi u fofona&#8217; i prefektu gai haga&#8217; finenina guine na asuntu?<\/p>\n<p>Kau dinanche i para ta displanta futuron famaguonta pot lache kinemprendetta hafa sustansia\u00f1a i Attikulu Dose? Pasensiaye ya unna&#8217; ma&#8217;agim hau tumaitai hafa ilelegnna i presente na areglamiento gi papa&#8217; Attikulu Dose.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>Mattu gi sumen taya&#8217; nina&#8217; si\u00f1an pottanmonedan familia na esta ni para ta tagam i finatton nuebu na haane kulan mohon un&#8217; da\u00f1kulu na estotbu.<\/p>\n<p>Ni primuhu talayeru ti ha atanyu&#8217; &#8216;nai hu upus. Dispues de ha rikohe talaya\u00f1a, umahnanau para i kareta ya ha yotte halom gi santatte dispues &#8216;nai ha kaikaigue&#8217; para i gima. Hu faisen haf&#8217; na tiha pula&#8217; kinine&#8217;\u00f1a, ileg\u00f1a, &#8220;Hmmm! Ketu prim sa&#8217; gigon tumalag hilu&#8217;yu&#8217; malachai magagau tinampeghu tiau yan sesyun&#8221;. De dios mihu!<\/p>\n<p>&#8212; <\/p>\n<p>Dispues, umasudayu&#8217; yan otru primuhu ginen i gualu. Hu se\u00f1as para bai&#8217;n kuentos un&#8217; ratu. Hana&#8217; liliku&#8217; kalulot\u00f1a na esta i birada. Era, mamua matan nika ya debi una&#8217; fattu gi gima antes de u masiente ni man-amigu\u00f1a siha. Magahet, na debi ha&#8217; esta tafan faye &#8216;nai guaha dididi&#8217; suette para sentadan familia. Gigon unna&#8217; geftau hau ni man\u00f1ge chalegmu siempre hagu dada&#8217;da&#8217; gi uttimu!<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>I plantasman chinatsaga gaige gi todu apusientun familia guine. Ayu mas man-sinasa&#8217;pet i ma\u00f1asaga Luta yan Tinian. Mas guaguan i presiun fektus siha gi dos tanu. Mas guaguan lokue i gaselina ke iya Saipan.<\/p>\n<p>Todu pot todu doble presiun nesessidat siha gi dos islas. Esta i asuntu mattu gi eskaleran emerensiha ya debi i man-ma&#8217;gasta u fa\u00f1galamten ya uma-espihaye ausiliu i tautau siha gi dos islas. Pot fabot sa&#8217; mattu papa&#8217; gi fondun ta\u00f1ke i pinadesen familia siha. Hafa mohon? &#8212;<\/p>\n<p>Dose na membron lehislatura man-bakasion giya Palau gi talulu&#8217; gi chubaskun taya&#8217; salape para fondun programan scholarship. Ahe&#8217; ti para ta choma&#8217; disposision niha. Lau dalai magahet ya para umahas\u00f1gon man-pasehu gi talulu&#8217; gi halom didog na pagyon hai&#8217;las?<\/p>\n<p>Hu\u00f1gan megai ma\u00f1aina man-ginitus haguan haga&#8217; niha pot un&#8217; chinatsaga gi ma-a\u00f1go\u00f1goghu na ayudon salape ni eskuelante siha guihe lagu. Sa&#8217; yangin mohon suffisiente abisu malag\u00f1os pot chinatsagan fondu, ti umasusufa&#8217; pagu i matti\u00f1gan man-e&#8217;ensinahyau ausiliu.<\/p>\n<p>Mauleg lokue u guaha kinemprende pot direchon famaguonta man-ma-eduka. I konstitusion ti ha inklusu edukasion kelehu soluke elementariu hulu&#8217; esta&#8217;i dose gradu. I tetehnan obligasion kada familia &#8216;sino ma\u00f1aina. Klaru este na probision gi papa&#8217; i konstitusion iya Marianas.<\/p>\n<p>Debi mohon lokue i lehislatura de u atan kabales gi hilu antau na eskalera kau propiu i para u apprueba un&#8217; programman scholarship &#8216;nai mampos asegurau futtuna\u00f1a. Mas chatsaga i tanu mas lokue&#8217; appenas man-hugagandu poker i tautau siha. Mananana na maribaha da\u00f1kulu i rinikohen tax ginen este na industria. Makat enteru kinalamten Marianas na biahe. Tinaka&#8217; kase 20 a\u00f1os antes de u guaha lalagse&#8217; na kinalamten ekonomia guine.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Guaha fumaisenyu&#8217; kau ti hu lie&#8217; i proteksion gi papa&#8217; Attikulu Dose gi probision konstitusion para famaguon iya Marianas? Sin ta atisa ma\u00f1an impetu, maila ta atan hafa ileleg\u00f1a este na probision taimanu &#8216;nai matuge&#8217; pagu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-152838","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-local-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152838","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=152838"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152838\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=152838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=152838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=152838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}