{"id":153550,"date":"2011-07-17T19:42:00","date_gmt":"2011-07-17T19:42:00","guid":{"rendered":"http:\/\/bccf13a5-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e"},"modified":"2011-07-17T19:42:00","modified_gmt":"2011-07-17T19:42:00","slug":"bccf13bc-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/bccf13bc-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e\/","title":{"rendered":"Fondu para planun Marianas"},"content":{"rendered":"<p>Mauleg na ayudun fondu nina&#8217;en Depattamenton Interior pot para u matutuhon planon ekonomia guine. Enfin, ha oppe i hagas ta kuestiotiona hafa na taya&#8217; planu &#8216;nai si\u00f1a ta bisita hafa masusede yan amanu &#8216;nai manlotgun hit.<\/p>\n<p>Lau hagas ta lilikue&#8217; i sasyanta ta aliligau i yabe lau hagas ha&#8217; i yabe gi saga\u00f1a. De dios!<\/p>\n<p>Debi ta fan satton gi mafotman ennau na planu kosake si\u00f1a ta pega papa&#8217; hafa siha para u fan machogue, \u00f1gaian i haanen para umakomple yan hafa otru siha presisu na u fan malimienda na areglo gi kare mona.<\/p>\n<p>Este na planu, planuta. Pues mauleg ta tatiye fitme kosake si\u00f1a i akague na kanaita ha tu\u00f1gu hafa i agapa&#8217; na kanai. Maila ta tatiye satton. <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Guaha lokue ninae&#8217;n Interior fondu para umatutuhon maguadog lugat siha guine &#8216;nai malofan i maipe na achu siha gi papa&#8217; tanu. Este na mapta&#8217; achu ha tutuhongue ginen hilu isla papa&#8217; esta iya Guam.<\/p>\n<p>I minaipen achu yan hanum gi sanpapa&#8217; libianu ma-usa para una&#8217; kilulog i yinerata elektrisida. Yangin felis, pues siempre tana&#8217; para uson guaguan na la\u00f1a ya u tunog papa&#8217; megai i kuentan utilidat guine.<\/p>\n<p>Hu lie&#8217; este na sistema giya Oregon Institute of Technology (OIT) &#8216;nai i fuetsan minaipen papa&#8217; tanu mafabrika usu\u00f1a ya mana&#8217; hanau halom gi yenereta&#8217; (generator). Este muna&#8217; kalamten i yenereta&#8217; yan kandet enteru kampon eskuela ya siudan Klamath Falls. <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>[B]Areglon pantie, biskileta yan tax[\/B]<\/p>\n<p>Pantie&#8217; famalaoan, bisikileta, marijuana, casino ya mafana&#8217;an chalan yan fasilidat i tagfe&#8217;na na chechu&#8217; i man-sabiun i Deni&#8217;. Madagau gi un&#8217; banda pot asuntun ekonomia buente pot mampos mapot i asuntu. Lau na ti manmanhula&#8217; este siha na sabiu para uma-adelanta i lina&#8217;la&#8217; publiku?<br \/>\nEsta sige mage kumahat i finatton otru sakan na eleksion. Siempre talie&#8217; hafa este siha na man-sabiu para umasa\u00f1gan gi hilu esperansa na si\u00f1a ma-insutta talu i intellihenten publiku. Dispensa un&#8217; ratu: Ti todu tiempu si\u00f1a in&#8217; fababa i botadot. Si\u00f1aha&#8217; masge&#8217; un&#8217; biahe lau ti u dos ratu pagu na birada!<\/p>\n<p>Gi todu lugat botasion (precincts) si\u00f1a in&#8217; sa\u00f1gane tautau hafa un&#8217; attikulu chechu&#8217; miyu para in&#8217; adelanta kualidat linala&#8217; niha na biahe? Guahu unu yahu limie&#8217; hafa bidan miyu sa&#8217; taya&#8217; trabiha malalagnos gi gaseta pot chechu&#8217; miyu sustansiau. Chechu&#8217; abarambau yan tai bali na areglu, hu\u00f1gan! <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Manyayas hit mangupot na ti ta lie&#8217; i industrian magagu &#8216;nai ha tutuhon kumahat huyu\u00f1g yan trastes\u00f1a gi puettun Tanapag. Ayu &#8216;nai sige hit man-afaisen &#8216;nai mediu karera esta i batku para iya China. Ni unu lokue&#8217; rumepara &#8216;nai kumadidi\u00f1g i Japan Airlines, Nikko Hotel yan otru siha man-da\u00f1kulu na bisnis ya madi\u00f1gu Marianas. Ha chule&#8217; huyu\u00f1g keblen niha. Sipudera u mapega maseha dididi&#8217; para dagin tulaika. Ai na diskuidu ya megai pagu manmasasa&#8217;pet pot kohun fondu. <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Umabla\u00f1ku finihu&#8217; si Gobietno Fitial yan Kilili gi menan komiten Congresson Estados Unidos de America pot asuntun ayudu para famaguon tautau hiyo\u00f1g ni manmafa\u00f1agu guine sudadanon Amerikanu.<\/p>\n<p>Si Kilili ayudon proteksion ha fama kumu propiu na aksion. Si Fitial ha apunta huyo\u00f1g na mampos megai i kuattro mit (4,000) na numeru ya si\u00f1a tinilaika gotpe i disposision politika guine dispues.<\/p>\n<p>Makat yan sentidu na asuntu ya dinanche\u00f1a yangin masede hafa ginagagau gi lai US Immigration sa&#8217; mas antau i disposision siha pot sumudadanon America. Kanaha&#8217; todu membron komite tumatiye si Kilili gi aktu ni ha lagnos. <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Ha faisenyu i amiguhu Magoo hafa kumeke ileg\u00f1a &#8220;uchan ma-adde&#8221;. Hu esplika na guiya ennau i chata&#8217;an haane &#8216;nai mampos dispasiu i pinedo\u00f1g uchan. Ti konfotme.<\/p>\n<p>Dispues hu sablasus, &#8220;Brada, chamu ginagacha&#8217; uchan kinilag sa&#8217; ai de dios na pinite. Esta inna fuetsas hau para un&#8217; fa&#8217; amigumu i kemun todu dia&#8221;. Duron chaleg. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mauleg na ayudun fondu nina&#8217;en Depattamenton Interior pot para u matutuhon planon ekonomia guine. Enfin, ha oppe i hagas ta kuestiotiona hafa na taya&#8217; planu &#8216;nai si\u00f1a ta bisita hafa masusede yan amanu &#8216;nai manlotgun hit.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-153550","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-local-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/153550","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=153550"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/153550\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=153550"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=153550"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=153550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}