{"id":155701,"date":"2011-10-09T18:34:00","date_gmt":"2011-10-09T18:34:00","guid":{"rendered":"http:\/\/bd7cb004-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e"},"modified":"2011-10-09T18:34:00","modified_gmt":"2011-10-09T18:34:00","slug":"bd7cb015-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/bd7cb015-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e\/","title":{"rendered":"Mantene fitme tradision natibu"},"content":{"rendered":"<p>I tradision yan kutturata kulan un&#8217; guihan. Gai dadalag, tatautau yan ulu. I dadalag guiya i finaposta desde antigu na tiempu, i tatautau &#8216;nai man-gaige hit pagu kumu pisu ni ta hatsa yan tana&#8217; fitme ginen finaposta, yan ulu ni ta u&#8217;usa&#8217; para talie&#8217; mona karerata gi halom modetnu na linala&#8217;ta.<\/p>\n<p>Para un&#8217; tu\u00f1gu&#8217; para manu hau, debi u fitme kinemprendemu ginen manu hau mage. Gi hilu&#8217; fitme na onru gi tradision yan kutturamu &#8216;nai libre hau kumayun chachalan-mu mona kontodu sumen potput na halom tanu&#8217;. <\/p>\n<p>Ta onra i rikesan guelu gi kada biahe &#8216;nai ta pega gi apaga&#8217;ta i achon chechu&#8217; linahyan pot para tana&#8217; fan libre tautauta ginen fuetsau na modun linala&#8217; esklablu ni fina\u00f1agu ni baban ekonomiata pagu. Estague&#8217; i dichu chechu&#8217; yan obligasion kabeyerus pagu.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>[B]Naftan Chat-disision [\/B]<\/p>\n<p>Todu dos banderan politika umamanag amanu i si\u00f1a para u konbinse i botadot na i planu\u00f1a i paire. I programan man-ritirau ma-usa kumu katnada. Todu klasen trompison mapega halom gi hilu este na intension.<\/p>\n<p>Mauleg buente na intension lau ni unu umestudiaye hafa tinate\u00f1a i mampos geftau na programa. Deste fondu para manhatsan guma&#8217; ni mapunu&#8217; dispues, mana&#8217; fan halom kontodu i ti ma\u00f1aunau gi kontribusion, trenta pot sientu gi sueddu para i rumitirague&#8217; taftaf; $9 miyon ma-ayau para fasilidat justisia, yan tres pot sientu na subre para i membron lehislatura kada sakan; yan otru siha trompison.<\/p>\n<p>Gi mismu tiempu, dini\u00f1gu fuetsan gobietnu muna&#8217; halom ni obligasio\u00f1a. Na fan da\u00f1a todus este siha na diskuidu sa&#8217; siempre todus man-ritirau yan membro fumafana&#8217; un&#8217; sumen tadu\u00f1g na naftan chat-disision. Ni achogha&#8217; ta upus i la\u00f1get yan sasalaguan, tat seguru na guaha antau na satbasion.<\/p>\n<p>Dispues, yangin masusede na taya&#8217; pagamienton man-ritirau, kumeke ileg\u00f1a na pininu&#8217; lokue&#8217; appottunidat niha assistimienton hinemlu&#8217; sa&#8217; matai lokue&#8217; inyun niha health insurance. De dios na linau este na mamamaila&#8217;.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>[B]Finapos dos amku&#8217; [\/B]<\/p>\n<p>Umasoda&#8217; dos amku&#8217;, un&#8217; bihu yan biha, gi kanton tasi &#8216;nai mamomokat separau pot para u estira i gigat ni esta kumeke fa\u00f1ague&#8217;.<\/p>\n<p>Respetau felisitasion yan konbetsasion niha. Kada unu ha sa\u00f1gan dibuenamente hafa sessu bidada\u00f1a na tiempu. Parehu felis lamayotmente finapos famaguon niha.<\/p>\n<p>Kontodu mumon layu&#8217; bihu maplanta sin binibu &#8216;sino betgansa.<\/p>\n<p>Ti mattu i bihu mamokat un&#8217; minachom atdau. Sige i amku&#8217; ha konsidera kau mala\u00f1gu pat hafa chinatsaga\u00f1a. Ti apmam, sumugu&#8217; i haga\u00f1a para u sina\u00f1gane na guiya muna&#8217; para mattu si tata\u00f1a pot esta ha malefa. Era, gi dos tres dias malofan ti ha soda&#8217; chala\u00f1a tatte gi gima.<\/p>\n<p>Un&#8217; dia gi birada\u00f1a ginen kattan, kulan ha lie&#8217; mona i gacho\u00f1g\u00f1a mamomokat. Hanae&#8217; animu para u kegachae&#8217;. Lau mientras mas ha hagu&#8217; pasu\u00f1a, mas lokue&#8217; chumagu&#8217; i bihu. Dispues mali\u00f1gu gi halom lemlim tautau.<\/p>\n<p>Matacho\u00f1g i biha sa&#8217; kulan yayas ya ileg\u00f1a na buente esta madispone i amigu\u00f1a. Mattu talu i hagan i bihu ya sina\u00f1gane na mas mala\u00f1gu si tata\u00f1a ya debi u pega gi gima.<\/p>\n<p>Mamatinas i biha atulin harina yan kaddon manog fresku (un&#8217; punidera ni ma\u00f1a\u00f1ada&#8217;) ya hana&#8217; machulie&#8217;. Misin \u00f1aihon lago&#8217;\u00f1a &#8216;nai ha hahassu i amigu\u00f1a.<\/p>\n<p>Dispensayu&#8217;. Finatinas-hu ha&#8217; este na estoria &#8216;nos pot taya&#8217; para bai&#8217; tuge&#8217;. Lau &#8216;nai esta sessu hit man-ugu\u00f1g pot idat yan mali\u00f1gun hagas fuetsan sinsenta yan kalun koyentura, mauleg tanae&#8217; animu yan tinayuyot para i tetehnan haaninta. Si Yuus u bendise hit todus yan famliata. Si JR.<\/p>\n<p>&#8212; <\/p>\n<p>Esta man-yayas i hagas kabayeros siha ni man-gaige pagu kumu kapitan i gobietnamenton iya Marianas. Guaha fayen baba sa&#8217; hayu\u00f1a ma\u00f1ogne otru lau guiya i trampusau yan kabronau kumu tatan i tanu&#8217;. Guaha mampos mefnu&#8217; na esta ha dodobla hila&#8217;\u00f1a &#8216;an umadi\u00f1gan. Gi katkuet manera, mali\u00f1gu esta i konfiansan i tautau gi abilidat niha mumaheha asuntun linahyan. Taya&#8217; fafattaa, fuera de &#8220;biba&#8221;, i para tanae&#8217; siha settifikun bien felis gi tinilaikan haanen niha. Siempre tafan parehu manohge gi parehu na plaset.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I tradision yan kutturata kulan un&#8217; guihan. Gai dadalag, tatautau yan ulu. I dadalag guiya i finaposta desde antigu na tiempu, i tatautau &#8216;nai man-gaige hit pagu kumu pisu ni ta hatsa yan tana&#8217; fitme ginen finaposta, yan ulu ni ta u&#8217;usa&#8217; para talie&#8217; mona karerata gi halom modetnu na linala&#8217;ta.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-155701","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-local-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/155701","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=155701"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/155701\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=155701"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=155701"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=155701"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}