{"id":155899,"date":"2011-10-16T22:55:00","date_gmt":"2011-10-16T22:55:00","guid":{"rendered":"http:\/\/bd7ee6d8-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e"},"modified":"2011-10-16T22:55:00","modified_gmt":"2011-10-16T22:55:00","slug":"bd7ee6e9-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/bd7ee6e9-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e\/","title":{"rendered":"Silensiu, katma i ma\u00f1glo"},"content":{"rendered":"<p>Desde &#8216;nos kuantos sakan malofan, hu siente mane\u00f1ghe\u00f1g na sirenu &#8216;nai mata&#8217;cho\u00f1g gi entalo&#8217;ta un&#8217; sumen katma na klima. Tat hagun tro\u00f1ku ti bumenditu. I tautau lokue&#8217; ma\u00f1getu giya siha. I la\u00f1get apenanas pution. I pilan uma&#8217;atog gi tatten un&#8217; motmut na mapagahes.<\/p>\n<p>I kabayerus gi Hegsu I Deni man-hohotnu gi maipen taloane sa&#8217; ti matu\u00f1gu hafa para umachogue para u esgaihon mona appruebau na kinalamten adelantun linala&#8217; linahyan. Esta na&#8217; ta\u00f1ga i katman ma\u00f1glo sa&#8217; mampos silensiu. Hu konsidedera kau hagas klima i bumalutan hit &#8216;sino kau se\u00f1at na guaha ira ni fette mamamaila&#8217;?<\/p>\n<p>Hu bira i asuntu guatu gi man-kabeyerus, espesiatment, hafa planon niha ni te&#8217;ug&#8217; na estau esklabu &#8216;nai ha pega lamayot patte gi tautau-ta? I to&#8217;a yan antau na kabayeru libianu ha taitai hafa gai se\u00f1at i mampos silensiu i tanu. Yangin enfin satton nu i tautau\u00f1a, siempre u muebague&#8217; ya u sede adelantu na u falofan mona. Yangin este na asuntu presisu na u suha gi un&#8217; banda, sin ditension siempre sumuha pot para u sede nuebu na ma\u00f1glo&#8217; umesgaihon halom fresku na kinalamten adelantu. Dispensayu&#8217; un&#8217; ratu sa&#8217; un&#8217; gagacha&#8217; pindehu i damagashu! <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Gi mapos na semana, hu lie&#8217; mas ke disi-sais na guma&#8217; familia para u fan machule&#8217; tatte ni NMHC, MPLT yan banko. Guiya este siha na guma&#8217; i primet na gima&#8217; familia &#8216;nai ni unu gi dos umasagua machochochu&#8217;.<\/p>\n<p>Rason na man-tai che&#8217;chu&#8217; sa&#8217; taya chochu&#8217; gi todu atmos banda. Dispues, ti namatman yangin mana&#8217; fan basta gi offisiun niha sa&#8217; mampos kohu i kinalamten i bisnis.<\/p>\n<p>Na ti magahet na tradision natibu i para un&#8217; gai gima&#8217; para i familiamu? Haye gai isau i man-tai chechu&#8217; este siha na patriatkan yan matriatkan familia? Na ti obligasion gobietnu i para u adelanta kinalamten ekonomia guine kosake si\u00f1a este siha na tautau-ta u fan ma\u00f1oda&#8217; offisiun niha? Lau gaige na ginen gueku na manehanten i administrasion na taiguine mapadese nu este siha na familia.<\/p>\n<p>Mauleg\u00f1a i hegsu i Deni u mafana&#8217;an Hegsu Katbariu! Ginen hilu na diskuidu siha man-machuchuda&#8217; papa&#8217; esta i se\u00f1gso\u00f1g ni humogse yan tumiges sin presisu i linala&#8217; i tautau siha. <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Gi otru mes desde 26 de Nobiembre matutuhon selebrasion haanen gupot siha. Estague&#8217; &#8216;nai satton i natibu mannae&#8217; mit grasias gi Saina pot todu bendision niha gi mapos yan piot pagu na sakan &#8216;nai todu man-finalulon sumen didog na chinatsaga.<\/p>\n<p>Lau ni unu u malefa nu i signifikasion este na haane i Thanksgiving. Gi silensiu na tinayuyotta tanae&#8217; i Saina fietmente un&#8217; da\u00f1kulu na agradesimientu yan ta gagau lokue mas bendision ya u esgaihon hit mona gi talulu&#8217; yan didog na tiempon ha&#8217;ilas. Ni unu u seha ginen este na patte gi fitme na tradision-ta.<br \/>\n***<br \/>\nI ma\u00f1ainata finenina gumacha&#8217; eskalera siha gi kinalamten linala&#8217; tautau. I ta pokakate pagu esta hagas mafaposgue. Madimemoria amanu na banda gi plaset linala&#8217; yanu, mihoyu yan hagu&#8217; na lugat. Sin ditension, ma-apagat hau na un&#8217; suhaye hafa piligrosu yan tailaye para hagu.<\/p>\n<p>Gi ayu na kanta, &#8220;Para i sainamu mu\u00f1ga ingratu&#8221;, ha sasa\u00f1gan i sensian saina ni esta ha mamattitgue&#8217; pot nesessidat famaguon niha. Mapulan hau pue\u00f1ge yan haane gi halom todu klasen chinatsaga yan abundansia. Siha i fitme na halige yan pisun familia ni umesgaihon mona famaguon niha sin deskansu.<\/p>\n<p>Ti apasiyun animon niha yan anchu na pinasensia gi halom i mas man-makat na karera. Ya taya&#8217; minagof niha i para umalie&#8217; na todus famaguon niha man-felis lokue&#8217; gi kareran niha Mauleg unna&#8217; satton hau nu siha. <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Sige i dos amigu mumaneska gi puntan pantalan Susupe. &#8216;Nai talulu&#8217; &#8216;las dose, mampos maipe ya hihot tostus i dos. Ha yute&#8217;gue i unu para e&#8217;fresku. Gi birada\u00f1a hulu, ha lagnos i inaflitun petnan manog ginen betsa\u00f1a ya sige ha kanu&#8217;. Ha sa\u00f1gane gacho\u00f1g\u00f1a ya esta duru i gipot &#8220;guihe papa'&#8221;. <\/p>\n<p>Ti apmam, ha yutegue&#8217; lokue i otru. Lau ha birague ensegidas hulu ya sige ha pasensiaye mayamag yan mahaga&#8217; mata\u00f1a. Finaisen hafa guaha ni amigu\u00f1a, ileg\u00f1a, &#8220;Lapekaras, esta lai man-bulachu ya i petta ha&#8217; chihu mafueguyu'&#8221;. De dios. Era ha sufa&#8217; un&#8217; achu gi fina&#8217; natata&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Desde &#8216;nos kuantos sakan malofan, hu siente mane\u00f1ghe\u00f1g na sirenu &#8216;nai mata&#8217;cho\u00f1g gi entalo&#8217;ta un&#8217; sumen katma na klima. Tat hagun tro\u00f1ku ti bumenditu. I tautau lokue&#8217; ma\u00f1getu giya siha. I la\u00f1get apenanas pution. I pilan uma&#8217;atog gi tatten un&#8217; motmut na mapagahes.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-155899","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-local-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/155899","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=155899"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/155899\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=155899"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=155899"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=155899"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}