{"id":157786,"date":"2012-01-02T19:40:00","date_gmt":"2012-01-02T19:40:00","guid":{"rendered":"http:\/\/bdd668ad-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e"},"modified":"2012-01-02T19:40:00","modified_gmt":"2012-01-02T19:40:00","slug":"bdd668c0-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/bdd668c0-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e\/","title":{"rendered":"2012: Gaige gi patman kanai miyu"},"content":{"rendered":"<p>Maseha esta mangaige hit gi 2012, mamakat to sotta hinanau i mapos na sakan pot manmakat mampos na sapet ha pega kontra i linala&#8217;ta. Pot ihemplu: Lamegai na tola\u00f1g fuetsau ta pa\u00f1ot sin minalago&#8217;ta sa&#8217; mampos kohu yan bahu ha&#8217;anita.<\/p>\n<p>Lastima sa&#8217; ni unu gi mansabiu puminitiye pinadesen i publiku dispues de promesan para uma-adelanta linala&#8217;ta. Namagtman sa&#8217; diberas man-paire gi madiletran &#8220;leche&#8221;. Lau ti komprendyon haf&#8217; na ni unu malago gumimen leche\u00f1a. A` Saina!  <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>I estotbu gi hinassota kulan umafuetsas saki na hinalom i nuebu na sakan. Iya monana i taimanu para tana&#8217; fanlihe\u00f1g familiata na biahe. Mampos abarambau i 2011 ya gaige ha&#8217; gi tatteta i chagtpagu yan da\u00f1osu na dadalag\u00f1a. Chagu&#8217; yan offresimienton &#8220;better times&#8221;. Guse&#8217;\u00f1a  matdision &#8220;let it be&#8221; &#8216;nai ma-abandona i publiku gi fache&#8217; miserable na sisonyan.<\/p>\n<p>I unu, kau guaha alibiu &#8216;sino u mas chatsaga na sakan? Hafa mohon gaige gi leblon 2012?  Kau i mayoria gi lehislatura yan administrasion para una&#8217; fan man-\u00f1ga\u00f1gas hit talu da\u00f1kulon tola\u00f1g sin konsentimiento-ta? Kau man-malefa na ti tatamudu i publiku ni pumadedese sumen chafleg na asuntun estomagu? <\/p>\n<p>Siempre talie&#8217; hafa gaige gi kestat laimen niha na biahe.  Gi finu&#8217; man-amku&#8217;, &#8220;Chadeg\u00f1a magacha&#8217; un&#8217; dakon ke ke&#8217;yau&#8221;. <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Maseha mu\u00f1eru, lau kase esta adumididi&#8217; ta tutuhon dumispachan \u00f1aihon i makat na fina&#8217;pos 2011. Magahet na tat ti nina&#8217; dimu gi halom sumen aplacha&#8217; na fache&#8217; miserable. Ginen este na finaposmu, kau listu hau rumipite &#8216; didog na chinatsaga talu na sakan?<\/p>\n<p>Kau para &#8216;in repite pat ta aregla ha&#8217;anita deste pagu maseha guaha dididi&#8217; chinatsaga gi bandata? Kau para ta sedi man-masa\u00f1gane, kulan atguyau na guaka, hafa mauleg yan propiu para hita? Na ti esta talie&#8217; yan ta komprende hafa siha asuntun linahyan &#8216;nai didog fatsu yan gueku chechu&#8217; i manma-elihe?<\/p>\n<p>I plaset linala&#8217;ta gaige gi hafa ta kayun para hita yan famaguonta. Fanachu gi ade\u00f1g miyu ya in&#8217; pasensiaye u mebalua i pinadesen mimiyu pagu. Hagu ha&#8217; solu kapitan ennau na batku. Hagu un&#8217; disidi kau un&#8217; halom gi safu na puettu pat un&#8217; chansa dumisgrasiau gi halom man-da\u00f1kulun la\u00f1gat gi talulu&#8217; gi halom pipinu&#8217; na pagyu.  <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Mas megai siempre bisnis para u huchum pettan niha na sakan. Humuyu\u00f1g, mas menos chochu&#8217; yan kontribusion tax para i kahan iya Marianas.<\/p>\n<p>Ha signififika este na siempre debi u afuetsas higante na &#8220;austerity&#8221; ke hafa pagu gaige. Uttimo\u00f1a, debi una&#8217; mana&#8217; fan para man-machochu&#8217; lamegai na empleau gobietnu &#8216;nai esta ti si\u00f1a ha kubre apas sueddu yan otru siha nesessidat.<\/p>\n<p>Mampos i mamamaila&#8217; na pinadese ha estototbayu&#8217;. Rason? Lamegai na tautau para un fan mamadese deste kohun pottanmonedan familia, machule&#8217; primet guma familia ni ba\u00f1ku, kareta, yan mas makat na hinanau para i man-mala\u00f1gu.<\/p>\n<p>Ti namagof, lau estague&#8217; hu lilie&#8217; mona para pagu na sakan. Hu tatayuyot i Saina na puede lacheyu&#8217; sa&#8217; i para u famadese i lamayot patte gi publiku.  <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Listuyu&#8217; lokue umeku\u00f1gog hafa i man-sabiu siha para u fan maproklama na biahe. Ti nachatsaga sa&#8217; esta hu hu\u00f1gog finu&#8217; niha. Taya&#8217; pagu tetehnan i para u fan huyu\u00f1g ya umachalegua siha kumonfitma i hini\u00f1goghu gi guinifihu. Ya sumen chatpagu yan na&#8217;ma\u00f1au ayu na guinifihu! <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Yangin i disposision un&#8217; saina mampos machalapun, pues makat ha establese areglu, pas yan inafamauleg gi entalu&#8217; famaguo\u00f1a sa&#8217; guiya i abarambau famokat\u00f1a kulan un&#8217; bulacheru. Piot ya sessu ha tulaika gima&#8217;\u00f1a. Dimas demenos yan un&#8217;uma\u00f1g iya Laulau. <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Makat na asuntu para megai na tautau ni man-mamadedese pagu. Ni \u00f1gai&#8217;an &#8216;nai si\u00f1a un&#8217; dage i tautau piot gi &#8216;nai mattu gi asuntun estomagu. Chettun ennau na pinadese gi hinasson niha ya siempre u fan man-espiha silensiu na laime para u afuetsas areglu. Magahet na ti masede adelantu gi kinalamten publiku fuera ke ayu i mu\u00f1ga\u00f1ga\u00f1gas &#8216;ankanu&#8217; mismu dinage deste antes. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Maseha esta mangaige hit gi 2012, mamakat to sotta hinanau i mapos na sakan pot manmakat mampos na sapet ha pega kontra i linala&#8217;ta. Pot ihemplu: Lamegai na tola\u00f1g fuetsau ta pa\u00f1ot sin minalago&#8217;ta sa&#8217; mampos kohu yan bahu ha&#8217;anita.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-157786","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-local-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157786","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=157786"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157786\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=157786"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=157786"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=157786"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}