{"id":160102,"date":"2012-04-01T18:52:00","date_gmt":"2012-04-01T18:52:00","guid":{"rendered":"http:\/\/bf51d77a-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e"},"modified":"2012-04-01T18:52:00","modified_gmt":"2012-04-01T18:52:00","slug":"bf51d78e-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/bf51d78e-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e\/","title":{"rendered":"Espadan Impitun Politika"},"content":{"rendered":"<p>I Gobietnu as Benigno R. Fitial hana&#8217; fan basta i sekretarian dos depattamentu: public works yan tanu. Este na disision megai man-hine\u00f1ga\u00f1g. Ni mas de menos yan usun espadan impitun aplacha&#8217; na politika gi prohimu siha ni sumakrisia siha para umana&#8217; fan gana pot dos eleksion i paire.<\/p>\n<p>Guiya la&#8217;mon ni atoridat\u00f1a, lau kontra tautau siha ni manachu gi oran estrakada ha&#8217;ane yan pue\u00f1ge? Hafa kinemprende\u00f1a amista? Enfin, sobla atmas\u00f1a para u senyamag yan u fondu i pattidan republican na eleksion ni ha kabesasaye. A\u00f1gariyan despedida ha fafana&#8217; i republican na biahe.<\/p>\n<p>Ileg\u00f1a si Fitial na debi tautau\u00f1a u parehu prinsipiu mapraktitika yan guiya. Ke lau hafa ennau na prinsipiu? I kada ratu malagu gi kelat? Na ti manu hechura esta i seputtura? Kau prinsipiun abarambau i ha fafama?<\/p>\n<p>Yangin ha guiguife satton na dina\u00f1a, ke lau taimanu na guiya mismu tumira i platu ni mayamag yan madisgrana? Ni haf&#8217; ya u chogue, madisgrana esta i platu ya megai granu\u00f1a ya ni \u00f1gai&#8217;an una chettun tatte.<\/p>\n<p>Ti namatman i ma\u00f1a\u00f1a pagu ya lastima sa&#8217; hagas hu pega esperansaghu na u di\u00f1gu un&#8217; dia puesto\u00f1a kumu i mas maguiaya yan onrau na gobietnu. Lau ha funas todu este gi mapos na Bietnes gi un&#8217; sakudida.<\/p>\n<p> Ma\u00f1gge se\u00f1or i amista ni hagas un&#8217; fachuchu&#8217;e pumogsai yan i unna&#8217; fan basta siha gi halom man-fiet na tropa? Haye man-aminasa &#8216;nai un&#8217; abandona pattidamu? Na ti man-abandona hayumu na man-abarambau un&#8217; ratu i tropa ni dumisidi ma\u00f1aga yan pattidan covenant?<\/p>\n<p>Yangin ni covenant ti unna&#8217; fa\u00f1gontentu, pues ni republican lokue&#8217; ti un&#8217; fan ma&#8217;agim gi este na karera. Yangin un&#8217; punu&#8217; linala&#8217; tautau gi usun espadan impitun politika, ennau mismu lokue&#8217; para dimalasmu dispues. Sen man-apase i Saina gi todu che&#8217;chu&#8217; tinailaye. <\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>Integridad gi che&#8217;chu&#8217; linahyan <\/p>\n<p>Hana&#8217; banidosuyu&#8217; si Senator Francisco (Frank) Q. Cruz &#8216;nai ha ho\u00f1ga\u00f1g i man-gacho\u00f1g\u00f1a nu ayu na disision komite i para u husga mafahan tanu praibet ni MPLT pot klaru na guaha kantida tanu&#8217; publliku guine gi katkuet lugat.<\/p>\n<p>Da\u00f1kulu na salape&#8217; MPLT tineteka ($272,000) ayu mina&#8217; ha gu&#8217;ot tatte para u inbestiga tumaimanu ayu na disision. Dinanche disisio\u00f1a sa&#8217; salape&#8217; tautau tanu&#8217; sumaunau guihe na disposision. I puntu: Kau kabales yan antau ayu na konsiderasion &#8216;nai guaha disposision sin u kabales i ginagagau na numeron membron i board?<\/p>\n<p>Na ti este na chatdisision umatisa na debi u guaha satton na sensian integridad (integrity) gi disposion usun salape&#8217; publiku?<\/p>\n<p>Dispues, mit pot mit hektarias na tanu&#8217; publiku guaha para maseha hafa na nesessidat ahensian gobietnu. Hafa na ti marepara este lau abundansia tanu? Ti namatman hafa na guaha chumoneg para umapega gi halom &#8216;an yalaka&#8217; yan aplacha na hanom huegon politika. Manu &#8216;nai in&#8217; pe&#8217;lu integridad miyu? Ma\u00f1ge sustansian &#8216;nai man-manhula&#8217; hamyu para in&#8217; tatiye i ginagagau gi lai siha? <\/p>\n<p>Petsige Se\u00f1ot Cruz hafa esta un&#8217; intended chumogue. Megai\u00f1a gi silensiu na publiku ma\u00f1gonfotme ni disisionmu. Unuyu&#8217; tatatte gi un&#8217; petsisige. Ginen ennau na checho&#8217;mu siempre tana fitme tatte umaregla i pisun institusion demokrasia guine gi tano&#8217;ta. Si Yuus Maase`!<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>Signifikasion Kuaresmaj<\/p>\n<p>Gi ti mapot na manera, mauleg ta hassun \u00f1aihon hafa signifikasio\u00f1a i finapos i Sainata guine gi tiempon kuaresma. Gi kinemprendeghu, ha chahlau tinagu&#8217; tata\u00f1a Yuus Tata &#8216;nai iya hululu&#8217; ha fanue&#8217; hit hafa che&#8217;chu&#8217; obidiente gi sainamu. Gaige lokue&#8217; este na finana&#8217;gue gi Dies na tinagu&#8217; Yuus.<\/p>\n<p>Segundu, maseha ha lie&#8217; mona hafa para u padese ha aksepta mumattitgue&#8217; pot gineflie&#8217;\u00f1a yan guinaiya\u00f1a nu hita ni famaguo\u00f1a. Ti sumeha, ha atrebi makastiga sin umisau gi sisi\u00f1an Ponsiu Pilatu estake mapunu&#8217; gi kilu&#8217;us ya la&#8217;la&#8217; talu gi mina tres dias. Siempre u fattu talu para u sentensia todus i man-lala&#8217;la&#8217; yan man-matai.<\/p>\n<p>Gi todu pasu\u00f1a &#8216;nai ha u&#8217;uma i kilu&#8217;us, hu konsidedera i namase&#8217; na nana\u00f1a as Santa Maria, i mines\u00f1gon, pinasensia yan hinimidde\u00f1a &#8216;nai sige makastiga i lahi\u00f1a ti deskribiyun siha na kastigu. Inipos ayu na kastigu hombre hafaisen i Saina si Yuus Tata hafa na &#8220;un abandonayu&#8221;. Gi uttimu besis, maseha ti ho\u00f1giyon pinadesi\u00f1a ha faisen lokue&#8217; si tata\u00f1a na u asi&#8217;i i muna&#8217; lamen-gue. <\/p>\n<p>Estague&#8217; kinemprendeghu signifikasion tiempon kuaresma. I ha&#8217;anen pasgua kumonfitma na guaha esperansa para todu ni humo\u00f1gge yan gumuaiya i lahen Yuus. Mauleg in&#8217; hassun maisa hamyu gi tinayuyot miyu pot para in&#8217; sedi i Saina halom gi korason miyu. Taya&#8217; mas ma\u00f1ge&#8217;, ma&#8217;ug yan felis na si\u00f1iente gi uttimu suspirus i hafa mauleg bidamu para i prohimumu piot i man-namase&#8217; yan mamoble. Felis Pasgua!<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p> Maseha mampos didog pinadesen familia gi halom te&#8217;ug na pagyun baban ekonomia, ha satban \u00f1aihon hit i dina\u00f1a todus gi halom ti distingiyon na mattirun i tiempu gi inarikonosen unu yan otru. Hana&#8217; fan geftau hit i mattiempu piot para ayu na che&#8217;luta &#8216;sino un&#8217; namase&#8217; na poble sa&#8217; ennau na finana&#8217;gue &#8216;nai man-malulog hit. Mauleg yan felis lamayot patte i para ta faposgue gi karerata mona. Fan agu&#8217;ot kanai ya tafan hita todus parehu man-mamokat.  Feis Pasgua!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I Gobietnu as Benigno R. Fitial hana&#8217; fan basta i sekretarian dos depattamentu: public works yan tanu. Este na disision megai man-hine\u00f1ga\u00f1g. Ni mas de menos yan usun espadan impitun aplacha&#8217; na politika gi prohimu siha ni sumakrisia siha para umana&#8217; fan gana pot dos eleksion i paire.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-160102","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-local-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/160102","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=160102"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/160102\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=160102"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=160102"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=160102"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}