{"id":175145,"date":"2014-01-15T20:27:00","date_gmt":"2014-01-15T20:27:00","guid":{"rendered":"http:\/\/c28f9417-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e"},"modified":"2014-01-15T20:27:00","modified_gmt":"2014-01-15T20:27:00","slug":"c28f942b-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/c28f942b-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e\/","title":{"rendered":"Tiempon Areglu"},"content":{"rendered":"<p>Yangin difirientes klasen hatsada sumasapet i publiku na sakan, haf` na ayudu ina` guaha para in` ataha linala` miserapble gi se\u00f1gso\u00f1g siha?<\/p>\n<p>Deste ma-utut pagamientun man-ritirau, tinatitiye ni mahatsan health insurance, dispues gaige ha` ta`lu i hatsadan ne\u00f1kanu` yan apas kandet gi santatte kulan guatdia kontra monedan familia.<\/p>\n<p>Ma\u00f1gge promsesan ayudu gi tautau ni in` represesenta gi todu atmos ramas gobietnu? Kau uttimu rekueddu i linala` miserapble ni hamyu pumega pot diskuidu yan ma\u00f1an tatnun?<\/p>\n<p>I botadot kabales esta ha komprende asuntun linahyan. Ti listu rumipite pinadesen diskuidu ni mafattu ginen hegsu` I Deni`. Siempre talie` este na disposisio pa`gu na sakan.<\/p>\n<p>I binibun publiku klaru mamanifesta deste ma`pos na sakan eleksion. Mas este u sentidu na biahe `an mamokat i botadot para i sagan eleksion na sakan. Ti umah\u00f1au siempre u guaha tinilaika.<\/p>\n<p>Ti komprendiyon i finatane` `nai kimasosson atuf gima` i tautau siha gi se\u00f1gso\u00f1g!<\/p>\n<p>[B]Galaide` moneda[\/B]<\/p>\n<p>Ta batga hit na i man-ma\u2019gasta man-listu gi inakuden masuhetan difirientes hatsada ni sumakenguan fuetsan familia ni tetehnan na salape` niha. Lau ni unu sumuhon kala\u00f1ke\u00f1a. Man-hanau halom gi fondun apusientu, man-atog.<\/p>\n<p>Apas kandet kada ratu kahulu`, mahatsa esta i balin health insurance `nai gi mismu tiempu ma-utut pagamienton man-ritirau, yan siempre lokue` u kahulu` presiun ne\u00f1kanu`. Man-ma\u00f1gge i 29 na membron lehislatura yan administrasion gi este na mattiru?<\/p>\n<p>Pot sumen makat gi familia siha gi enteru Marianas i pinadesen diskuidu mina` hu atitisa haf` bidan niniha i man-ma`gas gi masuhetan pinadese gi se\u00f1gso\u00f1g siha. Kau pot mampos chagu` papa` i tautau gi se\u00f1gso\u00f1g na mahas\u00f1gon ma-upus obligasion niha?<\/p>\n<p>Na ti man-manhula` hamyu para in` adelanta ha`anen i tautau ni in` represesenta gi hegsu` I Deni`? Ma\u00f1gge fina` cho` chu` miyu gi este siha na puntu?<\/p>\n<p>Pot fabot nafan safu ham ginen otru biradan \u201cbiba\u201d `nai para inna mamtu` i hagas pasadu na dinagen i alacha na tiempu. Esta `in dimemoria ma\u00f1an miyu. Pues mu\u00f1ga mata`lun ma-atbansa i hagas `an \u00f1ga\u00f1gas siha na dinage.<\/p>\n<p>Na ti magahet na mamatmos Marianas gi halom fache` dibi? Haf` bidan miyu para in` aregla este na finatsu? <\/p>\n<p>[B]Lastima na appottunidat[\/B]<\/p>\n<p>Kau ti mahas\u00f1gon na sumen chatsaga linala` i tautau siha na tiempu? Maseha haf` na eskusu, ti matulaika i diberas na modun pinadese gi enteru halom iya Marianas.<\/p>\n<p>Pot nuebue a\u00f1os ma-upus obligasion niha dimas de uma-aregla ha`anen i tautau siha. Haf` na fugon manog `an man-huyu\u00f1g publikamente pot diskuidon niha. Lau sotta ya i tautau u inaregla futtunan hinerat punta pot punta. Gaige este na direchu gi kanai i tautau na Nobiembre.<\/p>\n<p>Ti komprendiyon i ma\u00f1an \u201cno siankassu\u201d lau didog kahulo`\u00f1a i gaston linala`. Deste insurans (insurancez) hinemlu`, kandet, gaston ne\u00f1kanu` yan otru siha obligasion. Tat ti kahulu` deste finagpu` ma`pos na sakan. Lau, otdinariu matrata este siha na chinatsaga ni man-ma`gasta. Kau mampos mane\u00f1ghe\u00f1g ma\u00f1glo` I Deni`?<\/p>\n<p>Klaru na man-dini\u00f1gu ni asuntun linahyan siha. Kase pot este na man-malag papa` fina` nuhu\u00f1g para u fa\u00f1aunau man-ega` ni diskuidon niha mismu. Na ti satbasion gaige gi offisiat na obligasion miyu?<\/p>\n<p>[B]Laterian konsuelu[\/B]<\/p>\n<p>Gigon uma`asoda` ham, ha choneg un` latan setbesa ni hafana`an \u201clateria\u201d pot para baina` freskon \u00f1aihonyu`. Chumaleg pa`gu na debi bai` lumus binibuhu gi mane\u00f1ghe\u00f1g na lateria.<\/p>\n<p>Sige ham pa`gu umasaulag asuntu siha. Dispues, ha apagatyu`:<\/p>\n<p>\u201cPrimu, ni unu umapunta hau satbadot probleman enteru elmundu. Pues ketu ya un` u\u00f1gag ta`lu un` lateria puede linasa hinassomu\u201d. <\/p>\n<p>Magahet, sumehayu` ya sige pa`gu i konbetsasion frihonada pot para bai`n achatge antes de bai` tulusyu` para iya hame. Ha komprende puntoghu pot asuntun linahyan. Guiya lokue` pumadedese ma-utut sueddo\u00f1a kumu ritirau ni pinalo`pu` ni guaguan kandet, kumahulu` kobransan insurance hinemlu`, ne\u00f1kanu` yan otru siha hatsada. <\/p>\n<p>Diberas, makat na mattiru piot para i man-ritirau ni dididi` sueddon niha! Mauleg na guaha laterian konsuelu gi ice chest i amiguhu `nai si\u00f1ayu` hu lipa. Si\u00f1a soplu dinagen primet biahe lau ti u falofan dos biahe. Siempre ta pega gi saga\u00f1a. Listu i publiku ni este na obligasio\u00f1a.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yangin difirientes klasen hatsada sumasapet i publiku na sakan, haf` na ayudu ina` guaha para in` ataha linala` miserapble gi se\u00f1gso\u00f1g siha?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-175145","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-local-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175145","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=175145"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175145\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=175145"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=175145"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=175145"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}