{"id":17744,"date":"2011-09-12T08:47:47","date_gmt":"2011-09-12T08:47:47","guid":{"rendered":"http:\/\/newspaper.ctsi-logistics.com\/?p=17744"},"modified":"2011-09-12T08:47:47","modified_gmt":"2011-09-12T08:47:47","slug":"nai-dumimu-si-mariana","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/nai-dumimu-si-mariana\/","title":{"rendered":"&#8216;Nai dumimu si Mariana"},"content":{"rendered":"<div>By John S. DelRosario Jr.<br \/>\nContributing Author<\/div>\n<p>Apmam tiempu man-ensinahyau hit pot pesu. Ansiosu na pinetsige piot \u2019nai esta ta embrasa ekonomian salape. Ta tulaika hagas hayuta-gualu yan peska-sa\u2019 man-ma-emplea hit gi Navy yan dispues TT.<\/p>\n<p>Ta atotga kinalamten dina\u00f1a Guam gi sisienta siha na sakan \u2019nos pot parehu na rasan tautau, lau pot un\u2019 pesu gi ora i sueddu guihe. Guine, $.16 sientimos sueddota gi ora. Ta apprueba lau malu\u00f1u\u2019 nu i ma\u00f1eluta giya Guam.<\/p>\n<p>Gi duranten negosiu gi 1972, hu mente ma-inklusun este na attikulu-proteksion direchota gi todu minan halom tasi. Ti man-malago\u2019 pot no u diniteni ma-apprueban kontratata yan America. Hu choneg este na asuntu sa\u2019 sumasaunau depositun la\u00f1a deste enteru strechun Marianas papa\u2019 esta iya Yap yan Palau. Nahu\u00f1g na fi\u00f1kas para u kubre Marianas gi todu nesessidat\u00f1a. Lau a\u2019ga\u00f1g mampos i losus taloane!<\/p>\n<p>Dispues, man-lotgun hit gi siete a\u00f1os na garentia gi mafondun fasilidat siha. Umafagcha\u2019 yan hinalom kantidan salape ginen Japon. Duru hit man-gupot diariu ya ni unu lumie\u2019 \u2019nai ha tutuhon kimason i atuf gima\u2019ta. De dios na diskuidu! Magahet, haye u fan hahassu kimason piot \u2019nai duru esta i i\u00f1gag lateria.<\/p>\n<p>Na\u2019 pinite sa\u2019 sessu ta sede para ta fan magraderu katnada gi haguet ni tinatitiye mas da\u00f1osu na konsekuensia pot che\u2019chu\u2019 hasupag. Estau-ta pagu, hita mismu sumufan ya dudayu\u2019 kau enfin estague\u2019 guinifin miyu para futturon famaguonta. Despide i sulu\u2019 pesu ya ta bira hit tatte gi fitme na tradision tanu\u2019. Si\u00f1a ha\u2019 ti lamlam karetamu lau sufficiente mantension para familiamu.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>Tinanom gi hatdin<\/p>\n<p>Gi fina\u2019 leh\u00f1gun, estaba inasahan chodan Taiwan. Gaige lokue\u2019 man-lasneg siha na papayan Hawaii gi oriya yan gadu\u2019 gi halom ta\u00f1ganta\u00f1gan. Gi kanton ta\u00f1ke, esta man-to\u2019a i lemon kanu\u2019un (guiya este na lemon i sessu man-lache hit ya ta fanana\u2019an lemon riat).<\/p>\n<p>Esta lokue\u2019 i tinanom amiguhu sunen agaga\u2019 listu para i metkau. Ma\u00f1ule\u2019yu\u2019 \u2019nos kuantos hagon sunen agaga\u2019 para golai faka\u2019. I ya guahan mohon fresku na mai\u2019es. Paire para ilotis \u2019sino atmayas. Lau ti pagu na biahen tinanom\u00f1a. Suetteyu\u2019 kinisechan gualu\u2019 siha.<\/p>\n<p>Gi otru lanchun amiguhu, suetteyu\u2019 guihan ni ma-tala\u2019 gi hilu foggun. Kontodu hina\u2019men katnen babue yan mantika na katnen guaka. Diberas, esta papagpag sekoshu kulan babuen Buninas dispues de hu tunu.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>Gi mapos na semana, man-estaba kase trenta na tautau gi offisinan CUC para u fan mamaisen \u2019nos kuantos dias talu antes de u fan man-apase. Era, manana\u00f1gga finatton pagamientu dispues \u2019nai para u ma-apase kabales kuenrtan niha.<\/p>\n<p>Hana\u2019 ma-ase\u2019-yu\u2019 finaisen niniha, lau kontodu i empleau CUC na\u2019mase\u2019 sa\u2019 ha komprende hafa finaisen i los prohimos. Ti si\u00f1a ha sede unu ya u berague kontra i pumalu. Yangin ha sede unu, pues todus lokue u fan libre. Esta chathinago\u00f1g i empleau ni inigo\u00f1g tauau lau ni unu ha sede soluke\u2019 ma-apase mediu dibi esta\u2019i Bietnes.<\/p>\n<p>Hu sen agradese i antau na ma\u00f1an ayu na empleau i sumu\u00f1gun umeku\u00f1gog inigu\u00f1g tautau lau guaha ha\u2019 lokue areglu ni ti si\u00f1a ti u tatiye.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>Gi kada finagpu\u2019 ora santa \u2019an pue\u00f1gen Dame\u00f1go, sessu hu soda\u2019 un\u2019 biha mamaisa, sige manayuyot dispues de manhanau i linahyan. Hu sosoda\u2019 \u2019an hu huhuchum i gima\u2019 Yuus. Hu faisen dispues hafa na mafatton atrasau.<\/p>\n<p>Ileg\u00f1a, &#8220;Laihu, pot este ha trahihu ni todu aplacha\u2019 yan mancha ya mamahlauyu\u2019 malie\u2019 taiguine. Lau ti bai\u2019 seha bumisita i Saina maseha taiguine pinebleghu yan arastrau-hu&#8221;. Hana\u2019 sen humidde korasonhu sa\u2019 ha su\u00f1gun i taya\u2019\u00f1a para u fan bisita. Leksion ayu para guahu gi krineansan i Saina pot ma\u00f1an hinimidde.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>By John S. DelRosario Jr. Contributing Author Apmam tiempu man-ensinahyau hit pot pesu. Ansiosu na&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-17744","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17744","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17744"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17744\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17744"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17744"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17744"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}