{"id":178857,"date":"2014-09-11T04:00:29","date_gmt":"2014-09-10T18:00:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.saipantribune.com\/?p=178857"},"modified":"2014-09-11T04:00:29","modified_gmt":"2014-09-10T18:00:29","slug":"pot-industrian-casino","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/pot-industrian-casino\/","title":{"rendered":"Pot industrian casino"},"content":{"rendered":"<p>Malagnus un` papet pot finapos Best Sunshine, era i kompania ni mana`e uniku lisensia para u fan hatsa Saipan casino. Kompanian ne\u00f1kanu` este offisio\u00f1a i Best Sunshine.<\/p>\n<p>`Nai ha annunsia na para u hatme bisnes casino, mamatinas $1.5 biyon pesus na ganansia gi mafanana`an stock market. Taya` trabiha priniponen lai casino guine gi ayu na tiempu.<\/p>\n<p>Dispues guaha siha offisiat ginen este man-ha\u00f1au para Hong Kong yan Macau para u fan man-espiha fi\u00f1kas (investment). Tinatiye `nai doku` lehislasion casino ti lehislatura ni mana okakahat dispues mafitma lai un` pue\u00f1ge `nai man-hanau hit man-maigu`.<\/p>\n<p>Mampos chadeg finalagun inapprueban este na lai na ni publiku ti mana`e chansa para u ekspressia dibuenamente haf` sentimento\u00f1a. Lau esta pot dos biahe ta punu` este na ginagau gi alacha. Ayu buente na manakahat i lai gi lehislatura.<\/p>\n<p>Gi todu lugat casino, guaha kontribusion tax debi uma`apase. Saipan seru este na patte gi lai. Lau estague` na lugat gi halom casino `nai matutufu\u00f1g hinalom salape` diariu. Haf` na ti mana patte kontribusion $50 miyon pesus gi sakan `nai taya` tax?<\/p>\n<p>Uttimo\u00f1a, i tautau fuetsau u inapase gastun operasion casino pot kuarenta a\u00f1os na tiempu. Dinanche este na disision? Haf` na kontodu i mas mamopble para un` sapet pot diskuidu? Aplacha na hinanau finapos lai casino. Maila` tana fan matat\u00f1ga hit umaregla ha`anita gi este na asuntu.<\/p>\n<p>Asuntun Moneda<\/p>\n<p>Ume`esalau un` naofragu ginen Luta na mauleg  este na bisnis i casino pot \u201cglobus\u201d. Gi mismu tiempu de hemunos de sumusu Luta gi kahan iya Marianas; lamayot patte inapasen kontribusion tax ginen Saipan. Faktu este na yahu lumi`e kinentra na lacheyu`. Globus pat lobus?<\/p>\n<p>Taya` Luta nina` halolom\u00f1a salape` ginen iyo\u00f1a casino gi kahan iya Marianas. Pues manu ni gaige ennau i \u201cglobus\u201d na bisinis casino fuera de ma\u00f1opchup chafflake`?<\/p>\n<p>Gi halom $135 million na monedan Marianas para pa`gu na sakan (fiscal year), kuantu nina` halom\u00f1a i casinon iya Luta fuera ke sumen yomug na seru na esta nina` reput? Ma\u00f1gge ayu na balaku ilelegmu paire gi bandan moneda yan accounting?<\/p>\n<p>Mes Kutturan Natibu<\/p>\n<p>Mase\u00f1ala pa`gu na mes selebrasion kutturan natibu gi todu atmos banda. Mauleg ta ina gi hilu` pinasensia yan antau na inebalua haf` muna` likidu, dignu yan fitme i pegse` kuttura-ta deste antigu na tiempu.<\/p>\n<p>Gi kinalamten-ta, hafa siha na patte gi kustumbreta ta pasa guatu gi famaguon-ta pot para u tu\u00f1gu` haf` kutturan niha? Mesklau este na patte gi entalu` sosiat, espirituat yan inadaptan kustumbren otru ni esta patte gi ta praktitika pa`gu.<\/p>\n<p>Sosiatmiente, gaige relasion natibu gi usun tanu` yan tasi. Ta gu`ot tanu` familia para usun famaguon-ta gi mahatsan fanlihe\u00f1g familian niha mismu. Entre ennau `sino mantension familia gi hechuran hatdin, pinegsai yan peskan tasi.<\/p>\n<p>Gi bandan espirituat, ta fana`gue famaguonta mina`a\u00f1au yan satton na respetu gi Saina. Anaku` na karera este na finana`gue gi famaguon-ta. Lau siempre u nina` fitme pisun he\u00f1iu\u00f1a gi haf` mauleg na chechu` kilisyanu gi prohimu\u00f1a. Anog este gi todu modu\u00f1a deste te pa`gu echu tautau. Este na finana`gue i mas fitme na a\u00f1klan todu gi karera mona. <\/p>\n<p> Guaha siha estoriata, kantatta, baila yan fina` attikulu ni finatinas attistan natibu. Mas este siha na ineyag mina` likidu haye i man-natibu. Pasensiaye ya in` entrega famaguon miyu haf` mina` likidu yan dignu i kutturan todu atmos banda.<\/p>\n<p>Maisa: Gi todu para ta petsige, debi u tutuhongue` giya hita finenina. Yangin ti kalamten hit pues todu patten tatautau-mu sumilensiu. Taya` otru masusede.  <\/p>\n<p>Pot ihemplo: Un` biyinariu duru fumofu sa` ti guiya gumana i biyon pot biyon na lottery. Sige ha disfruta i Saina pot megai ayudu\u00f1a ya ti mattu giya guiya ayu na suette. Mattu dispues un` a\u00f1ghet ya sina\u00f1gane, \u201cFamahan tekit sa` iyomu todu\u201d.<\/p>\n<p>Bos Natibu: Mas ke kuarenta a\u00f1os antes hu tutuhon ma\u00f1gge` kumu gaseteru (journalist). Mana`ihu este na offisiu ginen hilu`. Hu embrasa yan aksepta primera pot yahu ma\u00f1gge` yan huna` presisu na hu adelanta \u201cbos\u201d lahen natibu gi asunto-ta siha.<\/p>\n<p>Komprendiyon na lamayot patte gi mapasan tradision gaige gi finu` ma\u00f1aina-ta. Hasan `nai tali`e matuge` haf` finapos natibu. Kasse unuyu` gi halom `nos kuantos ni pumetsige ma\u00f1gge` pot da\u00f1kulu lokue` intereshu lumi`e na un` dia tatuge` estoriata ginen hita mismu.<\/p>\n<p>Kumeke ileghu na i \u201cestoriata\u201d taya` si\u00f1a tumuge` gi mas antau na eskalera ke mismu natibu. Maila` ta sa\u00f1gan estoriata ginen hita mismu!<\/p>\n<p>Linguahe: Gi un` konfirensia, sige masoyu` todus na u fan finu` Chamorro. Lau gi mismu tiempu ayu na sineyu` masaulag finu` E\u00f1glis. Ileg\u00f1a i amiguhu Magoo: \u201c`An ti guahu kaduku` pues siha!\u201d<\/p>\n<p>Pesu: Giya Hawaii i fuetsan pesu ennau i $.85 sientimos. Guine gi tano`ta `nai kuattro besis mas guaguan i gaston nesessidat, kuantu mohon fuetsa\u00f1a i pesu? Guaha $.10 sientimos? Kuestiona i ma\u00f1gandidadatu nu este na asuntu.<\/p>\n<p>Casino: Dos casino para umahuchum giya Atlantic City, New Jersey gi uttimon este na mes. Iya Saipan para u baba unu ni da\u00f1kulu balin $3 biyon pesus. Taimanu mahatsa este na fasilidat `nai ni hanom, kandet yan sewer tai kepble para u fan mapega? Guaha i man-sabiun I Deni` `nai mahu\u00f1gog ayu na palabra i \u201cplanu?\u201d Yangin para tafan hanau mona, haf` na duru hit tatte?<\/p>\n<p>Da\u00f1kulu na estotbu i manera `nai ma-apprueba lai casino. Pinilota na siha i setbienten publiku lau mahas\u00f1gun ma`usa tiho\u00f1g kulan mohon siha man-ma`gasta. Man-malefa na hita pumega siha guihe na puestu. Mauleg ta ebalua ya tafanu`e haye profitariu i ma`gas pa`gu na Nobiembre. <\/p>\n<p>Debi ta chule` tatte respetu ni mahas\u00f1gon mafa` basula kulan tai pattisipasion i publiku. Sisteman demokrasia este ya i publiku u ma`gas gi todu sustansiau na disposision! Yangin otru hine\u00f1gemu pues klaru na chatman-hula` hau deste tutuhon. Naho\u00f1g na insuttu! <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Malagnus un` papet pot finapos Best Sunshine, era i kompania ni mana`e uniku lisensia para&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[988,256,529,499],"class_list":["post-178857","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-best-sunshine","tag-casino","tag-macau","tag-usa-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/178857","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=178857"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/178857\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=178857"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=178857"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=178857"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}