{"id":188014,"date":"2014-12-23T04:00:59","date_gmt":"2014-12-22T18:00:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.saipantribune.com\/?p=188014"},"modified":"2014-12-23T04:00:59","modified_gmt":"2014-12-22T18:00:59","slug":"gi-bespiran-noche-buena","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/gi-bespiran-noche-buena\/","title":{"rendered":"Gi bespiran Noche Buena"},"content":{"rendered":"<p>Agupa` na ha`ane i bespiran Noche Buena. Baba korason miyu kumu preparasion finatton i Nanalibreta. Ta tatiye tinago`\u00f1a pot inasi`i gi prohimuta ya u \u00f1ahlala\u00f1g si\u00f1iente-ta gi ha`anen Noche Buena. Ta gagau lokue` bendision-ta ya U ayuda hit gi nuebu na sakan.<\/p>\n<p>Echa lokue` kada patgon bendision ya u felis karera\u00f1a gi nuebu na sakan. Tafan adiseha de nuebu gi hilu` pas yan ginefli`e unu yan otru. Felis Noche Buena!<\/p>\n<p><strong>Probleman Hanom <\/strong><br \/>\nEntalu` Kanat Tabla esta iya Afet\u00f1as imbeninau i hanom ni gaselinan ruplanu. Hagas gaige este na problema lau ni unu kalalamten para umake satba pot proteksion hinemlu` publiku.<\/p>\n<p>I CUC  yan DEQ kulan maleletke i asuntu. Mina trabiha ti a`anog problema\u00f1a este na asuntu pot bubula ha` hanom ya ginen papa` `nai machochopchup hulu`. Gigon marebaha \u00f1aihon siempre gaselina `sino imbeninau na hanom madispacha gi tautau siha.<\/p>\n<p>Gaige gi menan St. Jude na gima` Yuus un` tupu` ni mahuchum pot imbeninau i hanom. Hafa ya ha chalapongue` gi se\u00f1gso\u00f1g siha ni mantineteka? Kau ginagau dispensu naho\u00f1g `an guaha pininu` nu este na diskuidu? Naho\u00f1g fondun CUC yan DEQ para `an makone` para i kotte pot diskuidu gi publiku?<\/p>\n<p>Mina` kulan mahas\u00f1gon maletke i asuntu pot ni unu tumu\u00f1gu` kuantu na da\u00f1u yan haye para u responsable gi areglu yan apas publiku gi este na diskuidu. Kau i CUC, DEQ, Navy pat EPA? Deste \u00f1gai`an na tiempu `nai masoda` i gaselina? Tiempun Navy, Trust Territory pat guine ha` gi alacha? Sin hafa mas na ditension debi umasatba este na problema antes de u lachai muna` fan mala\u00f1gu mas i natibu!<\/p>\n<p><strong>Modun Pinepble<\/strong><br \/>\nI kantan A\u00f1u Nuebu ileleg\u00f1a patte, \u201cJesus Yuus mame gi nuebu na sakan, gai ase` nu hame, apatta i da\u00f1u, na`e nu i deskansu i mangaige `sta gi naftan yan ayu siakassu matai na sakan\u201d.<\/p>\n<p>Esta na` tuhu` lagu` `an sige ta kanta este gi misan gayu (A\u00f1u Nuebu). Kulan ensegidas tali`e i man-hanau `sta na man-guinaiya-ta kontodu ma\u00f1aina-ta gi halom hinasso-ta. Todu modun grasia yan pinadese chinahlau lokue` ni nuebu na sakan.<\/p>\n<p>\u201cTafan Magof Todu\u201d i sunidu i muna`e hit kampu para ta aregla ha`anita dibuenamente. Na bonito este na ha`ane piot `an mattu i Ni\u00f1u giya hamyu. Bien A\u00f1u Nuebu yan bendision para todu! <\/p>\n<p><strong>Mafa\u00f1agu gi liya\u00f1g gaga`<\/strong><br \/>\nKuatdiba si\u00f1iente\u00f1a si San Jose `nai man-dadakot gi gima` tautau siha pot esta mampos hihot para u deskatga si Santa Maria i Ni\u00f1u Jesus.<\/p>\n<p>Sumen mane\u00f1ghe\u00f1g i pue\u00f1ge, ni kandet gi se\u00f1gso\u00f1g lau sige ha` si San Jose ha usune mamaisen. Ni unu umaksepta-gue`. Ayu mina` humahnanau estake ha soda` un` liya\u00f1g ga`ga` `nai mafa\u00f1agu i Ni\u00f1u Jesus. <\/p>\n<p>Milagrosu i pue\u00f1ge `nai muma`lag iya Belen ini`ina ni man-malag pution ginen i la\u00f1get. Sige man-a\u00f1ghet ma\u00f1ganta ma-abibiba mafa\u00f1agun i Rai i tanu`. I ma\u00f1an tautau siha ni chumanda si San Jose inipos na bidan tailaye.<\/p>\n<p>Hana` hahassu-yu` un` siniseden dos umasagua `nai mattu un` tautau mamaisen para u fan guasan ya taya` malago`\u00f1a fina` amotsan talo`ane. Gi lemlem tautau marikohe sinsiyun niha para umana`e i prohimu lau esta humanau. Sige ma`aligau gi bisinu lau ti masoda`.<\/p>\n<p>Sige mona marepara na tatnai magasta pine`lun niha gi ba\u00f1ku. Mahusga haye pumoluluye lau ni ba\u00f1ku ti si\u00f1a ha oppe sa` ni siha mismu ti si\u00f1a ma-arastreha ginen mamanu ayu na fondu.<\/p>\n<p>Mientras megai gi entre hita man-mafa\u00f1agu gi modetnu na hospitat i Ni\u00f1u gi liya\u00f1g gaga`. Na geftau hau na biahe piot guine gi tiempon gupot.<\/p>\n<p><strong>Apaga` pot apaga`<\/strong><br \/>\nTatnai in` repara na ni taimanu modun linala` tautau siempre man-afagcha` hit gi mismu hospitat, sagan katga gi plasan batkon aire, komun, tenda, simienteyu yan otru siha `nai todu mangai nesessidat? <\/p>\n<p>Gi sagan maleta taya` guihe galun first pat economy class. Hala maletamu ya un` ritira hau. `An mana` saga hau gi hospitat, pues parehu lugat para otru mala\u00f1gu. Gi simienteyu, mas taya` raya guihe sa` siempre tafan a\u00f1a\u00f1gon gi ge`papa`. Piot sa` ni ne\u00f1kanu ni sitbesa guaha guihe papa`.<\/p>\n<p>Pa`gu yan hayumu fumababa i otru, pues nana\u00f1gga biradan i batku sa` tat kaga ti para hagu. Dios mihu ya mana` fan fila gi menamu mu\u00f1ga sa` nahu\u00f1g kestatmu para esta`i finataimu.<\/p>\n<p>Tai bali para un` aminasa i otru pot banida yan he\u00f1iun kabron. Gi finu man-amku` tat banidosu ti tumatke fondiyos\u00f1a. Pues adahe na un` linaisen pachot putarian sanhilu`.<\/p>\n<p><strong>Minaipen tautau<\/strong><br \/>\nSessu hu hu\u00f1gog gi man-amku` masa\u00f1gan pot \u201cminaipen tautau\u201d. Tatnai hu attende `sino abirigua haf` sustansia\u00f1a. Adumididi` sige hu li`e kurentin i man-sa\u00f1gan. Ya kanaha` todu birada mana` empas i tailaye na chechu` muron piot i mahas\u00f1gune.<\/p>\n<p>Mas ke dies hu li`e pumadese minaipen tautau. Guaha ha` lokue` esta man-marehistra para u chule gi ti apmam patten niha. Gi uttimu besis sumen namase` este na hinanau. Dispues de mahafot i tautau suette `an guaha humassu maseha un` Tatan Mame.<\/p>\n<p> I minaipen tautau kontodu dispues de seputtura un` tinatiye. Dos chatregalu para pattemu: Ginen i Saina, i otru ginen i unna` tailaye `sino fababa!<\/p>\n<p>Pot chaleg: Hu soda` un` hagas fuetsudu na amiguhu. Sige hana`e animu guatu gi pettan hospitat para u ali`e yan mediku. Hu pada` na para bai`n ge`hiyo\u00f1g. Mamaisen na hafa guaha. Ileghu, para ta mumu na dos. Ai na chaleg `nai ileg\u00f1a, \u201cEsta Iku, un` a`\u00f1auyu` diberas\u201d. <\/p>\n<p>Sen mala\u00f1gu magahet i amiguhu. Diberas matulaikan i tiempu deste `nai manfuetsudu hit estake kontodu pokatta suspichosu. Kulan i atdau ni doku` `an oga`an dispues machum gi pupue\u00f1ge. Parehu tapbla yan finapos tautau. <\/p>\n<p>\u2022\u2022\u2022<\/p>\n<p>Estaba un` amiguhu gi hiyo\u00f1g gima Yuus para u attende misan enteru. Ha sa\u00f1gan dispues na ma`a\u00f1au-gue` matai. Hu repite na tres asuntu ha` sumen seguru gi linala` tautau: Mafa\u00f1agu, ma-tax dispues matai. Ni unu si\u00f1a tana` para piot matai!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Agupa` na ha`ane i bespiran Noche Buena. Baba korason miyu kumu preparasion finatton i Nanalibreta&#8230;.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[49,111,352,235],"class_list":["post-188014","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-cuc","tag-deq","tag-epa","tag-san-jose"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188014","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=188014"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188014\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=188014"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=188014"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=188014"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}