{"id":188948,"date":"2015-01-08T04:00:39","date_gmt":"2015-01-07T18:00:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.saipantribune.com\/?p=188948"},"modified":"2015-01-08T04:00:39","modified_gmt":"2015-01-07T18:00:39","slug":"gi-sakan-2014","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/gi-sakan-2014\/","title":{"rendered":"Gi Sakan 2014"},"content":{"rendered":"<p>Gi hiniyu\u00f1g 2014, guaha `nos kuantos asuntu umestotba katma na hinasoghu. `Nos kuantos attikulu este tat kumu i sigiente:<\/p>\n<p>Nina\u00f1ggan finatai gi man-mala\u00f1gu ni man-tinatme chetnot Ebola.<\/p>\n<p>Famaguon ni ma\u00f1gakate pot man-\u00f1ala\u00f1g lau taya` ne\u00f1gkanu gi halom sadog miserapble na pinepble.<\/p>\n<p>I familia ni man-malagu ginen gima` niha pot no u fan dinanche balan enemigu.<\/p>\n<p>Trenta mit tantos na famaguon gi sanlichan na patte gi papa` iya America ni pumokate mit pot mit miyas gi halom piligrosu na disettu pot para u fan mattu guatu giya America.<\/p>\n<p>Makat na pinadese gi katkuet grupu. Diberas esta hana` fan a`agotde tilipashu `an hu konsidera i kondision `nai mangaige deste ti amtiyon na chenot, \u00f1ala\u00f1g yan hinanau sustu.<\/p>\n<p>Adahe para u bobogbug i famaguon chaguan gi disettu pot para fan gai alimientu pot esta un` semana ma\u00f1ala\u00f1g yan ma`hu. Diberas mandichosun tautau hit ya mauleg tafan mana`e mit grasias na ti hita pumadedese este siha na mattiru.<\/p>\n<p><strong>Mali\u00f1gun Kuttura<\/strong><br \/>\nFuera de nobenan familia, mali\u00f1gu lokue` hagas kustumbren fanda\u00f1gu guine. Tihu tu\u00f1gu` kau sisige ha` i pue\u00f1gen komplimientu. Ileghu na maribaha este gi hilu` inatu\u00f1gu` familia.<\/p>\n<p>Gigon masera inatu\u00f1gu` dos familia, matutuhon ma`aga\u00f1g planun umakamu` gima` Yuus. Gi ha`anen kasamientu man-akone` deste gima` Yuus guatu gi hotel para i fina` sena. Magpu` todu gi oran `las dies.<\/p>\n<p>Magahet na mauleg buruka\u00f1a fanda\u00f1gu antes. Deste mamaisen saina, komplimientu, areglon fanda\u00f1gu kau un` guma` pat dos lugat (amotsa yan sena) mana` tachun` fanda\u00f1ggeru, mapunu` ga`ga`, peska, mu\u00f1gayu, tautau hotnu yan kusina, yan sentada diariu para i man-mattu yan ayudon kanai `sino materiat. Estague` `nai kontodu i mento` bulachu haf` masusesede yan lokue` muna` fandada\u00f1gu\u2014todu bali gi uttimu sakudida siha.<\/p>\n<p>Hu chage man-ayuda deste mu\u00f1gayu`, kusina, mamunu` ga`ga`, hotnu yan fanda\u00f1geru. Mauleg na tiru para i man-listu yan fuetsudu. `An para un` fama` prisipe kasse mauleg\u00f1a hau giya hamyu. Ni unu u layu`. Diberas na manadan cho`chu`. Estague` lokue` `nai todu man-mananagu` piot i famalao`an: chule` ayu mage,  fagasse i satten, suhun pat chagua i guafe, kamyu i niyog; etsis i mendioka, yan otru siha tinagu`. Dios mihu! Pa`gu, rikohe i tropa para i hotel.<\/p>\n<p><strong>Mamaisen Saina<\/strong><br \/>\nI patgon lahe magachu\u00f1ge ni ma\u00f1ai\u00f1a mamaisen saina para u akamu`. `An ma-aksepta pues kanaha` felis todu haf` siha na areglamientu para u fan masera yan chogue.<\/p>\n<p>Pa`gu `an maplasu i lahe, pues kumeke ileg\u00f1a na makana` finaise\u00f1a pot sais esta un` a\u00f1u na tiempu estake fitme ina\u00f1gokun ma\u00f1ainan i palao`an gi futturon hagan niha. Buente ni guma` taya` `sino tai offisiu i lahe. Aseguridat i gaige gi hinasson niha. Siempre unna` lihe\u00f1g gi mauleg na guma` yan unna` cho`chu` dispues de un` kone` ginen i ma\u00f1ai\u00f1a.<\/p>\n<p>Kulan lokue` na tiempu ti mana` mapot ni man-hoben guma`chong. Dispues de mana disgrasiau i hagan tautau, madispacha sa` guaha otru man-nana\u00f1ga. `An man-asagua pues kanaha` ti ma`ug na kasamientu. Dios mihu!<\/p>\n<p><strong>Mamaisen Nobia<\/strong><br \/>\nHagas lokue` hu tatiye man-amko\u00f1a ke guahu ma\u00f1an niha `an ma-intended un` palao`an. Fuera de direktamiente ha fana` i palao`an, gaige lokue` intensio\u00f1a gi kanta ni ha ususune kumanta gi fihon i palao`an. Bonitu na modun mensahe. I palao`an la`mon haf` para u disidi lau oppan haf` intension i uma`ande`.<\/p>\n<p>Uma`achule` este yan antau na ma\u00f1an ma\u00f1aina gi finaisen dibi gi un` che`lu `sino parientes. Ti gotpe na makanifise gi hechuran konbetsasion tat kumu nesessidat un` patgon gi chagu`. Hagu ni gai kuenta debi un` hu\u00f1gog haf` inigo\u00f1g\u00f1a kosake antes de u hanau un`nana`lu dibimu gi hilu` ginagau dispensasion. Estague` i antau na che`chu` tautau ni mauleg ta eyag\u2014sentidu na finu` Chamorro\u2014`nai todu atmos banda magof gi hilu` hinimide yan kinententu.<\/p>\n<p><strong>Tinayuyot Famaguon<\/strong><br \/>\nMan-estaba sais na famaguon para uma`egga` i kandet Noche Buena gi Carolinian Utt. `Nai masoda` i bilen, manohge un` ratu. Ileg\u00f1a i un` che`lu, \u201cMaila tafan manaitai\u201d.  Man-manayuyot dispues makantaye i Ni\u00f1o, si Santa Maria yan San Jose un` sunidun Noche Buena.<\/p>\n<p>Ni unu tumagu` i famaguon man-manaitai `sino para umakantaye i Ni\u00f1o yan ma\u00f1aina\u00f1a. Machogue boluntariamente. Ti ho\u00f1giyon para umahassu tinayuyot yan kanta pot mampos man-hoben. Anog na matu\u00f1gu` yan man-makreansa pot lina`la` espirituat na machogue fabot para i Nanalibreta.<\/p>\n<p>Hana` sen maggem korasonhu i masusede ya puede mapulan a\u00f1klan espirituat niha gi anaku` na kareran niha. Estaya huli`e na man-satton gi hine\u00f1gen Katolisismu. Si Yuus u baba matan hinasson niha gi katkuet kinalamten para mona.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gi hiniyu\u00f1g 2014, guaha `nos kuantos asuntu umestotba katma na hinasoghu. `Nos kuantos attikulu este&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[710,235],"class_list":["post-188948","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-carolinian-utt","tag-san-jose"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188948","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=188948"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188948\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=188948"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=188948"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=188948"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}