{"id":191096,"date":"2015-02-05T04:00:51","date_gmt":"2015-02-04T18:00:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.saipantribune.com\/?p=191096"},"modified":"2015-02-05T04:00:51","modified_gmt":"2015-02-04T18:00:51","slug":"sueno-abisun-publiku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/sueno-abisun-publiku\/","title":{"rendered":"Sueno! Abisun Publiku"},"content":{"rendered":"<p>Sueno un` finu` tanu` ma-u`usa kumu abisu para todu gi maseha haf` mamamaila`. Pot ihemplo, giya Pagan un` tautau umesalau ginen i chagu` hogsu` \u201csueno\u201d, abisu na guaha batku sige halom gi tanu`. Ha prepara siha i tautau ya sige malofan i kestat sine`su` para u mabende.<\/p>\n<p>Ha trumpeta i federat \u201csueno\u201d pot fuetsan immigrasion pot bula keha pot abusu guine gi hutnaleros ginen hiyu\u00f1g gi fakterian magagu. Chatta` ta attende estake humalom ya ha amot Marianas fuetsan disposision hutnaleru siha. Mali\u00f1gu mas direchon para ta gobietnan maisa hit lau ha yute` un` hogsu` basula i industrian magagu guine\u2014Puerto Rico Dump\u2014ni numesessita `nos kuantos miyon pesus para umana` gasgas. Diskuidu!<\/p>\n<p>I uttimu \u201csueno\u201d pot casino. Kasse i ti talili`e i didog na pinepble gi tautau-ta `an ha hatme halom salan gima`ta i industrian casino. `Nos kuantos gi man-ma`gas man-mama` kepble. Hita i `an soblan po\u00f1gpu\u00f1g gi papa` lamasa. Pot fabot gef atan sa` dispues de malofan ekun uttimu suenu megai para u destrosia gi linala` familia guine.<\/p>\n<p>\u2022\u2022\u2022<\/p>\n<p>Gi todu finapos-ta gigon ta gacha` i puntan i chita piot gi bandan offisiu i sigiente birada para papa`. Parehu yan man-sa\u00f1gan na todu un` dagau hulu` siempre u podu\u00f1g papa`.<\/p>\n<p>Namanman na i man-tufai yan fatsu na ginen offisiat publiku ti mali`e na makat machule` tatte hagas tronun niha. Lau guaha umatrebi siha guine na mapos na eleksion.<\/p>\n<p>Mafa` fagas pachot niha asuntun natibu\u2014indihinau\u2014sino natibu. Mampos suspichosu na posision sa` mafa` hugete asuntunto-ta. Dispues, dudayu` kau fitme kinemprenden niha dichu asunto-ta fuera de mana supin tasi pot para u fan e`suette.<\/p>\n<p>Yangin magahet in` kemprende asuntun natibu mauleg para hita na u guaha guine casino? Na ti este primera koyentura gi madestrosian linala` tautau tanu`? Umafagcha` este yan dinisehata gi todu animu para tana` fan ma-eduka famaguon-ta?<\/p>\n<p>Si\u00f1a ha` guaha adelantu gi bandan industrian turista ginen i casino. Lau sehan \u00f1aihon un` ratu ya un` atan hafa futtunan famaguon-ta? Na ti magahet na hita offisiun `an podu\u00f1g pidason pan mientras tautau hiyo\u00f1g i man-guaguan siha na cho`chu`?<\/p>\n<p>Ti hu komprende haf\t` na mampos hit man-hasupak gi este na asuntu. Ni tanu`, fasilidat kandet, kandet, chalan yan sisteman aplacha` (sewer) taya` para este na planu. Haf` na tafa` bisiu pumega i toru gi menan kareta?<\/p>\n<p>\u2022\u2022\u2022<\/p>\n<p>Te\u00f1ga ma\u00f1guentosa hit pot natibu. Lau hasan ta hu\u00f1gog \u201cinadi\u00f1gan\u201d pot dichu asuntun tautau-ta siha gi se\u00f1gso\u00f1g. Guaha difirensia gi signifikasion dos palabra: kuentos yan adi\u00f1gan.<\/p>\n<p>I mefe`na puru asuntun muron. I sigiente fotmat na modun hunta ayu mina` kasee maleletke ni ga`ga` politika siha. Kulan mohon hit ni publiku guaka ni ma-atgogoya ya kada ratu man-mabatsala hit katkuet lugat kinibrutu.<\/p>\n<p>Enfin, `an seriosu i asuntu haf` na tatnai mana` guaha fotmat na inetnon yan asuntu siha ni para u fan madiskute? Haf` na ma-u`usa asuntun natibu kumu pugen politika? Man-malefa kasse na esta ta dimemoria huegon niha. Mu\u00f1ga marepite sa` sage` i man-na`tatah siha na finu` fabulas de chispas!<\/p>\n<p>Lamegai asunto-ta ni debi hita mismu mauleg fotmat ta prekura.<\/p>\n<p>\u2022\u2022\u2022<\/p>\n<p>Ileg\u00f1a un` amiguhu na `nai hobengue` todu ha attetende. Gi idat kuarenta a\u00f1os ha diskontinua. `Nai sisienta a\u00f1os-gue` `nai ha repara na ni unu-gue` humahassu. Ha dagau i tuayan man-attende. \u201cGuahu finenina ya yangin guaha soblante i otru\u201d.<\/p>\n<p>\u2022\u2022\u2022<\/p>\n<p> Sige te\u00f1ga ta ayuda i familia mahalan chenchulu antes. `Nai buyada esta kineni` guihan mapatten \u00f1aihon. Kustumbren tanu` ni mali\u00f1gu gi santatte palu pot nuebu na areglu siha yan layeye pot man-hanau i hagas umesgaihon este na modun peska.<\/p>\n<p>I signifikasio\u00f1a layeye pot dina\u00f1a natibu gi inespihan mantension familia. Ginen dina\u00f1a un` chenchule manafitme mas inatu\u00f1gu` yan sensian ina`ayuda yan inafamauleg. Lastima sa` gaige este pa`gu gi fina` dina\u00f1a tininu yan maneskada.<\/p>\n<p>\u2022\u2022\u2022<\/p>\n<p>Ileg\u00f1a finu` atpahon: Mu\u00f1ga matufu\u00f1g haf` un` kusecha na ha`ane ke haf` un` tanom. Haf` sustansia\u00f1a este na finu` man-sabiu? Na ti pot preparasion famaguon-ta? Haf` tinanom-mu gi hatdin familia? Man-lachok yan brabu? Un` rerega diariu pat manu` ha` `nai magof hau? Dispues de un` kusecha, un` tanom tatte simiya?<\/p>\n<p>\u2022\u2022\u2022<\/p>\n<p>Gi hiyu\u00f1g rubentason estaba un` peskadot para u etogcha`. Ha komprende haf` debi u chogue yan lokue` ha tu\u00f1gu` na gai piniligru. Ha atotga tumunog para u kone` i da\u00f1kulu na lagua, tataga`, gualafe, tarakitu yan lililug. Malefan \u00f1aihon ni halu`u pot ha tu\u00f1gu` haf` dichu finato\u00f1a.<\/p>\n<p>\u2022\u2022\u2022<\/p>\n<p>Duru gi alacha man-mapo\u00f1ga hit na baba i niyog para hinemlo`ta. Ya taimanu na man-la`la` i tautau isla deste antes yan man-brabu na tautague? Lau puru este dinagen kompanian amot giya America pot para ta fahan mas attikulu `nai mapega kepblen niha. Dimo\u00f1u na dinage!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sueno un` finu` tanu` ma-u`usa kumu abisu para todu gi maseha haf` mamamaila`. Pot ihemplo,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[256,818,1697],"class_list":["post-191096","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-casino","tag-mali","tag-puerto-rico-dump"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191096","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=191096"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191096\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=191096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=191096"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=191096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}