{"id":195411,"date":"2015-04-02T04:00:32","date_gmt":"2015-04-01T18:00:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.saipantribune.com\/?p=195411"},"modified":"2015-04-02T04:00:32","modified_gmt":"2015-04-01T18:00:32","slug":"timuneron-gobietnota","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/timuneron-gobietnota\/","title":{"rendered":"Timuneron Gobietnota"},"content":{"rendered":"<p>Fitme, ma`lag na esperansa yan ina\u00f1goghu guaha gi tutuhon 1978 `nai tatutuhon gumubietnan maisa hit. Guaha siha adelantu yan lokue` chinatsaga man-huyu\u00f1g gi karera mona.<br \/>\nMan-mana`e` hit ni federat siete a\u00f1os garentiha na fondu para ta pegaye i tanu` fasilidat siha kosake ke si\u00f1a u guaha adelantu gi kinalamten ekonomia.<\/p>\n<p>Machuchuda` buchita gi mediu ochenta siha na sakan `nai bula todu modun salape` guine. Mampos hit man-diskuidau na ti man-na`sah\u00f1ge hit dididi` para `an u fatoigue hit chata`an `sino mattiempu.<\/p>\n<p>Mattu dispues i chata`an ni mama` rimulinon pagyu. Hasan fondu gi kahan iya Marianas. Ni para apas obligasion siha makat masoda`e`. Ha inklusu $29 na kobransan utilidat, $29miyon para man-ritirau, $15 miyon kobransan utilidat hospitat; $42 miyon para PSS, $40 miyon para operasion hospitat, $100 miyon apas tanu` (land compensation) yan otru siha man-te`ug na obligasion. Mauleg ta ketu\u00f1gu` kuantu humalom na kontribusion tax para ta pesa kontra obligasion siha. Anaku` mampos i litanias dibi na biahe.<\/p>\n<p>Ha fagcha`e` hit i mafanana`an \u201ctumunog siglu\u201d gi ekonomian enteru elmundu. Kontodu hita ni sumen dikiki` ekonomiata hana` fan gagalileg gi halom fache apenas.<\/p>\n<p>Lastima i appottunidat i ochenta siha na sakan. Humuyu\u00f1g fakterian magagu, megai man-da\u00f1kulu na bisnes Japones man-hanau, i solu industrian turista inipos chafleg.<\/p>\n<p>Makat na karera para estake u guaha petmanente na a\u00f1klan ekonomia humalom para u katsu nesessidatta siha.<\/p>\n<p>Guaha motibu na taiguine masusede. Ti podu\u00f1g ha` ginen i mapagahes ya hana` fan panas hit todu. Deste ayu na sinisede man-nina` fan diskalentau i sabiun hegsu` I Deni`. Sige pa`gu maliliku`e` palun bandera ma-aliligau i palu lau magugu`ot ha` mientras sige ma\u00f1gilulog gi oriya.<\/p>\n<p>Lastima i man-apalo`pu` na diskuidu siha. I esperansa yan ina\u00f1goghu matai da\u00f1ges gi halom da\u00f1kulun pagyun diskuidun man-ma`gasta. Haf` futtunan famaguonta?<\/p>\n<p><strong>Uchan \u00f1aihon iya paraisu<\/strong><br \/>\nGi finatton mattiempu, ha rega i tanu` fresko na uchan punta pot punta. Ha tutuhon i tinanom siha man-ma\u00f1usu. I nuebu na simiya adumididi` man-lachok gi hatdin. Dispues de pagyun choda i sigiente ha`ane siha tinampe nubladu. Ti gofha`an lau freskon \u00f1aihon i tanu` piot sa` trabiha tiempon somnag. Regulatmiente, i primet agua esta i mes Abrit.<\/p>\n<p>I chiop sirenu gi hagun cha`guan abundansia gi chakchak ha`ane. Yangin mohon tinatiye mina\u00f1gau gualafon, mas hana` fan pasensia hit gi kareta diariu. Lau taigue i pilan sa` dos semana antes `nai mattu. I animon todus ti marebaha. Kada unu sige ha espiha todu koyentura pot mantension familia.<\/p>\n<p>Un` atan i hegsu` man-sabiu gi Deni`. Ayu hoho\u00f1ga i mapatek tai sinahguan na latan sitbesa papa` yan hulu` gi hegsu`. Ileg\u00f1a si Magoo na ti ayu promesan niha gi tautau fuera ke para uma-adelanta ha`anen i tautau siha. Kasse esta masge ayu na promesa sa` mayotten \u00f1aihon gi un` banda. Ha petsige na hombre i Saina ha tagu` si Moises para u lagnos i Israelitas ginen Ehiptu pot man-matrarata kumu esklabu.<\/p>\n<p>\u201cI tautau-ta esklabon diskuidon man-ma`gas `nai fuetsau man-pinalo`pu` chinatsaga\u201d, ha mente si Magoo. \u201cMagahet na sumen mapot propiu planu pot adelanton linala` natibu?\u201d Hu apagat na mauleg\u00f1a bai`n hanau muna`chochu pinegsai ke para bai`n sige ha` umatisa i mismu problema ni kada ratu man-mamohmu i publiku. Chumaleg.<\/p>\n<p><strong>Kilu`us Gi Hegsu`<\/strong><br \/>\nGinen santatte na patte gi sitiun i gima` `nai a`anok hulu` gi hegsu` un` kilu`us ni nina` tachon tautau-ta gi ma`pos na Bietnes Santo. Guiya ayu na buttu se\u00f1at pinite yan puti. Yangin mauleg hau na kilisyanu pues libianu un` pula` i sustansian haf` ha signififika ayu na kilu`us.<\/p>\n<p>Hu\u00f1gan, guaha `nai ha gacha` hit pinite pot asuntota siha diariu. `Nai tatotpe didog na puti pues guiya ennau i di\u00f1ga` chinatsaga. Mina` mauleg in` rinueba asuntun espirituat sa` i ina\u00f1goghu gi Saina mafattu tatte benefisiu giya hita.<\/p>\n<p>Tatnai chatnihassuyu` mantension-hu para agupa`. Sen man-na`e` i Saina. Hombre i paluma siha gi aire yan tro\u00f1kun hayu ha po`luye mantension niha. Gaige kanai\u00f1a `nai si\u00f1a hit manman-gu`ot fitme pot no tafan basnag gi aplacha` na sadog linache. Atetuye.<\/p>\n<p><strong>Lastron Masahalom<\/strong><br \/>\nGi todu ta petsige gaige gi un` banda lastron masahalomta pot tafachuchu`e` haf` ta petsisige. Kanaha` megai\u00f1a besis felis i tafachuchuchu`e`. Guaha ha` lokue` `nai tita komple `sino masge` haf` guinefita.<\/p>\n<p>Gi todu atmos banda ta li`e regalon finachucho`ta `sino hafanu`e` mauleg na leksion lina`la` gi karera mona. Maseha makat lau ti sumeha hau gi un` petsisige. Esta i uttimu suspiros sumaga hau para unna` fonhayan che`cho`mu.<\/p>\n<p>Cha`mu hinahala\u00f1g `sino dineskonsuesuela. Dipotsihe kada hulu`, papa` kulan dineku` atdau diariu ni tumunog dispues gi sanlagu. Si Iku. Felis pasguan resureksion!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fitme, ma`lag na esperansa yan ina\u00f1goghu guaha gi tutuhon 1978 `nai tatutuhon gumubietnan maisa hit&#8230;.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[3441,3442,40,3443],"class_list":["post-195411","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-bietnes-santo","tag-lastron-masahalom","tag-pss","tag-si-iku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/195411","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=195411"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/195411\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=195411"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=195411"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=195411"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}