{"id":211523,"date":"2015-10-01T06:00:53","date_gmt":"2015-09-30T20:00:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.saipantribune.com\/?p=211523"},"modified":"2015-10-01T06:00:53","modified_gmt":"2015-09-30T20:00:53","slug":"fatsu-na-representasion","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/fatsu-na-representasion\/","title":{"rendered":"Fatsu na representasion"},"content":{"rendered":"<p>Gi estrakadan moneda (budget) ha chule` Luta yan Tinian mas kopble ke Saipan. Hu atan hinanau dibate lau ni unu gi representante-ta umesalau na debi fuetsau umana`e mas Saipan fondu pot yinamag iran pagyu. Ma\u00f1gontentu! I publikun Saipan i dada`da`!<\/p>\n<p>Estague` na  bahun represenetante pinega-ta ayu mina` libre yan obra i dos tanu` dikiki` (dadalag) mana baila i galagu (Saipan) sin sunidu! Magahet na taiguine na ninatatah `nai in` represesenta ham? Ma\u00f1gge manadan promesa pot ayudu? Mas presisu Luta yan Tinian fondu ke manadan tautau Saipan ni esta pa`gu taya` kandet yan hanom niha? Manu `nai fuetsau inna` fan bachet yan ta\u00f1ga hamyu ni nesessidat tautau Saipan?<\/p>\n<p>Siempre  bai` pasalista kada unu gi gaseta yan haf` chatdisposisio\u00f1a gi otru sakan elekesion. Esta fatigauyu` madage! Nahu\u00f1g! Ke lau mangai konsernsia i rumepresesenta hit pa`gu? Haf` na todu man-udu, bachet yan ta\u00f1ga?<\/p>\n<p><strong>Uson katgaderu<\/strong><br \/>\nKada hu dagau i haguet gi sagua` Fishing Base gumama gi supen tasi. Hu chage ta`lu un` biahe lau parehu ha` na son. Hu hala halom yah huna` lamakat i katgaderu.  Ayu dispues `nai ma\u00f1og\u00f1ug.<\/p>\n<p>Dispues de kulan kayao biahen este na pue\u00f1ge, sigeyu` yan amiguhu umadi\u00f1gan pot todu klasen bida yan malabida gi halom komunida.<\/p>\n<p>Gi dispues finaton mame tatte, sige ham man-u\u00f1gag \u00f1aihon lateria `nai hu mente pot podu\u00f1g haguet gi supen tasi.<\/p>\n<p>\u201cKulan asuntun publiku ni mamaya` gi na`tatah na tasin lehislatura pot tinaho\u00f1g kabesa para u inesgaihon papa` gi fondun menhalom\u201d, ileg\u00f1a i amiguhu Magoo.<\/p>\n<p>\u201cDispues, ti u fan ma\u00f1gonsidera satton yangin puru eskusu yan buetta `nai mapega i asuntu\u201d, ileg\u00f1a si Pi\u00f1g.<\/p>\n<p>\u201cMakat na kontrariu piot ya megai\u00f1a manfatsu gi bandan manaitai manseriosu siha na materiat asuntun linahyan\u201d, umentalu` si Lia.<\/p>\n<p>I finu` i tres na bisita dinanche gi katkuet manera. Yangin ni hagu ti un` tu\u00f1gu` asuntomu pues taimanu un` diskute dibuenamente? I puntu: ni tali ni a\u00f1kla guaha para i galaide`ta ni lumalailai esta pa`gu. Si\u00f1a maseha pogse` tro\u00f1kun pagu tana setbe sa` fitme ennau na tro\u00f1ku? Pot fabot maila` ta prebeniye aseguridat para i manatatte ni man-inosiente.<\/p>\n<p><strong>To`a na disposision:<\/strong> Mampos namamahlau disposision lehislatura `nai klaru ha kehayen maisague` na taya` to`a estudiu\u00f1a gi asuntun linahyan siha. Masaulag kaprechu sin inina kau mauleg yan antau na finotman areglu para i mayotmente.<\/p>\n<p>Ma\u00f1aunau gi areglon lai lau ni siha ti matu\u00f1gu` haf` sustansian mafanana`an \u201csupremacy of laws\u201d `sino haf` na lai mofona ke otru. I constitution ya hululu`, tinatiye ni lai federat, dispues lai estadu tat kumu iya Marianas yan munisipalidat siha. Estague` na eskalera `nai tumunog sigidu fuetsan lai.<\/p>\n<p>I para un` tulaika lai konstitusion ni inapprueban lehislatura na lai da\u00f1kulu na linache. Estague` na puntu `nai nina` fan salakumba` i lehislatura ni gobietnu gi mismu huegon niha! Che`chu` miron yan namamahlau!<\/p>\n<p><strong>Ma\u00f1ge Espiritun Natibu?<\/strong> Mampos natriste i tafatkiluye maguadog naftan manguelo-ta gi kanton tasin iya Garapan pot para umahatsa fasilidat casino.<\/p>\n<p>Kulan tafatta na esta ti tana` presisu i sagradu na espiritun ma\u00f1aina-ta ni apmam siha kumatga achon kabisiyu para i manatatte.<\/p>\n<p>Enfin, para todu i mali\u00f1gon respetu gi sagradu na espiritun guelu yan guela uttimo\u00f1a i fasilidat ti u felis karera\u00f1a para mona. Guaha siha para u fan masusede estake mahuchum i uttimu potta. Pot fabot esta huli`e` fuetsan espiritu. Ti presisu na baina` dos biahe!<\/p>\n<p>Libianu mana abag hau, hineddan (mana` mala\u00f1gu estake ti amtiyon) sino mana` tailaye. Todu i tres huli`e` masusede mina mampos da\u00f1kulu respetuhu gi fuetsan ti a`anog na nina` si\u00f1an espiritu. Fan egaga` ya in` ta`lun umatan kau kombene pat tana\u00f1gga estake ha funas todu i ti debi na u fangaige guihe na fasilidat.<\/p>\n<p><strong>Minagahet:<\/strong> Guaha lokue` umatbansa hinasso\u00f1a haf` gaige papa` kontratan i Covenant. Pot ihemplo, ileg\u00f1a un` saiantes karissu na gai \u201cguarded sovereignty\u201d iya Marianas.<\/p>\n<p>Sovereignty na konsepto yan atoridat solu independente na nasion gai fuetsa nu este. Pot fabot na dispasiu manfabrikan konseptu ni nihagu mismu ti un` komprende.<\/p>\n<p>Dispues, gaige gi Seksiona 101 gi papa` inakonfotman i Covenant na ta na`e i federat nu este na direchu. Gaige este gi gobeitnon federat. Pot fabot mu\u00f1ga manfabrika gi kaprichomu. Taitai kabales i kontrata para un` asegura na hilu` pisun faktu `nai uma`adi\u00f1gan hau. Di ba?<\/p>\n<p><strong>Dios Mihu:<\/strong>  Masoda` un` neni gi tatten pick-up truck gi halom kahita un` taftaf oga`an. Dispues de marikonose managu` i tatan guma` na umakone` halom ya uma-assiste sa` namase`.<\/p>\n<p>Man-oppe i nanan guma`: \u201cHu\u00f1gan, keni` halom sa` patgon tatan miyu `nau. Pu\u00f1iteru!\u201d Guiya este i nuebu na tirun \u201cdaddy\u201d. Dios mihu!<\/p>\n<p>Magahet na metgot i sensian \u201cche`chu` lahe\u201d trabiha gi natibu! U guaha mohon inaguaiyan  kotte dispues? Guiya `ste `nai un` tufu\u00f1g pattemu sepblanten check social security ya ni para apas amot tinaho\u00f1tg. A`saina! Siempre un` fanhassu ya unna` na`mase` hau `sino hilu` mahetog na ba\u00f1kon kusina yan kestat ga\u00f1goche ni mana` maigu` hau. Ni se\u00f1ko` taya` para  usumu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gi estrakadan moneda (budget) ha chule` Luta yan Tinian mas kopble ke Saipan. Hu atan&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[7321,7322,652,7323],"class_list":["post-211523","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-dios-mihu-masoda","tag-fishing-base","tag-iran","tag-minagahet-guaha"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211523","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=211523"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211523\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=211523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=211523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=211523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}