{"id":219602,"date":"2016-01-28T06:00:14","date_gmt":"2016-01-27T20:00:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.saipantribune.com\/?p=219602"},"modified":"2016-01-28T06:00:14","modified_gmt":"2016-01-27T20:00:14","slug":"man-nahlalang","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/man-nahlalang\/","title":{"rendered":"Man-\u00f1ahlala\u00f1g"},"content":{"rendered":"<p>Ta meskla konbetsasion-ta na biahe entre sustansiau yan man-\u00f1ahlala\u00f1g. Bes enkuando mauleg tana` guaha tinilaika gi asuntu pot para ta sustene klaru hinasso-ta. I sigiente:<\/p>\n<p>Gi todu finapos-ta deste antigu na tiempu todu modun tinilaika fumatoigue inai-ta. Guaha siha man-mapa\u00f1ot ni ma\u00f1aina-ta sin ma\u00f1ga\u00f1gas pot satbasion i manatatte. Da\u00f1kulu na sakrifisiu.<\/p>\n<p>Maseha \u00f1a\u00f1gon yan ma\u00f1gahat gi kinalamten niha, fitme yan intaktu makilili` i kuttura-ta gi halom ayu siha na mattiru. I puntu: i kuttura-ta i solu sahyan ni sumaga ma`ug giya hita kulan asut tasi ni tatnai matulaika kulot\u00f1a deste hiniyu\u00f1g i tanu`.<\/p>\n<p>Guaha siha tinilaika gi man-ma`gasta kontodu haligen relihion yan nasion ni mumanda ha`anita. Sin inbatgu i kutturan natibu intaktu. Uchan, lamlam, pagyu, linau yan disetton kinalamten pot maipe. Lau fitme gaige kuttura-ta kumu pata\u00f1g yan konsuelon natibu.<\/p>\n<p>Hafa i puntu? I kinalamten todu mau`udai pot tautau-ta, tano`ta, yan futtuna-ta. Sentru este na asuntu gi maseha haf` ta petsige kumu natibu. Mauleg kustumbre-ta na tautague gi mayotmente na kinalamten-ta. Sumen fitme magahet sensian kilisyanu piot gi bandan ayudu gi man-namase`. Estague` `nai lologlug gineftau tautau isla!<\/p>\n<p>I finapos-hu ha sediyu` umebalua haf` sustansian edukasion-hu yan kau todu para bai` aksepta. Manu guihe na patte destrosiu yan kau si\u00f1a hu limienda antes de u atrasau? I asuntu petsonat ya gaige ennau na disision gi kada unu.<\/p>\n<p>Todu nasion ni kumetulaika kuttura-ta ni unu felis. Taimanu un` tulaika naturat na patte gi patgon natibu tat kumu li\u00f1guahi\u00f1a? Anog na sumen ma`ug modun linala`ta gi halom todu mattiru. <\/p>\n<p>Para mona mauleg tana` guaha siha dina\u00f1a` natibu pot para ta diskute dibuenamente futtuna-ta. Gi este na dina\u00f1a` `nai mas siempre tali`e hafa asunto-ta yan haf` su`anu na satbasion. Mu\u00f1ga na i uttimu ora `nai para tafan a`adagau sentimentu ni tai sustansia.<\/p>\n<p>Mit grasias para i man-guelota ni sumu\u00f1gun \u00f1a\u00f1gon na usun li\u00f1guahi-ta yan chineneg haf` sustansian kuttura yan tradision-ta. Este na sakrifisiu muna` esta pa`gu likidu i natibu guine siha na man-gatbon perlas.<\/p>\n<p><strong>Ka\u00f1adan Linala`ta<\/strong><\/p>\n<p>Gi kada ta hagu` mona pasu-ta, ta suhaye i mattirun tiempu, makat na asuntu, sinetsot, pininite, yan otru siha chinatsaga. Gi kada lokue` lotgun hit ta konsidera haf` masusede. Cha`mu hinahala\u00f1g sa` i finapos-mu kumonfitma na ginen ka\u00f1adan lina`la` i finapos tautau.<\/p>\n<p>Si\u00f1a ha` ti modun palasyu gima`ta lau fanna`e mit grasias na guaha fanlihe\u00f1g familia. `An mampos bula na`yan gi labadot, fanna`e lokue` agradesimientu sa` guaha mantension familia. Pa`gu `an ti man-osge hau fanna`e mit grasias na man-yo`ase` ma\u00f1aina-mu. Gi todu, i ka\u00f1ada `nai duma\u00f1kulu hau lugat `nai dodoku` problema-ta siha.<\/p>\n<p>Lokue`, gi halom todu mattiru tat mas fitme na gini`ot kanai ke sinistenen familia gi todu birada. I kontribusion familia-ta muma` guma` i hinatsan tata na buttu. Hu\u00f1gan guaha `nai ta chanda lau repara haye gaige gi uttimu besis\u2014i familia. Feddos ennau na ka\u00f1ada sin ditension sa` siempre un` soda` dididi` sensian katma gi ha`ani-mu.  <\/p>\n<p>Masoda` un` chetnot ginen i \u00f1amu mafanana`an Zika. Era `an inaka` i mapotget na palao`an pues siempre `an ma\u00f1agu dikiki` ilu\u00f1a i neni. Ileg\u00f1a amiguhu Magoo na chetnot leyisleche i humuyu\u00f1g sa` ginen iya Marianas ayu na pesti.<\/p>\n<p>Mauleg\u00f1a u fan man-espiha otru chetnot ni munana` da\u00f1kulu ulu sa` ta nesessita guine gi tano`ta. Dios mihu Iku! <\/p>\n<p>Hu soda` un` tiahu ume`e-amsun gi kanton unai iya Tanapag. Estaba i asagua\u00f1a na para u amara i gayu para una` apatek. Patte gi makriansan gayun gayera. <\/p>\n<p>Gi kusi\u00f1a\u00f1a huli`e ha amasa i harina dispues ha pega gi hilu` komat. Mamada` titiyas. Masuette ta`lu si Iku paire na mirienda. Mauleg in` bisisita ma\u00f1ainan miyu!<\/p>\n<p>Hu fagcha`e lokue` un` tiuhu hasoso\u00f1ge pilun patas guaka. Tatnai hu chage katdun patas. Gi primet biahe umuha`yu`. Dispues mofonayu` lumiof umepidasu gi fondun satten ke kusuneru! A`saina! <\/p>\n<p>`Nai matai flores tinanom\u00f1a dagu, hu faisen i tiuhu para u hahassuyu` `an ma\u00f1gusecha. Ileg\u00f1a na para una` famunu` ta`lu un biahe. Magahet na gi sigiente sakan man-da\u00f1kulun dagu hinale`\u00f1a i amku`.<\/p>\n<p>Man-espiga tinanom\u00f1a mai`es i biha gi hiyu\u00f1g kusinan i lanchu. Manga\u00f1 `nos kuantos para usun kusina. Mamatinas atmayas ya hana` yaneyu`. Paire. <\/p>\n<p>Estaba i asaguahu sige ma\u00f1otse matiteg kasunes gi lansadera. Ti hu estotba pot no u tagu`yu` muna`gasgas gi hiyu\u00f1g guma`.<\/p>\n<p>Mafaisen un` mala\u00f1gu para u kanta sunidon Christmas. Ti manman: \u201cOh what fun i Lexus ride\u2026\u201d Era dos Lexus mafahan para usun gobietnu yan segundu gobietnu guihe na tiempu. Man-mafaisen ham haye mamana`gue. Todu man-chupun! <\/p>\n<p>Malag un` resturan giya Honolulu dos amiguhu ginen Ponape. Ma-ayeg hot dog para amotsan talo`ane. `Nai mattu inedan niha ileg\u00f1a i unu, \u201cHey, ti este na patte gi galagu in` kakanu`\u201d. Ai na grasia!<\/p>\n<p>Silensiu ginen i chagu` sige guatu un` F-15 na fighter bomber. Tumagpapa` ya hilu` peskadot `nai malofan. Fotten sonic boom pumalo`pu i los prohimus na esta man-pinarada gi tadu\u00f1g tasi. `Nai manalag hilu` esta gaige i jetfighter gi hilu` Tinian. Diberas! <\/p>\n<p>`Nai matai todu i turupelan ruplanu, umesalau un` biha, \u201cKumaire, man-gatdun hit guine hulu` tula noche\u201d. Dios mihu! <\/p>\n<p>Ileg niha na i talen modulug gi halom tasi ti kalalamten. Hu togcha` ni fisga. Ensegidas ha chaflulon ya ha dopbla fisgag-hu. Diberas `nai man-galope`yu` kanaha` hu upus Saipan. Imbelikeru!<\/p>\n<p>`Nai para umumu dos bulacheru ume`esalau i unu \u201cmatene-yu` sa` hu punu` `ste\u201d. Gigon umasufa` guiya ma\u00f1ukot papa` kontra i fache`. Sige ha` umesalau, \u201cun` li`e na kana` hu punu`?\u201d Dios tiampare!<\/p>\n<p>Humalom si Pedron Malas gi konfisinariu. Gigon lini`e as pale benendise. Mientras ha pasalilista siha isau\u00f1a sige si pale` ha ye\u00f1gyo\u00f1g ilu\u00f1a. Dispues nina`e penitensia\u00f1a. `Nai humuyu\u00f1g si pale hali`e si Du\u00f1g i Walkman. Ileg\u00f1a, \u201cEsta mauleg sa` ni unu gi isau-hu ha hu\u00f1gog\u201d. Inestotba sa` tiha tu\u00f1gu` kau ma-asi`i-gue` ni isau\u00f1a. <\/p>\n<p>`Nai ha adopta un` patgon lahe ha komprende i tata na ti entinadu kinine`\u00f1a ya debi u trata mas mauleg ke prefektu patgo\u00f1a. Da\u00f1kulu na inadahe gi patgon.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ta meskla konbetsasion-ta na biahe entre sustansiau yan man-\u00f1ahlala\u00f1g. Bes enkuando mauleg tana` guaha tinilaika&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[9384],"class_list":["post-219602","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-pedron-malas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219602","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=219602"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219602\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=219602"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=219602"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=219602"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}