{"id":241103,"date":"2016-11-23T06:06:20","date_gmt":"2016-11-22T20:06:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.saipantribune.com\/?p=241103"},"modified":"2016-11-23T06:06:20","modified_gmt":"2016-11-22T20:06:20","slug":"haanen-gupot-marianas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/haanen-gupot-marianas\/","title":{"rendered":"Ha`anen Gupot Marianas"},"content":{"rendered":"<p>Agupa` na ha`ane Thanksgiving Day, espesiat na okasion para familia. Un` dina\u00f1a `nai tana`e sinsiyu na agradesimientu i Saina pot todu bendision-ta na sakan. Lokue`, tutuhon ha`anen gupot siha guine. Tradision tanu` este pot mas ke ki\u00f1ientus a\u00f1os.<\/p>\n<p>Gi bespiran Noche Buena ta falague Misan Gayu pot para tatagam i finattun i Ni\u00f1o Jesus. Dispues, manhanau hit para i gima` mankinafe yan amotsa. Tana\u00f1ga finattun i Ni\u00f1o `nai manana si Yuus. Kutturan relihion-ta kumu ma\u00f1gatoliku!<\/p>\n<p>Mientras mama\u00f1ge`yu`, gaige suabe na dandan \u201cPue\u00f1gen Yuus\u201d e`eku gi santatte. Esta na`mahala\u00f1g antes na selebrasion pot motmut minagof gi tautau-ta siha. Sumasaunau nobenan i Ni\u00f1o ni manaliliku` gi bisinu `an pue\u00f1ge. Sige mona esta`i finattun i Ni\u00f1o gi gima`ta gi ha`anen dichu Noche Buena.<\/p>\n<p>Tat ti dumimu mangagau bendision gi Ni\u00f1o Jesus. Namagof na ha`ane. Mas hana` fitme hine\u00f1ge-ta gi tai achaigua na nina` si\u00f1an i Saina-ta. <\/p>\n<p>I benefisiu gaige na i sensian hinimiddi umesgaihon halum katma yan tra\u00f1kilidat giya hita. Gi mismu tiempu ha tanum fitme yan petmanenti na dignu yan respetu gi korason-hu pot guiya. Estague` sustansian hine\u00f1gge!<\/p>\n<p>Ti ho\u00f1giyun na desde ke patte-yu` giya guiya diariu, tatnai chathinassu-yu` pot nesessidat familiag-hu. Gaige enteramente ina\u00f1guhog-hu gi taihinekog na nina` si\u00f1a\u00f1a yan yine`ase`\u00f1a. Hu pega ha`ani-hu kulan un` patgon ni tumatitiye si tata\u00f1a gi kantun unai, innosiente lau motmut minagof yan grasiosu na chaleg!<\/p>\n<p>Tafan adiseha mauleg gi dichu ha`anen Noche Buena. Felis Noche Buena para kada unu giya hamyu! Si Iku yan Familia!<\/p>\n<p><strong>Bachet:<\/strong> Hu eku\u00f1gog un` tautau umadi\u00f1gan pot fuetsan kabales na hinassu. Ha lista haf` siha offisio\u00f1a un` tiempu.  Ti ho\u00f1giyun `nai ha annunsia dispues na bachetgue`.<\/p>\n<p>Ha apunta huyu\u00f1g na gaige lini`e kada unu gi haf` kabales ha husga kumu magahet gi asunto\u00f1a siha. Pot ihemplu, si\u00f1a i tautau gai atadog lau bachet. Puru imbarasus tumani`. \u201cNasuha todu tinane`mu ya un` husga haf` magahet\u201d. Este solu `nai si\u00f1a kabales tali`e asunto-ta. Ileg\u00f1a na `nai bachetgue` `nai mas klaru hali`e asunto\u00f1a siha.<\/p>\n<p>Ha usa asuntun birag pot lamegai pumo`lu na magahet. Lau este na asuntu fina\u00f1agun mina`a\u00f1au sin kabales na hinisga. Taya birag solu haf` i titanos-ta ha fabrika kumu magahet. Magahet na guaha espiritun man-hanau lau ti birag.<\/p>\n<p>Ginen bachet\u00f1a na mas mauleg-gue umeku\u00f1gug ya hana` setbi hinasso\u00f1a umebalua yan analisa gi maseha haf` na asuntu hafana` diariu gi operasion bisnis.<\/p>\n<p>Hana` klaru na todu asuntu `nai chatkomprendi hit siempre maya` lini`e-ta. Debi fuetsau tana` suha chatlini`eta kosake klaru hinassota. Ginen este siempre u kabales lini`e-ta. Haf` bali\u00f1a gai atadog i tautau ya bachet?<\/p>\n<p>Pot todu, i hinasso-ta i mas metgot gi para ta satba maseha haf` chinatsaga-ta. Este na patte mauleg ta eksisia gi hilu` katma, pinasensia yan hinimiddi. Ha sedi hit umatetuye mas amtau na hinanau diariu. Gi hilu pinasensia, mines\u00f1gun yan amtau na rinipara `nai siempre ta gosa kinemprenden lini`eta.<\/p>\n<p>Nasuha ti man-pettinenti siha na asuntu ya umanana hinasso-mu gi maseha haf` un` petsisigi. Sedin maisa hau katma gi todu hinassu yan disposision-mu. Este mas lagsi` na manera gi mafotman fitmi na disposision. Kabales siempre lini`emu!<\/p>\n<p><strong>Nuebu!<\/strong> Ileg\u00f1a i amiguhu Magoo na mampus oppan maplulikan Biktot Hokog yan i MV Luta na tinampe i miyinariu as defuntu Larry Hillbloom. <\/p>\n<p>\u201cFana`an miyinariu si Biktot hombre manadan keha gi kotte pot mansa\u00f1gan finababa gi `nos kuantos bisnis yan taxpayers iya Marianas\u201d, ha apunta huyu\u00f1g si Magoo. Kasi i balin keha ennau i $4.2 miyon pesus ni gaige pa`gu gi kotte.<\/p>\n<p>Petsonatmenti, para todu i manmapublika na minamahlau kontra Marianas debi si Biktot u resignague`. Nahu\u00f1g na minamahlau gi gasetan elmundu pot mansa\u00f1gan na che`chu` achibau gi apusientun gobietnamentun iya Marianas.<\/p>\n<p>Na lamegai pop corn yan gimen sa` huhu\u00f1gog na paire na lukau mamamaila`! Desde bailan fayao, palitu, mas yan hula siempre duru gi hilu` karetiya siha!<\/p>\n<p><strong>Silensiu:<\/strong> I tanu` silensiu. Esta na`ta\u00f1ga i inipus silensiu maseha manu-yu` guatu. Gi tatten felisitasion gi matan tautau-ta, tu\u00f1gu`un na guaha te`ug pinadesin niniha gi halum gima` niha.<\/p>\n<p>Gaige lamayot patte este gi tai sinahguan na monedan familia. Mientras masu\u00f1gun todu kinahulu` nesessidat familia, i moneda tatnai ma-adelanta pot 25 a\u00f1os na tiempu. <\/p>\n<p>I matan niha didog inaligau ausiliu yan kau guaha un` dia u doku` kabilosu yan fitme na kabayeru para u esgaihon i tautau huyu\u00f1g ginen presenti na sasalaguan chinatsaga?<\/p>\n<p>Oppan este gi matan niha. Mampos a`ga\u00f1g gi ekun silensiu na dinisehan niha para u lagnos siha ginen este na modun linala` esklabu gi halum mueyi` na fachi` miserapblen pinepble.<\/p>\n<p>Este na sentimentu sige ha` duma\u00f1kulu gi halum abubun binibun publiku. Siempre un` dia u mapga` pat pagpag `nai panku` pinasensian todus gi enteru petlas guine. Na`ma\u00f1au `an para u fattu guine na eskalera. Haf` mohon gaige gi hinassun niha i timunerun hegsu` imperadot I Deni`?<\/p>\n<p><strong>Kuestion:<\/strong> Yangin guaha presisu un` keketu\u00f1gu` ginen un` prohimu(ma) mauleg un` offsiona haf` na kuestion si\u00f1a un` dagau `nai guiya mismu umesplika boluntariamente i infotmasion siha.<\/p>\n<p>Debi un` fayi umatan haf` modu\u00f1a i prohimu mientras ha o`oppi i kuestion siha. A dakun un` ratutu ha` ha kehayen maisague`. I tunas na tautau dibuenamente sina\u00f1gane hau klaru haf` kinempende\u00f1a gi asuntu ni un` abiririgua.<\/p>\n<p>In` koneksion yan este, hu soda` na i Chamorro i mas baba na testigu gi kotte. Ahe` ti pot dakun lau i li\u00f1guahen Chamorro mau`udai gi \u201cfana`an, kasi, buente\u201d. Ti direktamiente i palabra sa` popble li\u00f1guahita. Poresu na puru mafanana`an \u201cimplied\u201d na besis `nai ma\u00f1gekuentos hit. <\/p>\n<p>Pot ihemplu: Mafaisen un` testigu haf` kulot chinina\u00f1a i mamunu` `nai humuyu\u00f1g ginen i gima`, asut pat betdi. Chatseguru dispues hana` asagua i dos kulot `nai ileg\u00f1a, \u201cFana`an asut, ahe` betdi, kasi todu i dos\u201d. Dios mihu!  <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Agupa` na ha`ane Thanksgiving Day, espesiat na okasion para familia. Un` dina\u00f1a `nai tana`e sinsiyu&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[14385,8841,14386,499],"class_list":["post-241103","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-bachet-hu","tag-felis-noche-buena","tag-nuebu-ileg","tag-usa-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/241103","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=241103"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/241103\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=241103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=241103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=241103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}