{"id":244595,"date":"2017-01-18T06:00:00","date_gmt":"2017-01-17T20:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.saipantribune.com\/?p=244595"},"modified":"2017-01-18T06:00:00","modified_gmt":"2017-01-17T20:00:00","slug":"kareran-lehislatura","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/kareran-lehislatura\/","title":{"rendered":"Kareran Lehislatura"},"content":{"rendered":"<p>`Nai ta huchum i uttimu pahinan 2016, dispues ta baba i primet pahinan 2017, ta soda` mismu asuntu ni hagas tafana`. I sakan ha` matulaika. Guaha mohon esperansa (hope) para tinilaikan mas libianu na linala` para i publiku?<\/p>\n<p>Seguruyu` na i ineppe \u00f1a\u00f1gon sin konfiansa pot ti man-seguru haf` mafafana` na biahe. Nahu\u00f1g man-sustansiau na asuntu siha ni debi u fan ma-estudiaye. Kau magahet na man-masatba siempre tali`e gi rinisakin la\u00f1gat ni ma\u00f1gikililog halum?<\/p>\n<p>Memegai\u00f1a gi asuntu siempre pot moneda ni debi umasoda`e. Gigon ha tutuhun i federat umutut i Medicaid yan food stamps siempre iya Marianas u kinatga este siha na obligasion. Taya` dinidahu na si\u00f1a este siha man-makatsu. Na ti mamatitinas industrian casino guine biyon yan biyon pesus gi sakan?<\/p>\n<p><strong>Kausan Biktot:<\/strong> I kotte ha disidi na tisi\u00f1a si Biktot Hokog ma-kehaye pot aksio\u00f1a kumu membron lehislatura gi $400,000 na fondun publiku ni hana` mana`e MV Luta Mermaid.<\/p>\n<p>Lau otru patte gi kausa sumaga ya siempre umakontinua kasi gi Matsu sino Abrit na mes. I dos patte pot inisaguen lai ni prumuhibi offisiat publiku sumaunau mandisidi asuntu para benefisian familia\u00f1a. I otru pot madisponen fondu ($400,000) sin appropriasion lehislatura.<\/p>\n<p>Gi kotte siempre `nai debi si Biktot yan familia\u00f1a Mendiola umapresenta taimanu `nai magasta este na fondun publiku. Estague` na patte i mas fuma\u00f1a\u00f1ague i tropan Biktot. Siempre u anog manu `nai magasta i salape` publiku!<\/p>\n<p>I lai lokue` ha mandatu i Public Auditor na `an guaha ha i`ina gi gobietnu sino segundo\u00f1a, debi ayu na ripot umalagnus publikamiente. Lai este ayu mina makat makat ma\u00f1ega. Gi uttimu debi i Attorney General de u rikohe tatte ayu na salape`. Siempre tali`e kau ha petsige pat ha disidi na para una` atog i asuntun.<\/p>\n<p><strong>Kabayeru:<\/strong> Hu dibibina kau si\u00f1a ma-amenda i lai casino pot para umahatsa mas kontribusion aduana (tax) Best Sunshine para benefisiota?<\/p>\n<p>Hu suspepecha na si\u00f1a hombre hahatsa sueddon niha gi finagpu` mapos na sakan. Kasi siha finenina para uma-ayudan maisa siha antes de u chalapun i kineni` tiau gi bisinu. Hombre, na lachadeg fan pumatte ham kosake si\u00f1a bai`n chagi lokue` ma\u00f1ge` na kelaguen!<\/p>\n<p><strong>Mali\u00f1gu:<\/strong> Sige hu rikonose un` sanye`ye` (small spider) gi tro\u00f1kun patma mientras hu rikokohe basulan hagun gi oriya. Kontodu tarara\u00f1as taigue. Gi man-amku`, i sanye`ye` ha rikokohe i tarara\u00f1as `nai guaha mamamaila` da\u00f1kulu na pagyu.<\/p>\n<p>Lau puru fotten uchan gaige gi ripot klima gi oriya. Kau haf` mohon na pagyu hali`e i ga`ga` na ha muebague`?  Hmmm! Kau inespanta ni pagyun gueku na politika ginen hilu`? Hu dispacha lau dispues kontodu kukunitus otru kantan niniha na biahe!<\/p>\n<p><strong>Abarambau:<\/strong> I nuebu na presidenti as Trump ha faisen i kongressu para u punu` i mafanana`n Obamacare\u2014program insurans pot hinemlu`&#8211;ya umatulaika ensegidas.<\/p>\n<p>Tumunug i asuntu gi petsonat sa` inipus si Obama na trompison ha yotte kontra as Trump. Gi hilu` este ha funas si Trump i uniku ni mas ya\u00f1a si Obama a programa\u00f1a. Magpu` kontodu lisayun talo`ane! <\/p>\n<p>Dialu ya siha u fan a`asukus mientras guaha inadahe pot no u affekta tautau-ta ni mangaige gi programan Medicaid.<\/p>\n<p>Dispues, para u kuentos si Obama si siudague` `nai duma\u00f1kulu, era iya Chicago. Lastima sa` megai lumi`e ayu na speech kumu gueku pot guaha 762 na tautau manmapunu` esta i mapus na mes. Taya` ayudu hana`e ayu a siuda para uma-ataha i numerun man-mapunu` paki.<\/p>\n<p><strong>Machalapun:<\/strong> Hu e`eku\u00f1gog finu` (speeches) i nuebu na hinalum membron lehislatura. Haf` na katin kukunitus gi `eda` gi lemlem tautau. Hokug mapasalista papa` problema-ta lau ni unu man-ofresi planun satbasion. Diberas!<\/p>\n<p>Estague` `nai a`anog i gueku na offresimientu siha. Gigon un` faisen planun satbasion, todu man-udu sa` ni siha mismu tima komprendi na kada problema debi umasatba sin ditension. <\/p>\n<p>Dios mihu na nina` mamahlau i sentaya` planun satbasion! Kulan New Year\u2019s resolution ni ta fata\u00f1gaye gigon ta totpi mismu problema-ta siha desde alacha. A`saina!<\/p>\n<p><strong>Uttimu:<\/strong> Gi uttimun mes Abrit uttimu na attikulun finu` Chamorro ginen guahu. Bai` regaluyu` deskansu pot guaha otru siha asuntu hututugi` tat kumu lepblu pot estorian tano`-ta ni hu intended para famaguon-ta.<\/p>\n<p>Hu agradesi appottunidat tumugi` sentimentog-hu pot asunto-ta siha. Hu cho`gue pot li\u00f1guahen tanu` ni presisu uma-abiba petpetuamenti gi halum famaguon-ta. Sahyan kuttura yan tradision i li\u00f1guahita. Praktika i usu\u00f1a diariu pot no in`fan naufragu gi mismu hila` ma\u00f1aina-ta. Si Iku. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>`Nai ta huchum i uttimu pahinan 2016, dispues ta baba i primet pahinan 2017, ta&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[256,15163,818,312],"class_list":["post-244595","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-casino","tag-kausan-biktot","tag-mali","tag-obama"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/244595","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=244595"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/244595\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=244595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=244595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=244595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}