{"id":250068,"date":"2017-04-12T06:06:37","date_gmt":"2017-04-11T20:06:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.saipantribune.com\/?p=250068"},"modified":"2017-04-12T06:06:37","modified_gmt":"2017-04-11T20:06:37","slug":"misteriun-numeru-tres","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/misteriun-numeru-tres\/","title":{"rendered":"Misteriun Numeru Tres"},"content":{"rendered":"<p>Gi pa`gu na semanan kuaresma sige hu dibina i misteriun numeru tres. Era, gaige este na asuntu gi finu` i Saina gi si\u00f1ku na man-apostoles `nai ha sa\u00f1gane si San Pedro na antes de u kate mina` tres biahe i gayu siempre ni\u00f1ega-gue.<\/p>\n<p>`Nai man-mattu i sindalu para umakone` si Jesukristo ha \u00f1ega si San Pedro na ha tu\u00f1gu` i Saina.<\/p>\n<p>Dispues de ma-entrega i Saina guatu gi as Ponsiu Pilatu, ha hu\u00f1gog si San Pedro katen gayu. Ha hassu i finu` i Saina.<\/p>\n<p>Petsonatmiente, hu tutuhun umakanteha pot miseriun numeru tres. Se\u00f1at santu kilu`us: ginen I Tata, Lahi\u00f1a yan Espiritu Santo. Tres man-maklaba gi kilu`us kontodu I Sainata. Dispues de mina` tres biahe ni hafaisen si Yuus Tata haf` \u201cna un`chogue-yu` taiguine\u201d umachigu`. Mahafut ya luma`la` ta`lu gi mina` tres dias.<\/p>\n<p>In` hassu i tres rai ni bumisita i ni\u00f1u giya Bilen? Dispues de madandan i mina` tres na atban guma` Yuus matutuhun i santa misa. I tautau malofan gi tres eskalera: mafa\u00f1agu, luma`la` dispues matai. <\/p>\n<p>Tatnai in` repara na `an matai uno tinatitiye ni dos? Tres klasen Chamorro guaha: Matao, Acha`ot yan Mamahlao. Gaigeyu` gi uttimu na tropa!<\/p>\n<p><strong>Dina\u00f1a` Isla:<\/strong> I ma-abiban kuttura yan tradision tautau isla gi enteru iya Pasifiku mas lachok gi hatdin tanu` natibu.<\/p>\n<p>I mas da\u00f1kulu na animu i para umatulaika pinegan nasion siha ni fumu\u00f1ut modun linala` tautau isla siha.<\/p>\n<p>Apmam na tiempu mapo\u00f1ga i tautau isla nu ayu na hinassu i tisi\u00f1a luma`la` ni siha ha` namaisa. Lau hagas man-la`la` i antigu na ma\u00f1ainata amtau na hinanau sin estotbu ginen hiyu\u00f1g.<\/p>\n<p>Na`magof na kinalamten `nai adumididi` sige matulaika hagas mapo\u00f1ga na hinassu na ti man-si\u00f1a hit sin siha. No se\u00f1or! Pot prueba, atan tatte finapos antigu na ma\u00f1ainata pot konfitmasion na hagas mansi\u00f1a giya hita namaisa.<\/p>\n<p><strong>Fina` Lanchu:<\/strong> Hu soda` i tihu-hu pa`gu humalum ginen tumalaya. Hana`e-yu` kelaguen-hu tiau yan satmonetiyun. Hasa\u00f1gane-yu` para bai susugu` gi lanchu gi lapupue\u00f1ge.<\/p>\n<p>Gi finatoghu halum, pa`gu hapula` i gapet gi ade\u00f1g\u00f1a ginen munatunog tuba. Ha pastu i guaka yan sakatiye i chiba. Ha kamyu `nos kuantos niyog ya hana` fa\u00f1ochu i babue yan manog. Ayu dispues `nai mata`chu\u00f1g ham umatane`.<\/p>\n<p>Hahatsa tininu\u00f1a siha ginen i feggun yan saibog dagu. Hu \u00f1gelu` \u00f1aihon kau guaha palao`an umayudadaye. Lau guiya mismu chumogue todu antes de u hanau tumalaya.<\/p>\n<p>Mina` chettun-yu` nu guiya pot pas yan yan katma disposisio\u00f1a siha diariu. Tatnai huli`e kinaulo`guan. Felis yan magof gi ha`ani\u00f1a. Ha agradesi yan ha guatdia impottansian inafamauleg. Dispues, kabales yan mauleg fuminu` Chamorro.<\/p>\n<p>Kulan mahala\u00f1g \u00f1aihon `nai ha sa\u00f1gan i fiet na ayudun asagua\u00f1a antes de u madispone. \u201cDesde primet pusuelun kafe `an oga`an esta i oran sena ni unabes `nai fatta nesessidat-hu\u201d. <\/p>\n<p>Sige mona, huli`e na hana` sah\u00f1giye-yu` te\u00f1gua\u00f1-hu gi fina` balutan hagun choda ya ha pega gi kareta-hu, silensiu. Dispues sige ham umestoria pot fina`pos parentela yan tautau-ta siha.<\/p>\n<p>Guiya muna` komprende-yu` haf` kutturan natibu. \u201cI tanu` magualu`e, i tasi peskan totche, dos pisu ni sumusteni i natibu.\u201d Ha afuetsas-yu` umakanteha haf` sustansian fino`\u00f1a ni sumen magahet.<\/p>\n<p>Sige mona mumala\u00f1gu i amku` palu pot idat\u00f1a. Hu sen agradesi fino`\u00f1a siha yan ma`ug na akonsehu. Bes enkuando mafattu gi hinasog-hu i mauleg na sensian un` saina. Si Yuus Maase` tihu-hu!<\/p>\n<p><strong>Ne\u00f1kanu`:<\/strong> Dos estudiu masoda` parehu haf` tumututuhun seriosu siha na chetnot gi tautau.<\/p>\n<p>Gaige i problema gi tres klasen na`yen ne\u00f1kanu` gi todu malataye na totche. Ha inklusu corned beef, spam, satdinas, yan todu otru latan totche.<\/p>\n<p>Mauleg in` adahe haf` in` prepararaye familia desde amot oga`an yan talo`ane yan fina` sena. Mientras mas in` nasetbi fresku na totche mas mauleg para i hinemlu` familia.<\/p>\n<p><strong>Kuttura:<\/strong> Hu e`eku\u00f1gog untat Francisco B. Rabon ha esplika manu `nai ha chule` kantan Chamorro esalau (chant). Ileg\u00f1a na ha eku\u00f1og finu` Australasian ya ginen Taiwan yan Mongolia `nai ha lagnos kantan esalau gi Chamorro.<\/p>\n<p>Inipus gueku i fino`\u00f1a pot mampus chagu` kutturan iya Taiwan yan Mongolia kontra Chamorro. Anog na ha fabrika ayu na modun kanta sin establisau na hu\u00f1gan gai tinatte kumu patte gi estorian natibu.<\/p>\n<p>Lau manu gi estorian Chamorro `nai gaige a\u00f1klan kantan esalau (chant)? Manu gi entalu` Taiwan yan Mongolia `nai humuyu\u00f1g i Chamorro? Enfin, haye gi entre dos gai kuttura kantan esalau?<\/p>\n<p><strong>Finu` Chamorro:<\/strong> Kumu guaha dinidahu finu` Chamorro, usu pat palabra, sessu hu appela-yu` gi tiuhu as Tom Mendiola pot sumen mauleg gi li\u00f1guahita. Rason na hu konsusutta sa` guaha siha `nai huhu\u00f1gog palabra ni taya` gi fino`ta lau ma-atrebi siha gi usu\u00f1a pot inosienteria. Mauleg\u00f1a mamaisen ya dinanche ke linaisen pot atotgante gi lache na finabrikan palabra.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gi pa`gu na semanan kuaresma sige hu dibina i misteriun numeru tres. Era, gaige este&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[656,16304,3241,513],"class_list":["post-250068","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-mongolia","tag-ponsiu-pilatu","tag-san-pedro","tag-taiwan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/250068","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=250068"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/250068\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=250068"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=250068"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=250068"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}