{"id":261096,"date":"2017-09-27T06:06:08","date_gmt":"2017-09-26T20:06:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.saipantribune.com\/?p=261096"},"modified":"2017-09-27T06:06:08","modified_gmt":"2017-09-26T20:06:08","slug":"selebrasion-kuttura","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/selebrasion-kuttura\/","title":{"rendered":"Selebrasion kuttura"},"content":{"rendered":"<p>Gi selebrasion kutturan tano`ta yan tautau-ta, propiu ta renueba haf` umatbansa modun linala` natibu desde antigu na tiempu.<\/p>\n<p>Gaige hale`\u00f1a este gi estorian ma\u00f1ainata ni ta hu\u00f1gog desde antes. Estague` na sahyan umesgaihon linala-ta pot taya` mantuge` gi li\u00f1guahita gi antigu na komunidat natibu.  <\/p>\n<p>Klaru na li\u00f1guahen estoria! Ginen este `nai ta sustene haf` iyota.<\/p>\n<p>Oppan i maladisision kada nasion ni humatme tano`ta preparau para u destrosia li\u00f1guahe yan kuttura-ta. Gi sakan 1668 i primet biahe `nai ma-establese fotmat na sisteman edukasion giya Guahan as Pale Luis De San Vitores.<\/p>\n<p>I matuge` finu` Chamorro malimitte gi materiat relihion Katoliku. Kase estague` lokue` chumachalane ineyag ABCD yan AEIOU gi mas elementariu na matuge` finu` Chamorro. Enfin, mababa apppottunidat.<\/p>\n<p>`Nai sige hu petsige haf` siha mantuge` pot fina`pus natibu, memegai\u00f1a sineda`hu gi materiat relihion desde dottrina yan kantan Guma` Yuus. `Nos kuantos lokue` gaige gi matuge` na disision kotte antes.<\/p>\n<p>I PSS mauleg gi finana`guen li\u00f1guahe konbetsasion yan matuge` Chamorro. Huli`e gi dos nietu tinige` niha komplidu na sentensia. Ma`lag ha espehus este superiot na kualidat maestra gi leksion finu` Chamorro. Saludu yan sinsiyu na agradesimentu para si Se\u00f1ora Alma K. Villagomez.<\/p>\n<p>I para ta atbansa sumustene kutturan natibu debi uma`udai gi fitme yan lagse` na galaide` li\u00f1guahen tanu parehu ha` Chamorro yan Karolinas. Este i solu sahyan gi todu animuta para ta sustene pogse` haf` iyota.<\/p>\n<p><strong>Achaki:<\/strong> Mampos na chatsaga minala\u00f1gu gi maseha haye gi familia. Mas makat `nai i chenot didog `sino ti amtiyun. I mana` sagan mala\u00f1gu gi hospitat pat manahanau para hospitat hiyu\u00f1g Marianas otru katgu na sumen makat gi familia.<\/p>\n<p>Malofan-yu` siete a\u00f1os segidu guine na katsada `nai guahu tinetpe nu este na chinatsaga. Uttimu esperansa yan ina\u00f1goghu i hu pega enteramente ha`anihu gi kanai i Saina. Sinparat lokue` mangagau-yu` mines\u00f1gon-hu pot para bai si\u00f1a umatende mala\u00f1gu-hu.<\/p>\n<p>Grasias adios na mana`e-yu` ni finaisenhu ni Saina, patronhu as St. Jude yan nanan yine`ase` as Santa Maria. A\u00f1klan espirituat solu fitme gi halum manloka` la\u00f1gat sapet gi lina`la-ta. Tat mas ke bendision i Saina!<\/p>\n<p><strong>Talaya:<\/strong> `Nai man-famaguon ham, sessu in` dalag un` bihun mame tumalaya giya Puntan Muchot. Dispues de ha dagau, ha tantan tapadan tiau yan faya gi hilu` unai. In` ge`naf, hinagua, yan pega gi lagua`.<\/p>\n<p>`An man-mattu ham gi gima`, in` kamyu dos ma`sun ni manada\u00f1a gi ma\u00f1ge` na kelaguen tiau. Ma\u00f1ge` na amotsa. Hu sen agradesi ayu na biahen mame yan i amku` pot nesessidat mantension familia.<\/p>\n<p>Sessu lokue` manbiahe ham para i lanchun as Perdido yan Tagpochau man-mananum `agun natibu para usun familia. Desde todu klasen choda, sune, kamute, nika, yan dagu in` tanum.<\/p>\n<p>Ha fanu`e ham si tatan mame satbasion gi hilu` te`ug na pinepble. Satbasion gaige giya hagu ya solu ke kalamten hau siempre puru ye\u00f1gyu\u00f1g ade\u00f1g todu dia yan inairen tililpas lodu`.<\/p>\n<p>Anaku` yan makat ayu na tiempu `nai megai mantai che`chu` gi hinanau i Navy guine. Sinparat kada unu yan todu ma\u00f1aunau gi inaligau mantension familia desde chagchag oga`an esta i oran deskansu `an pue\u00f1ge. Ti anog i pinepblen familia sa` mayotmente mamopble guine na mattiru.<\/p>\n<p><strong>Katma:<\/strong> Guaha `nai malag kantun tasi-yu` gi lemlem tautau. Bonitu, kulan isa i mapagahes gi la\u00f1get. Katma i tasi haf` na la\u00f1a, punta pot punta. Ayu `nai hu sosoda` ginefsagag-hu yan sensian katma gi uttimun ha`ane. Entre este `sino gi silensiu na patte gi barandan santatte.<\/p>\n<p>Mauleg na eksisiu para unna` katma hinasso-mu diariu. Mas menos chathinasso-mu yan homlu` para hagu mismu. Liabianu un` atan katkuet asuntu gi meritu\u00f1a yan mauleg dispues na disposision. Mientras mas mona mas homhum i sanlagu. Finagpu` ha`ane giya paraisu. Katma.<\/p>\n<p><strong>Man-\u00f1gi\u00f1ge`:<\/strong> Kulan mas mafa` usu chikun fasu ke man-\u00f1gi\u00f1ge` na tiempu. Ti baba na eksisiu. Lau mas fitme man-\u00f1gi\u00f1ge` pot dos puntu: Respetu yan motmut bendision na u felis hinanau i patgon. Estague` minetgot\u00f1a ma-implantan sensian hinimiddi gi famaguon-ta. In` hassu si Judas `nai ha chiku si Jesukristu dispues ha traidute?<\/p>\n<p><strong>Dinage:<\/strong> Ileg\u00f1a un` afamau na titige` na i dinage ni kada ratu marepite si\u00f1a dispues maho\u00f1ge na magahet. Ni taimanu na salama\u00f1kamu ni asuntu, faktu na i dinage intaktu dinage! Ma\u00f1gge konsensia-mu kumu echu tautau? Adahe na he\u00f1iu para un atisa dinage!<\/p>\n<p><strong>Peskadot:<\/strong> Humanu peskadot halum tanu` yan ga`\u00f1a galagu (kasadules). Magahet na ma\u00f1gone` binadu. Megai lokue` hineka\u00f1a chada` `nai ha soda sabanetan sas\u00f1gat. Ti ho\u00f1giyun da\u00f1kulun chada gi dikiki` na paluma! <\/p>\n<p>I kutturan maseha manu na tanu`, gaige li\u00f1guahe, relihion, trahe, kanta, baila, che`chu` yan areglun familia yan relasion mauleg na komunida. Un` asuntu hu soda` parehu maseha manu giya Pasifiku: kutturan inana`e. Metgot este antes gi hagas so\u00f1gso\u00f1g Chalan Kanoa.<\/p>\n<p>Hu\u00f1gan man-a`ana`e hit esta pa`gu piot i man-hihot na familia. Estague` kustumbren tautau isla maseha manu. Libianu ta kubre nesessidat haye na che`lu mamakat ha prebeniyen maisa familia\u00f1a. <\/p>\n<p>Este na sensian yine`ase` ginen ma\u00f1aina-ta. Poresu na `an ta lagnos kanaita man-ayuda klaru na ginen i korasonta. Mauleg tafama gi karera mona. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gi selebrasion kutturan tano`ta yan tautau-ta, propiu ta renueba haf` umatbansa modun linala` natibu desde&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[18450,18451,18452,18453],"class_list":["post-261096","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-achaki-mampos","tag-aeiou","tag-dinage-ileg","tag-talaya-nai"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/261096","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=261096"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/261096\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=261096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=261096"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=261096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}