{"id":277539,"date":"2018-06-06T06:00:32","date_gmt":"2018-06-05T20:00:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.saipantribune.com\/?p=277539"},"modified":"2018-06-06T06:00:32","modified_gmt":"2018-06-05T20:00:32","slug":"bittun-integredat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/bittun-integredat\/","title":{"rendered":"Bittun integredat"},"content":{"rendered":"<p>I primet na sensuran man-sabiun I Deni` kanaha` todu sumufa` i `edda` gi 80 pot sientu na hatsadan suetdu ni para i betsan niha.<\/p>\n<p>Ni unu rumepara na ha tatken maisa siha ya sige man-asogne haye tumatkegue`. Achog man-tinatitiye ni lalu` ni unu malagu` umatmite na siha i tumatke fonyidus niha. Dios mihu!<\/p>\n<p>Dispues, man-asa\u00f1gane na mu\u00f1ga mampus madiskute 80 pot sientu sa` u fan masiente ni publiku. Otru che`chu muron! `Nai in` ipus mas ke 14-mit na empleau ni gumagana sumen tagpapa` na suetdu yan 3-mit na manritirau magahet na ni unu sumiente malabidan miyu?<\/p>\n<p>Hombre iya`! Man-malefa hamyu na esta hinanum kabesan miyu ya taimanu i fotgun pa\u00f1ales, debi lokue` in` fan matulaika? Ileghu na ti mapot este na kuentas, no? Taimanu ha` kuentas miyu `nai in` tutat 100% yan 56% humuyu\u00f1g 80 pot sientu! Haf` mohon?<\/p>\n<p><strong>Basula:<\/strong> Mafa` si kopas yan basula nesessidat i tautau pot betsan niha. Kontra estomagun i tautau este na linache ni mahas\u00f1gun. Sin ditension mahatsa suetdun niha 80 pot sientu ya matira basula guatu gi empleau civil service.<\/p>\n<p>Gi halum 26-mit na empleau guine, 14-15 mit gumagana suetdun popble (poverty income and below). Haf` taimanu para in` ipus este na faktu? Ti ho\u00f1giyun na malabida kontra monedan manadan familia!<\/p>\n<p>Ayu na man-a`a\u00f1a\u00f1gun i republican na umana` silensiu asuntun 80 pot sientu. Diberas? Dispues de mama` fagas pachut i tautau gi se\u00f1gso\u00f1g siha? Haf` para un` na`na` dispues de in` tatke hamyu? Hamyu mismu pumega traban miyu publikamiente.<\/p>\n<p><strong>Don\u2019t Loud!<\/strong> Man-a`asa\u00f1gane pa`gu i republican na umana` \u00f1a\u00f1gon asuntun 80 pot sientu pot no u oppan gi publiku! Dios mihu! <\/p>\n<p>Dispues de da\u00f1osu na aksion para in` na`na` mutu\u00f1g balutan miyu ginen intellihente na publiku? Hagas paguan yan inipus na lamug mattu gi se\u00f1gso\u00f1g siha. Haf` ineppen miyu ni in` ipus na 14-mit na empleau ni gumagana suetdun popble (poverty income level)? Ni kuantu na \u201cdon\u2019t loud\u201d esta hagas oppan publikamente!<\/p>\n<p><strong>Gulosu:<\/strong> Megai man-chatsaga ya todu numesessita maseha dididi` na ayudu gi monedan familia. In` ipus ayu na nesessidat pot betsan miyu?<\/p>\n<p>Ni unu u kuentos. Lau `nai un` fatta na unna` bula betsamu ya un` lu\u00f1u` linala` mampoble naturatmiente na kontodu i idu u esalau!<\/p>\n<p>Debi mohon u guaha sattun na sensian inadahe gi talulu` gi tiempun ha`ilas. Lau in` fatkeluye i mas man-namase` pot buchin miyu! <\/p>\n<p>Konsidera i manadan familia ni fuetsau in` sapet pot ambenteria. Magahet na taiguenau ma\u00f1an miyu dispues de todu i ofresimientun adelantu ni in` dis-attende?<\/p>\n<p><strong>Pa\u00f1ales:<\/strong> Ileg\u00f1a famosu na titige` as Mark Twain na gaga` politika yan pa\u00f1ales debi umatulaika sessu pot parehu rason. Sumen magahet ayu na fino`\u00f1a!<\/p>\n<p>I gaga` politika gigon hinanum titanos\u00f1a kontodu nobenan talo`ane magpu`. Ni para u baba kala\u00f1ke` ka\u00f1ai\u00f1a makat. Sessu losus achog ti chumochu katdun to`la\u00f1g. Dispues hafa` bisiu maigu` katkuet ora gi halum hunta!<\/p>\n<p>Anog ensegidas na ha abandona obligasion representasion. Hokog ansianu na guafen pinetsige para u adelanta kualidat ha`anen i publiku. Lau kumu pot suetdo\u00f1a esta matotompu` hulu` gi hegsu` I Deni`. Dios mihu!<\/p>\n<p>Guine na estau mauleg\u00f1a u deskansa i prohimu(ma) sa` tumaibali hagas planu\u00f1a ni todu hana` fan maigu`. Pega gi galaide` gi lemlem tautau ya un` choneg huyu\u00f1g gi puntan tasi. Guiya la`mon kau u peska pat haf` otru para u chogue! Lastima! <\/p>\n<p><strong>Disposision:<\/strong> Durun chaleg-yu` yan amiguhu Magoo `nai in` diskukute 40 a\u00f1os desde ke ta gobietnan maisa hit. Era, esta pa`gu kada ratu manlosgun hit gi kantun kanat kumbalache.<\/p>\n<p>Ha laladeyu` \u201cA`su\u00f1gun sa` a`tautau este guatu (siha). A`siempre a`lache sa` a`tautau ti a`santos\u201d. Komprendiyun. Dispues hu lapbla, \u201cMagoo, 40 a\u00f1os ya kada ratu marepite i mismu linache?\u201d<\/p>\n<p>Lau faktu na i sisteman demokrasia na gobietnu sumen dispasiu mana` fan dinanche finatsu siha. Soluke mattu rebulasion ginen i publiku mangatdun hit gi sistema `nai kada dos a\u00f1os ha birague` direchu guatu ti tautau pot uttimu disposision.<\/p>\n<p><strong>Pipinu`:<\/strong> Chenot kanset, piot `nai esta atbansau ya ti amtiyun, sumen makat na pinadese gi mala\u00f1gu. Katkuet patte gi tatautau-ta si\u00f1a inaminasa chenot kanset. Ha inklusu pachot, guetgueru, estomagu, re\u00f1ihion, tilipas lodu`, kosas yan susun famalao`an, kontodu titanus.<\/p>\n<p>Mauleg in` fan mariseta desde idat 35 a\u00f1os. Cha`mu batbaruruye un` chenot estake sala`.  Mas guaha chansa ma-amte `an taftaf masoda` giya hagu kau gofes pat manu gi tatautau-mu. Silensiu na chenot mina` mauleg regulat na un` mariseta ni mediku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I primet na sensuran man-sabiun I Deni` kanaha` todu sumufa` i `edda` gi 80 pot&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[21459,21460,21461,21462],"class_list":["post-277539","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-basula-mafa","tag-disposision-durun","tag-gulosu-megai","tag-mark-twain"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/277539","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=277539"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/277539\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=277539"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=277539"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=277539"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}