{"id":278907,"date":"2018-06-27T06:06:24","date_gmt":"2018-06-26T20:06:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.saipantribune.com\/?p=278907"},"modified":"2018-06-27T06:06:24","modified_gmt":"2018-06-26T20:06:24","slug":"katma-yan-silensiu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/katma-yan-silensiu\/","title":{"rendered":"Katma yan silensiu"},"content":{"rendered":"<p>Megai rumepara na mampus silensiu i tanu` pot `nos kuantus semana. Ma\u00f1aga i tautau gi gima` niha gi minachum atdau. Kau pot hinalum tiempun maipe? Hu\u00f1gan, inipus silensiu yan katma na esta na`ta\u00f1ga!<\/p>\n<p>Hu eku\u00f1gug \u00f1aihon i metgut na intuision-hu (intuition) para bai li`e haf` guaha. Lau ni este inipus silensiu. Sen ti anog haf` na fina` ma\u00f1glu` gaige gi oriya. Ha estotbayu` pot un` se\u00f1at na gai tinatte seriosu, dispues.<\/p>\n<p>I uttimu biahe `nai hafatoigue-yu` tirun silensiu gi 1995. Ha pa\u00f1gunyu` `nai muma`lag i buttun Santa Maria gi halum kuattun mame. Kumahulu` dididi` dispues numa`lu tatte gi saga\u00f1a gi regulat na attura. Ayu na oga`an linau na da\u00f1kulu iya Kobe giya Japon `nai lamegai man-dimalas.<\/p>\n<p>Poresu na este i modun silensiu gi oriya ti mattu ha` pot tinilaikan klima. Ginen hilu` este na se\u00f1at para tafan le`an haf` man-masusesede. Tafan man-gagau ayudu gi Saina na una` fan libre hit ginen haf` na destrosiun ira.<\/p>\n<p><strong>Silensiu:<\/strong> Gi halum redondun politika komprendiyun i na`ta\u00f1ga na silensiu. I republican makat ha defende hatsadan suetdo\u00f1a 80 pot sientu. I otru banda pa`gu ha areregla halum gima`\u00f1a antes de u huyu\u00f1g bumuruka publikamente.<\/p>\n<p>Diberas makat kumandidatun republican. Haf` na trosun lamug matai bayena gaige gi tatalo`\u00f1a, era i hatsadan suetdu! In` ipus 14-mit na empleau pot betsan miyu?<\/p>\n<p><strong>Li\u00f1guahe:<\/strong> Agradesiyun animun PSS fumana`gue famaguon natibu ni hila` nanan niha. Guiya chumahlau ya ha repasa fotmat na modun konbetsasion yan finana`guen ma\u00f1gi` gi finu` natibu, Chamorro yan Karolinas.<\/p>\n<p>Este na finana`gue gai eskalera: konbetsasion yan matugi`. I tatatte `nai gaige mas fitme yan asegurau na modu gi ineyag li\u00f1guahe. <\/p>\n<p>Professot li\u00f1guahe ginen enteru Pasifiku marekomenda finana`guen matugi` pot appruebau na este solu `nai si\u00f1a i patgon mas ha gu`ot petmanente ineyag li\u00f1guahi\u00f1a.<\/p>\n<p><strong>Motibu:<\/strong> I matugi` na materiat gai fotmalidat. Dispues, debi i titigi` u komprende i asuntu para u si\u00f1a tumugi` gi klaru na presentasion.<\/p>\n<p>Ti libianu ma\u00f1gi`. `Nai hu tutuhun este na offisiu gi 1972 diberas manadan materiat hu chule` para bai taitai dopbladan presentasion siha. Kontodu lepblun kantan Guma` Yuus hu taitai. Hu hassu na i uttimu na finana`guen ma\u00f1gi` letra i segundu gradu gi 1958. Ma-abandona dispues pot para tafan lagse` man-finu` Amerikanu! Dios mihu! <\/p>\n<p>Haf` na peskan pue\u00f1ge `nai kara ratu magtus i goman fisga. Lau ti sumeha-yu`! Hu hala halum pot presisu na bai tu\u00f1gu` finenina li\u00f1guahihu!<\/p>\n<p><strong>Kuttura:<\/strong> Hafaisen-yu` un` lahihu \u00f1ietu haf` sustansia\u00f1a man-\u00f1gi\u00f1gi`. Hu esplika na finenina pot respetu gi man-amku` piot i ma\u00f1aina. `Nai tumekun i patgon echa motmut bendision na u felis gi karera\u00f1a.<\/p>\n<p>Mas ta pega sensian hinimiddi giya guiya ke kustumbren chiku. Estague` linie-hu gi ma`ug na mauleg na kustumbren tanu` gi ma-\u00f1gi\u00f1gi`. Un` ma`gas na saludu para i man-amko`ta maseha ngai`an.<\/p>\n<p><strong>Bakasion:<\/strong> `Nai bakasion i eskuela ma\u00f1aga i famaguon gi gima` niha. I sankattan na chalan gi gima` silensiu. Mali\u00f1gu burukan famaguon `an sige para iya siha. <\/p>\n<p>Hombre guaha `nai hu eku\u00f1gog `aga\u00f1g chaleg niha pot manginen ayu hit na estau antes. Bos manhoben sige mangupu gi aire. Na`magof!<\/p>\n<p>Man-malofan hit guihe na fina` ka\u00f1ada `nai ni futturu-ta taigue trabiha seriosamenten gi hinassota. Puru huegu umokukupa ha`anita yan mana` fonhayan tarehan guma`. Mampos silensiu mina` kulan mahala\u00f1gyu` ni burukan famaguon!<\/p>\n<p><strong>Usun Niyog:<\/strong> Animu tres \u00f1ietus man-afalu` yan niyog gi hegai. Humihut-yu` ya hu fanu`e taimanu ma\u00f1gacha`. Machague ya mali`e na mas libianu. Ma\u00f1aleg.<\/p>\n<p>Dispues, man-mamaisen taimanu makamyu i niyog. Hu fanu`e finenina taimanu ma-ippe`\u00f1a dispues matacho\u00f1g-yu` gi kamyu ya hu fanu`e chechegue\u00f1a. Siha dispues muna` fonhayan i tetehnan. Mauleg finanagueg-hu guihe na pupue\u00f1ge. I niyog magahet na ha satba linala` natibu desde antigu na tiempu!<\/p>\n<p>Adahe na manadan niyog hu kacha` yan kamyu para saibog choda, sune, kamute, dagu yan katdun guihan. Patte petmanente este na fina`pus gi linala` tautau isla!<\/p>\n<p><strong>Mali\u00f1gu:<\/strong> Pot dos besis antes huli`e komplimentu (magutus uttimu finihu`) un` pue\u00f1ge antes de umakamu` (fandango) gi sigiente dia. Adumididi` mumali\u00f1gu este na patte gi kustumbren umasagua guine. Kase i manadan gastu umutut sin ditension.<\/p>\n<p>Kontodu fanda\u00f1go gi gima` mapega guatu gi hotel. Kase pot gastu lokue` este mina` mamueba petmanente. Magahet na apase, gupot, dispues hanau para i gima`. Ti un` fan na\u00f1ga` grupun bulacheru gi tatten guma` `sino muna` gasgas. Ahe` ti pot miskinu lau makat na tiempu ma\u00f1oda` monedan mantension familia! <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Magahet na prontu setbisiun ne\u00f1kanu` yan gimen gi hotel. Ti parehu yan fanda\u00f1gon guma` ni debi ta asegura na masa i boka antes de u tutuhun umu\u00f1gag-gue` i kusuneru. Dispues, debi u guaha para manulaikan haf` hokog gi lamasa. Dios mihu! <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Megai rumepara na mampus silensiu i tanu` pot `nos kuantus semana. Ma\u00f1aga i tautau gi&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[21723,818,21724,21725],"class_list":["post-278907","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-bakasion-nai","tag-mali","tag-silensiu-gi","tag-usun-niyog-animu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/278907","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=278907"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/278907\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=278907"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=278907"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=278907"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}