{"id":294547,"date":"2019-02-27T06:00:01","date_gmt":"2019-02-26T20:00:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.saipantribune.com\/?p=294547"},"modified":"2019-02-27T06:00:01","modified_gmt":"2019-02-26T20:00:01","slug":"kutturan-chamoru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/kutturan-chamoru\/","title":{"rendered":"Kutturan Chamoru"},"content":{"rendered":"<p>Gi lemlem tautau, sige i famaguon mame madiskute hafa kutturan Chamoru. Finenina debi umakomprende haf` kuttura dispues `nai umapula` haf` kutturan niha. Kuttura layeye pot modun linala` tautau.<\/p>\n<p>Gaige gi antigu na komunidat natibu i gualu` yan tasi. Este i dos lugat `nai maprebeniye mantension familia deste tutuhun tautau guine siha na islas. Antes yan dispues de gera `nai manhalum i natibu gi moseria\u2014lugat cho`chu\u2014gi gobietnu yan praibet.<\/p>\n<p>Usun gualu` yan tasi menus na tiempu soluke mabisita gi uttimun semana para umakontinua man-mananum yan inasisten pinegsai. Lau ti matgan i tautau-ta ginen hagas tradision. Esta pa`gu ma-usune tinanum yan pinegsai gi tatten guma` niha yan i lanchu.<\/p>\n<p>Ti umagtus na patte gi linala`ta pot estague` na pisu sumusteni linala` ma\u00f1ainata deste antigu na tiempu. Ti umah\u00f1au lokue` na siempre sige ha` matulaika kuttura-ta gi karera.<\/p>\n<p><strong>Siknifikasion:<\/strong> Estague` `nai matutuhun hinisgan haf` sustansian niha kumu man-due\u00f1un este siha na petlas. Sige mona mas ma-aregla disposision futtunan niha. Marepara na siha i petmanente na due\u00f1un petlas iya Marianas.<\/p>\n<p>Tat mas guaguan na fuetsan natibu i direcho\u00f1a umaregla futtunan i manatatte na famaguon-ta. I natibu kapitan este na asuntu!<\/p>\n<p>Adumididi` u fan mattu guine na eskalera! Kontodu guahu malofanyu` guine na fina` katsada mina hu komprende kareran este na asuntu.<\/p>\n<p>Hu nana\u00f1ga para umamente i solu sahyan kuttura lau ti sumaunau guine na konbetsasion. Siempre u fattu halum gi pituma `nai debi fotmat na inadi\u00f1gan u tinatiye i asuntu.<\/p>\n<p><strong>Namagof:<\/strong> Kontentu si\u00f1ienteg-hu `nai hu hu\u00f1gug famaguon-ta mahusga man-ginen manu siha. Se\u00f1at na maseha \u00f1a\u00f1gun i asuntu man-preparau umapagaye i onru yan dignun natibu kumu siha i petmanente na tautau isla. Taya` si\u00f1a umaregla futtunan famaguon-ta ke hita mismu.<\/p>\n<p>Hu agradese i modun respetu `nai madiskute asuntun niha. Man-adagau rason unu yan otru gi hilu` inakomprende maseha difirensiau opi\u00f1inon. Grasiosu yan agradesiyun na modun konbetsasion. Dispues `nai mabira siha ya mafaisenyu` kuestion gi `nos kuantus attikulu.<\/p>\n<p>Hu apunta giya siha na taya` mas metgut na kuttura ke li\u00f1guahen niha. Gigon unna` suha i li\u00f1guahe manmatompu` i famaguon pot timatu\u00f1gu` i primera na tinatten niha. Li\u00f1guahe satbasion natibu esta i uttimu besis! Taya` otru fitme na sahyan ke li\u00f1guahi-mu. Deste ha`anen mafa\u00f1agumu gaige gi hila`mu!<\/p>\n<p><strong>Liya\u00f1g:<\/strong> Ha sedeyu` silensiu gi ha`anihu tumaitai tinige` San Lukas gi Santa Biblia pot lina`la` i Sainata. Guiya i periodista ni umadi\u00f1gane manadan man-menhalum haf` masusede gi tiempun Jesukristu. Guiya pumega papa` i matugi` na pasun i Sainata.<\/p>\n<p>Deste tutuhun sumen popble i Sainata. Pot ihemplo, mafa\u00f1agu gi un` liya\u00f1g ga`ga` ya pinega as nana\u00f1a (Santa Maria) gi un` establon ya inasiste. Felis hinanau\u00f1a estake ha komple dose a\u00f1us ya ha tutuhun mamana`gue` ni tinagu` tata\u00f1a as Yuus Tata gi templu.<\/p>\n<p>Todu pot todu, ha osge tinagu pairastro\u00f1a as San Jose mientras gagaige gi ka\u00f1ai ma\u00f1aina\u00f1a. Dispues `nai humanau ha tutuhun mamana`gue gi templu. Manadan man-sabiu manhine\u00f1ga\u00f1g ni tadu\u00f1g kinemprende\u00f1a pot tinagu` Yuus Tata. Sige mona, mahusga, makondena, makastiga, yan mapunu` gi kilu`us pot satbasion-ta. Kulan chagu` i asuntu lau pot futtunata na ha mattitgue` i Sainata.<\/p>\n<p>Ta kontinua este na patte gi mamamaila` siha na attikulu. Atetuye umadelanta linala` espirituat pot satbasion-mu mismu! Siempre un` siente tai achaigua na kinententu yan mas tra\u00f1kilu ha`animu!<\/p>\n<p><strong>Silensiu:<\/strong> Guaha `nai ha gacha`yu` silensiu ha`ani-hu `sino antes de oran deskansog-hu. Estotbu pot gai mensahe ni maput hu pega kalulot-hu kau mauleg pat baba i mamamaila`. Hu appellayu` gi disposision i Saina na u felis haf para u fatoigue hit.<\/p>\n<p>Esta ha upus hit i primet silensiu\u2014si Yutu\u2014i tatatte ti si\u00f1a hu pula` haf` sustansia\u00f1a ni pot dios. Puede ti iran Yuus i mamamaila` tat kumu da\u00f1kulu na linau `sino hinalum tasi. Silensiu gi ha`ani-hu makat hu fata\u00f1gaye pot tinatitiye ti mauleg na sinisedi yan pinadesi.<\/p>\n<p>Mauleg sa` matai dispues i pagyu as Wutip pot huli`e gi se\u00f1gso\u00f1g siha na megai trabiha sige ma-aregla tatte mayamag gima` niha. Makat na finapus para i familia. Debi u guaha aseguridat gi gima` familia piot gi dispues de minachum atdau.<\/p>\n<p><strong>Tufai:<\/strong> Lokue`, guaha `nai umemahala\u00f1g-yu` kanta siha ni sessu `in kanta yan ma\u00f1eluhu antes. Hu chule` pa`gu dandan-hu ukulele `sino gitala ya hu rasgueo (strum). Deste kantan antes yan otru siha ineyag-hu sige pa`gu de hu usune maseha guaha `nai mesgu` lago`hu.<\/p>\n<p>Dandan naturat giya guahu. Estague` na talentu numa`e-yu` kampu mangana maseha dididi` para bai ayuda ma\u00f1ainahu gi bandan mantension familia. Apmam de ha katsuyu` este na patte gi ha`anihu deste ke estudiante-yu` gi kase nuebe gradu gi high school. <\/p>\n<p>Entalu gitala yan tambut `nai sessu te\u00f1ga dumandan-yu` antes. Mauleg na ayudu gi mantension petsonat yan familia gi tiempun ha`ilas.  <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gi lemlem tautau, sige i famaguon mame madiskute hafa kutturan Chamoru. Finenina debi umakomprende haf`&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-294547","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/294547","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=294547"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/294547\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=294547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=294547"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=294547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}