{"id":299934,"date":"2019-05-22T06:05:14","date_gmt":"2019-05-21T20:05:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.saipantribune.com\/?p=299934"},"modified":"2019-05-22T06:05:14","modified_gmt":"2019-05-21T20:05:14","slug":"figan-palabra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/figan-palabra\/","title":{"rendered":"Figan Palabra"},"content":{"rendered":"<p>Guaha `nai oppan palabra `sino sentimentun tautauta gi `nos kuantus asuntu. Hu eku\u00f1gug para bai komprende haf` i attikulu espesiatmente i \u201cfigan\u201d gi haf` mansa\u00f1gan.<\/p>\n<p>Guaha `nai in` eku\u00f1gug sinsiyu i \u201cfigan\u201d gi finu un` namase`? Haf` fino`\u00f1a? Haf` na ekspressiu gaige gi mata\u00f1a? Sinsiyu na finaisen ayudu? Haf` ineppemu? Un` ayuda pat sumeha hau pot aplacha`, popblek yan disareglau i prohimu?<\/p>\n<p>Mauleg tafan eyag man-eku\u00f1gug \u201cfigan\u201d gi haf` mansa\u00f1gan kosake ta kemprende haf` inigu\u00f1g i mas mamopble na tautauta siha guine. Estague` na grupu i man-namase` ni magahet munesessita ayudu sin kuestion.<\/p>\n<p>Ti obligau na in` hi\u00f1gug i figan lau mauleg ta kontinua umekstende ayuduta guatu gi mas munesessita ausiliu. Che`chu` kilisyanu yan kutturan ina`ayuda gi unu yan todus.<\/p>\n<p>Guaha ayudu mapetsige pot kase 15-mit na empleau guine ni gumagana suetdun popble? Hafa mapetsige pot este na asuntu?<\/p>\n<p><strong>Minaipe:<\/strong> Gi fina` konbetsasion guaha `nai hu hu\u00f1gug mamente ayu na palabra i \u201cminaipe\u201d. Kulan balutan matdision ni podu\u00f1g gi un` prohimu(ma) `nai hinegse balutan binibun tautau.<\/p>\n<p>Kumeke ileg\u00f1a lamegai hana` fan pinite pot chechu` tailaye. Gi birada, guiya chumahlau binibun todu gi hechuran \u201cminaipe\u201d.<\/p>\n<p>Mas fotte minaipen espiritu. Pot fabot sa` huli`e fuetsa\u00f1a ni makat ta chanda ginen fuetsata mismu. Si\u00f1kuenta buettas mas metgut ke fuetsan tautau!<\/p>\n<p>Minaipe mafattu kulan mohon tarehamu mana` pagamientu ni mismu kastigu ni un` has\u00f1gune otru gi diricho\u00f1a. Finu` man-amku` chamu chechegue haf` tiyamu na un` machogue mismu.<\/p>\n<p><strong>Si\u00f1iente:<\/strong> Kada unu mana`e abilidat\u00f1a ma\u00f1iente. Sinede hau umatan yan pumesa haf` para umasusede gi asuntu siha gi ha`animu. Megai besis dinanche haf` gaige gi si\u00f1ienteta. Guaha lokue` `nai masge`.<\/p>\n<p>Guaha `nai hagacha` hit ta hassu un` patgonta ni gaige gi chagu ya tatayuyute na todu felis. Mas este na sentimentu gi nanan guma`. Sentidu.<\/p>\n<p>Si\u00f1iente hasan huli`e lache. Hombre i para u falofan i tautau gi fihonhu libianu bai taitai lepblo\u00f1a antes de u fali\u00f1gu tatalo`\u00f1a. Gaige si\u00f1iente gi konsensiamu, silensiu. Metgut na patte giya hagu.<\/p>\n<p>Ayu na si\u00f1iente na`ma\u00f1au i finatoigue hau silensiu gi oran deskansu. Taya` anunsiu `sino dineskute fuera ke ha lachuggue` gi hinassomu para un` ebalua dibuenamente. Gai tinadu\u00f1g i asuntu mina` silensiu finatto\u00f1a.<\/p>\n<p><strong>Ina`ayuda:<\/strong> Agradesiyun kutturan natibu gi bandan ina`ayuda yan yine`ase`. Tatnai huli`e ta upus un` kilisyanu ni munesessita ayudu. Mangeftau hit na tautague gi namase` na prohimuta.<\/p>\n<p>Todu i tiempu ta ekstende kanaita man-ayuda kumu kustumbren tanu`. Tat mas namagof ke unna`e prohimu-mu ayudu gi dichu oran nesessidat.<\/p>\n<p>Hu\u00f1gan, guaha siha ayudun federat gi bandan ne\u00f1kanu` yan fanlihe\u00f1g. I ayudu ni tasasa\u00f1gan ti maplaneha lau un` mattit hau pot i otru. Mauleg na bendision u fattu giya hagu para anaku` na tiempu kontodu tinattemu. Magahet sen manna`e i Saina gi haye humassu prohimu\u00f1a piot popble na kilisyanu.<\/p>\n<p><strong>Kanta:<\/strong> Hu hu\u00f1gug un` kantot ha fafama na Guahan, Saipan, Tinian yan Luta tanu` man-chamoru ya Guahan i mas bonitu na isla. Fan atan gi hilu` amtau na eskalera amigu haf` un` sasa\u00f1gan.<\/p>\n<p>Opi\u00f1ionmu hagu la`mun lau fatsu fino`mu ni mauleg para tropan muron. Haf` na un` upus tautau mame Karolinas? Haye muna`e hau atoridat dumisplanta tautau mame? Kau pot minoria na un` has\u00f1gun umupus ham?<\/p>\n<p>Sentidu i asuntu gi manera `nai un` dopbla palabramu. Insuttu! Hu\u00f1gan, gi finu` Chamorun Guahan \u201cti mamare`u hit\u201d kase na malefa hau suanu na usun palabra. Anog na kontodu li\u00f1guahimu mali\u00f1gu hau mismu!<\/p>\n<p><strong>Klaru: <\/strong>Mientras in` nana\u00f1ga finattun un` talayeru, sige i konbetsasion asuntun tautauta siha. Hu disidi umeku\u00f1gug pot para bai komprende umesgin mamanu mage i dichu sentimentun tautauta gi asuntun niha, diariu.<\/p>\n<p>Estague` na eskalera klaru masa\u00f1gan haf` i asuntu yan haf` gaige gi hinassun niha. Dichu sentimentu ginen i se\u00f1gsu\u00f1g. Sige maluga` huyu\u00f1g si\u00f1ienten niha sin ditension.<\/p>\n<p>Ayu` nai hututuhun muna` fan a`chetun i asuntun tautauta siha ni sessu manma-upus ni empleau gobietnu yan man-ma`gas.<br \/>\nSumehayu` para bai pesa haye mangaige yan haf` tinatten niha i los probes. `Nos kuantus magahet munesessita ayudu sin ditension. Palu pot man-yomahlau na man-mamatkilu pot ayudu.<\/p>\n<p>Huna` fan metgut sensian niha na u fa\u00f1guentus `an ayudu manesessita! `An para umafatkiluye pues siempre manma-upus sin ayudu.<br \/>\nKarera: Pot gineftauta mina` mafattu tatte gi hechuran suette i ayuduta gi otru prohimuta. `An guaha suetteta guse`\u00f1a tana`e prohimuta ke para ta bende pot kutturan ina`ayuda `nai mafondu este na kustumbren tanu`.<\/p>\n<p>Kuantu biahe malagnus i hagas piniloghu para uttimu nesessidat. Gigon guaha che`lu umugu\u00f1g hu lagnus ensegidas kepbleghu ya huna`e. Magof\u00f1ayu` lumi`e felis hinanau\u00f1a ke u famadese pot mama`yu` i Judeus!<\/p>\n<p>Finu` man-amku` \u201cti un` nina` riku\u201d `an un` \u00f1ega man-ayuda! Piot ya tainina` si\u00f1a i prohimu ni munesessita ayudumu. Mas kontentu hau `an unna`e pot nesessidat\u00f1a. Kontodu deskanso-mu felis!<\/p>\n<p><strong>Matuge`:<\/strong> Professot li\u00f1guahe gi enteru Pasifiku ma\u00f1gonfotme na i matuge` na finu` natibu i mas ma`ug gi manala`la kuttura petpetuamente.<\/p>\n<p>Yangin si\u00f1a i patgon hatuge` un` sentensia gi li\u00f1guahi\u00f1a todu dinanche pues gaige giya guiya hila` nana\u00f1a petmanente. Namagof `an kontodu matuge` na finu` tanu` tafana`gue famaguonta.<\/p>\n<p>Debi tapega giya siha haf` sustansian niha kumu natibun mandikiki` siha na isla. Presisu na si\u00f1a matuge` li\u00f1guahen niha mismu! I primera sahyan kuttura i li\u00f1guahen natibu gi todu kinalamten!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Guaha `nai oppan palabra `sino sentimentun tautauta gi `nos kuantus asuntu. Hu eku\u00f1gug para bai&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-299934","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/299934","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=299934"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/299934\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=299934"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=299934"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=299934"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}