{"id":307737,"date":"2019-09-11T06:00:20","date_gmt":"2019-09-10T20:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.saipantribune.com\/?p=307737"},"modified":"2019-09-11T06:00:20","modified_gmt":"2019-09-10T20:00:20","slug":"finapus-haane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/finapus-haane\/","title":{"rendered":"Finapus Ha`ane"},"content":{"rendered":"<p>Bes enkuando, hu pega tala\u00f1gahu gi tanu` umeku\u00f1gug haf` guaha gi oriyata. `An taya` sustansiau `sino piligrosu na asuntu hu tutuhun umatan i gaseta siha gi Internet. <\/p>\n<p>Hu taitai pot maribahan ekonomia ni rumibaha lokue` $19 miyon na fondun ginen kahan iya Marianas. Indikasion na taya` nuebu na hinalum bisnis. Mafattu tiempun kayada `nai dumeskansa gi fina` yanu.<\/p>\n<p>Fuetsau debi u guaha inadahe gi dididi` na fundo-ta. Mauleg maprebeniye sisteman hinemlu` yan edukasion pot este i dos mas impottante ni megai ha embrasa na tautau.<\/p>\n<p>Komprendiyun i guaha `nai lagse` `sino mu\u00f1eru hinalum fondu gi hinalum Septembre, tutuhun nuebu na sakan moneda (fiscal year).<\/p>\n<p><strong>Planu<\/strong><br \/>\nLokue`, hu eku\u00f1gug \u00f1aihon haf` na planu guaha para uma-adelanta kinalamten ekonomian i tanu`. Ansianu na diniseha pot no u gacha` hit induktu. Ti namannman na sessu i Boysis manlosus gi ma\u00f1gun kareta.<\/p>\n<p>Dispues de hu mente dos-tres biahe, ileg\u00f1a si Magu na baina` pasensiayu` sa` machochogue i planu ya siempre umapresenta publikamente. Hu abisa na umana` lachadeg antes de u lachaiyu` i edut atilu\u00f1g fuma` `anpodu\u00f1g rusketi.<\/p>\n<p><strong>Kanta<\/strong><br \/>\nEstaba gi fihonhu i lahihu bisnietu sige ha rasgueo danda\u00f1a ukulele. Sige kumanta man-bonitu na tunada. Hu eku\u00f1gug \u00f1aihon dispues humame.<\/p>\n<p>Hu tutuhun fumanague man-lamaput siha na yaben gitala. Hine\u00f1ga\u00f1g haf` tini\u00f1go`hu dispues `nai hu sa\u00f1gane na hagas danderu si bihu\u00f1a. Hu pasensiaye pot da\u00f1kulu interes\u00f1a manu\u00f1gu`. <\/p>\n<p>Sustansian kanta ginen sentimentu yan linala` tautau maseha manu. Gaige i asuntu gi bonitu na sunidu ni ta kakanta dispues.<\/p>\n<p><strong>Etupag<\/strong><br \/>\nEstaba un` amku` ume`etupag gi tasin Lali Fo`. Huli`e na esta lamegai kinine`\u00f1a ni ha pega gi alan guihan. Achog kumuentus ti hinalulula. `An ha katnadaye i haguet, dispuasiu yan seguru.<\/p>\n<p>Un` okasion `nai hu tu\u00f1gu` dispues haf` offisio\u00f1a deste finagpu` gera. Mauleg na katpenteru ya huli`e macho`chu`. Chadeg gi usun chachag yan ramentan katpenteria. Hana`eyu` kelaguenhu` i amku` dispues `nai umadespidi ham.<\/p>\n<p>Dos benefisiu umetupag: guaha tiempu man-hassu asuntu siha yan umatan haf masusede. Un` analisa i asuntu gi mas katma na attura. Agradesiyun.<\/p>\n<p><strong>Bisita<\/strong><br \/>\nPotlumenus un` biahe gi sakan hu bisita yan rikonosen \u00f1aihon-yu` gi karerahu. Hu usune meditasion `nai hu rikonose linala` espirituat. Sumen presisu na a\u00f1kla gi ha`anita.<\/p>\n<p>Ti maput: po`lu na humanau hau para un` gatbun hatdin gi mapagahes. Siempre un` soda` presente i Saina `nai guaha kampu para in` adi\u00f1gan gi hechuran tinayuyotmu.<\/p>\n<p>Este na eksisiu ha rinueba sensian esperansa gi ha`anita ya mas hana`e hit ansia gi bandan inadahe gi halum tadu\u00f1g na ka\u00f1adan linala`. Todu i tiempu gaige fitme a\u00f1klan ha`animu gi Saina.<\/p>\n<p><strong>Iran Pagyu<\/strong><br \/>\nKase in` li`e destrosiun pagyu giya Bahamas gi mapus na semana. Tat tiha destrosia gi gima` tautau siha. Mauleg sa` guaha ayudu ginen hiyu\u00f1g. Lau tinaka` tiempu estake u na`lu tatte otdinariu na linala` i los probes.<\/p>\n<p>Guaha man-dimalas guihe na mattiru. Inipus na uchan podu\u00f1g pot kanaha` 38 oras sumaga ayu na pagyu gi hilu` iya Bahamas. Dispues `nai sige hulu` entalu Florida yan iya Carolinas. Mauleg na destrosiu fumatoigue ginen ma\u00f1glu` yan uchan.<\/p>\n<p><strong>Linau<\/strong><br \/>\nGaige gaseta lokue` na linau giya Indonesia kontodu bisinu\u00f1a siha. Ti humalum destrosiau na napu. Lau man-sinapet `nos kuantus familia pot manyinamag gima` niha. Guaha `nai ta siente linau ya puede ti u fatoigue hit i da\u00f1kulu.<\/p>\n<p>I asuntu ni umestototba-yu` i gaige filan petlas Marianas gi mas tadu\u00f1g na tasi. Guaha na patte esta 36 miyas papa`. Gaige i mas tadu\u00f1g gi lichan iya Guahan. Puede ti patte este siha na mantadu\u00f1g tasi gi fina` linau.<\/p>\n<p><strong>Dibina<\/strong><br \/>\nHu tu\u00f1gu` na guaha mina gi oriyan tasin Marianas. Haf` ennau siha na mina ti klaru. Lau kontra i masguaguan na klasen lulug. Yangin ha interes iya China este na mina haye para u rinikohe apas fondu, Marianas pat i federat? Un` asuntu ni kulan ta yotte gi un` banda lau debi ta prekura para `an u fattu makusechan mina.<\/p>\n<p>Gai buruka i asuntu `an ilegta iyota pot rason na ni unu gi estadu `sino otru territory due\u00f1u ni mina gi oriyan niha. Humalum dispues `nos kuantos ahensian federat ya siha dumispone. Mauleg para ta upus un` asuntu `nai gaige riku` na mina siha?<\/p>\n<p>Masusede este giya Hawaii `nai humalum un` kompania ma\u00f1gusecha fina` mina. I federat dumispone deste lisensia yan rinikohen fondu. Mauleg ta repasa i asuntu pot interes Marianas. Sopbla justifikasion na debi hita ta dispone minan tano`ta. <\/p>\n<p><strong>Adelantu<\/strong><br \/>\nGi halum chinatsaga man-mamatkilu tautau-ta siha kulan man-eku\u00f1gug haf` guaha na planu pot adelantun monedan familia ginen manma-elihe. Kulan man-udu i boysis.<\/p>\n<p>Kase guaha 15-mit na empleau man-mamatmus gi papa` suetdun popble ni inipus tagpapa`. Gi mismu tiempu taya` alibiu fuera de u fanalag hilu` gi hegsu` I Deni` man-\u00f1gaha` ausiliu.<\/p>\n<p>Yangin guaha planun miyu mauleg in` da\u00f1a`e tautau-ta umesplika haf` gaige gi hinassun miyu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bes enkuando, hu pega tala\u00f1gahu gi tanu` umeku\u00f1gug haf` guaha gi oriyata. `An taya` sustansiau&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[169,52,23600],"class_list":["post-307737","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-china","tag-indonesia","tag-iran-pagyu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/307737","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=307737"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/307737\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=307737"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=307737"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=307737"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}