{"id":30804,"date":"2014-03-27T13:34:25","date_gmt":"2014-03-27T05:34:25","guid":{"rendered":"http:\/\/tribune.ctsi-logistics.com\/?p=30804"},"modified":"2014-03-27T13:34:25","modified_gmt":"2014-03-27T05:34:25","slug":"destrosiun-linala-natibu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/destrosiun-linala-natibu\/","title":{"rendered":"Destrosiun Lina`la` Natibu"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 13px;\">Esta mafitma lai i aktun casino pot para umanana`lu i ma-utut na pagamientun man-ritirau yan otru siha obligasion. Ha danche si Gobietnu Eulogio S. Inos i umapu` gi este na prinipone pot para u apprueba industrian casino ni dos biahe mapunu` ni publikun Saipan.<\/span><br \/>\nGi primet lugat, tai atoridat si Inos umutut pagamienton man-ritirau segun i mandatun lai konstitusion. Anog na taya` respetu gi espiritun lai. Masedegue` umenfuetsa i lai lau ni manu `nai gaige na manae`gue` atoridat man-utut pagamientu.<\/p>\n<p>Mampos hana` tristeyu` este na sinisede `nos pot guahu lau para memegai\u00f1a ni ti lumi`e defektun un` lai `nai ta sedi mayamag tra\u00f1kilidat tautau-ta gi haf` guinahata. Pot kuattru sientos a\u00f1os man-la`la` hit gi halom pineble lau ta su\u00f1gun numa`e animu pot famaguonta.<\/p>\n<p>Kulan ta choneg huyu\u00f1g gi tra\u00f1kan tailaye i futturon famaguonta. Estague` i mas triste na ha`ane para guahu solamismu. Puede in` repara na debi tana` la anaku` fan atanta pot i manatatte na pidasuta siha.<\/p>\n<p><strong>Finatton Chatagmag<\/strong><\/p>\n<p>Gi diariu na finatton taftaf oga`an, sige adumididi` ta kaikai` hit para tafa\u00f1ga hulu` man-na`lagu kafe yan amotsa. Megai\u00f1a besis `nai man-listu hit fumana` ha`anita.<\/p>\n<p>Lau pa`gu na biahe mali\u00f1gu gi halom manadan tita huhulat na obligasion haf` para ta apase `sino letke pot otru nesessidat. Kandet pat ne\u00f1kanu`? Haf` ya ni unu gi dos si\u00f1a sa` linachai ni ma-utut sueddon 25 pot sientu gi sueddon man-ritirau ni hinegse otru siha hatsada?<\/p>\n<p>I miserapble na modun linala` oppan yan titi\u00f1gti\u00f1g gi todu i se\u00f1gso\u00f1g. Megai na familia pumadedese didog na chinatsaga pot diskuidon man-sabiu gi hegsu` I Deni`. Mattu este na pinadese lologlug gi puntan satten na kontodu tampe siempre u gupu ginen saga\u00f1a. Kontodu inadisgustun familia fina\u00f1agu sin presisu.<\/p>\n<p>Guaha satbasion lau ni unu umi`ina sa` mantinane` ni asuntun casino. Poresu na mayute` gi un` banda diberas na areglu siha. Puru balakon yan bakan casino gi todu atmos banda ya man-a`a\u00f1a\u00f1gon kuantu para hagu na pasalubu\u00f1g. Dios mihu!<\/p>\n<p><strong>Man-namase` famaguonta<\/strong><\/p>\n<p>Ti ensegidas anog, lau siempre u fan man-dispone man-ma`gas ni ma`gas inetnon kriminat gi operasion yan disposision casino guine. Gigon man-mafahan, mauleg\u00f1a tailaye ya man-mafondu todus linala`ta. Magpu` lisayon taloane kontodu pupue\u00f1ge.<\/p>\n<p>Estague` na ma\u00f1ga\u00f1ite i ti a`anog pa`gu gi konsiderasion aktun casino. Atan ya in` fan adi\u00f1gan a`gang yan klaru na umarespeta disision publikun Saipan.<\/p>\n<p>Si\u00f1a ha` ti hulie` este masusede gi linala`hu lau ti umah\u00f1au siempre u masusede. Estague` na ha`ane i mas triste para i natibu `nai man-mafa` esklabu ni kriminat ginen hiyu\u00f1g. Da\u00f1kulu tinayuyot-hu na ti umasusede i esta hulie` gi si\u00f1ienten tadu\u00f1g gi estomaguhu.<\/p>\n<p>Haf` na para ta guiguife i titana` si\u00f1a? Guaha binaba\u00f1a ta aksepta haf` guinaha-ta? Kau mampos sensian hasupag na esta titalie` fotte na defektun industrian casino? Monhayan hu komple obligasiohu kumu responsable na sudadanu. Maila` tafan apipet ya ta tagam pot uttimu besis un` da\u00f1osu na kulebla ni para u destrosia futtunan famaguonta. Si Yuus Maase`!<\/p>\n<p><strong>Disision publiku<\/strong><\/p>\n<p>Areglo gi hilu` sanu na disposision che`chu` linahyan iya hululu` gi todu konsiderasion aktu gi lehislatura. Ti este masusede gi gotpe na inapprueban aktun casino. Anog na mampos chathinassu sa` ha yamag i disposision publiku.<\/p>\n<p>I interes otru mana` ha hululu` na biahe. Poreso na ma-alulayeye mapega estampu` niha gi aktun casino. Taya` respetu gi disision publiku ni pot dos biahe ha punu` asuntun casino.<\/p>\n<p>`Nai ha chule` i publiku i asuntu ya ha pega disisio\u00f1a, haf` na para in` fan duda haf` sustansian ayu na disision? Na ti man-chinile`guan hamyu pot taya` ina\u00f1goghu giya hamyu? Poresu na hana` suha ya guiya mismu dumispone.<\/p>\n<p>Este na ma\u00f1an insuttu kontra i publiku oppan i taya` respetu gi disposision linahyan. Ke lau hafa gi \u201cNo\u201d ti makomprende? Tinilaika gi sentimentun publiku? Hombre atan manu `nai in` pega ha`anen niha sa` hamyu umareglaye pisu gi linala` miserapble. Este na tinilaika ginen hamyu!<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Mauleg i man-sabiun hegsu` I Deni` na umatu\u00f1gu` na i publiku ha sen tu\u00f1gu` klaru haf` asunto\u00f1a. Mu\u00f1ga man-e`suette gi lachen guinifen na`tatah na guinife. Siempre i publiku `in fan finanu`e haf` sentimento\u00f1a kabales pa`gu na Nobiembre. Ni kuantu na \u201cbiba\u201d ti umatulaika sentimento\u00f1a. Debi u biliba yan chalapon i man-tai respetu ya u gu`ot i tumu\u00f1gu` man-respeta.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Dispues, haye gi entre 29 na membron lehislatura tumu\u00f1gu` kabales bisnis operasion casino? Haf` na para in`fa` keketu\u00f1gu` i in` ti\u00f1gu` ha` na ti in` ti\u00f1gu`? Mauleg na ihemplo publikamente i bachet para u pipipet otru siha man-bachet? Manu na eskuela `nai man-eyag hamyu kuentas?<\/p>\n<p><em>John DelRosario Jr. is a former publisher of the Saipan Tribune and a former secretary of the Department of Public Lands.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esta mafitma lai i aktun casino pot para umanana`lu i ma-utut na pagamientun man-ritirau yan&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-30804","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30804","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30804"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30804\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}