{"id":314210,"date":"2019-12-18T06:00:25","date_gmt":"2019-12-17T20:00:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.saipantribune.com\/?p=314210"},"modified":"2019-12-18T06:00:25","modified_gmt":"2019-12-17T20:00:25","slug":"noche-buena","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/noche-buena\/","title":{"rendered":"Noche buena"},"content":{"rendered":"<p>Haf` signifikasion ha`anen Noche Buena? I mafa\u00f1agun I Ni\u00f1o Jesus as nana\u00f1a Santa Maria ni inakompa\u00f1ia as tata\u00f1a San Jose. <\/p>\n<p>Estague` i sentrun selebrasion ma`lag na pue\u00f1ge `nai mafa\u00f1agu i Nanalibreta! Man-ina un` ma`lag pution gi hilu` liya\u00f1g bilen kumu luseru ni fuimatta gi enteru elmundu i finatton I Sainata.<\/p>\n<p>Segun i estoria, memegai\u00f1a gi umaligau i lahen Yuus guihe na pue\u00f1ge mamopble. Mapokate chagu` lugat para umali`e i Ni\u00f1o! I liya\u00f1g `nai mafa\u00f1agu gaige esta pa`gu na tiempu. <\/p>\n<p>Hu\u00f1gan, animu na preparasion para ha`anen Noche Buena, komplia\u00f1us i Ni\u00f1o Jesus, tradision relihion ma\u00f1gatoliku siha guine na atkipetlagu.<\/p>\n<p>Mientras tantus, hu e`eku\u00f1gug \u201cPuengen Yuus\u201d, un` bonitun kanta ni muna` oppan i mafa\u00f1agun i Ni\u00f1o Jesus. I finatto\u00f1a tutuhun dignu na pinetsige yan satbasion para i tautau siha!<\/p>\n<p>Guaha `nai hufaisen maisayu` haf` para ta susede `an ti mattu i Saina mage gi tanu`? Siempre man-mama` bote hit gi halum man-da\u00f1kulu napu gi tadu\u00f1g tasi ni uttimo\u00f1a ma\u00f1og\u00f1ug. Mali\u00f1gu i digno-ta kumu tautau.<\/p>\n<p>Agradesimientu pot disposision Yuus Tata ni muna` fattu uniku lahi\u00f1a pot satbasionta. Mit grasias gi Saina!<\/p>\n<p><strong>Ayudu<\/strong><br \/>\nI sensian natibu motmut ina`ayuda yan gineftau mina` likidu tautau-ta gi kinalamten unu yan todu. Metgut i sensian yine`ase` gi korasonta piot para i man-namase`.<\/p>\n<p>Desde antigu na tiempu, tautau isla geftau gi tautau\u00f1a, gineftau ni sumede adelantu gi kinalamten natibu. Ga`oghu umayuda haye na prohimu ya u klaru konsensiag-hu ke bai upus pot estau\u00f1a. Sensian kilisyanu!<\/p>\n<p>Finu` man-amku` \u201cI tanu` ridondu\u201d. Haf` kumilulog huyu\u00f1g gi agapa` siempre u fattu tatte. `Nai ha birague` hagu gaige! Kumeke ileg\u00f1a na pasensia hau gi prohimu-mu sa` parehu hamyu tautau. Felis Noche Buena para hagu yan familiamu!<\/p>\n<p><strong>Futtuna<\/strong><br \/>\nGuaha `nai hu atan mona haf` futtuna-ta 20-50 a\u00f1us yan pa`gu. Lau gaige i asuntu gi haye kabisiyu gi hechuran planu. Gi pa`gu mauleg kinalamten komunidan bisnis. <\/p>\n<p>Lau haf` ya maribaha `nai gigigu yan podu\u00f1g fondu gi kaha? Estague` na puntu muna` presisu preparasion planu. Debi u guaha otru maneran satbasion para `an siakassu na lotgun i presente.<\/p>\n<p><strong>Tinilaika<\/strong><br \/>\nI finattun \u201chi-tech\u201d pot usun computer (komputa) yan otru siha trastes tumulaika mondun cho`chu`siha guine. Da\u00f1kulu lokue` na tinilaika ha pega gi ha`anen famaguon yan hita mismu. <\/p>\n<p>I Internet kabales na infotmasion guaha desde gaseta yan otru siha asuntu ni libianu un` taitai. Kontodu mafanana`an \u201cemail\u201d (katta) ni si\u00f1a unna` setbe yan famaguon-mu gi un` sigidu. Si\u00f1a lokue` in` pega litratun miyu mientras sige i konbetsasion.<\/p>\n<p>Dos gasetan nasionat hu rikononose kada oga`an: Washington Times and Japan Times. Kabales na gaseta ginen enteru elmundu gaige gi todu dos. <\/p>\n<p>Dispues `nai hu ayeg asuntu para bai analisa `sino estudiaye para materiat taimanu i gaige guine na pahina. Diariu na eksisiu pot mas ke 46 a\u00f1us i manaitai yan ma\u00f1ge`. Mauleg na eksisiu gi usun kabesa `sino mantaftaf hit manhafat-ta gi inamko`ta.<\/p>\n<p><strong>Lemai<\/strong><br \/>\nMalofanyu` gi hagas so\u00f1gsu\u00f1g para bai li`e haf` na tinilaika guaha desde ke indi\u00f1gu. Dididi` matulaika i lugat lau gagaige ha` i dos tro\u00f1kun lemai ni sumetbe manadan familia antes. <\/p>\n<p>Esta hana` mahala\u00f1gyu` pot sessu in` bisita `an mantai `agun ham hinegsa` guihe na tiempu. Entre masotne `sino saibog para usun i tropa. Piot ya lasneg \u00f1aihon, paire `an masaibog yan niyog. Adahe `an ma\u00f1ala\u00f1g ham. Kontodu i gai lemai in` lalaladde!<\/p>\n<p>Mauleg na `agun ya dimas de tafan matman kase dinanche `an tatanume todu lugat lemai. Paire na katsun `agun familia gi tiempun ha`ilas! Chage tumanume tatten guma` para usun familia dispues.<\/p>\n<p><strong>Finagpu`<\/strong><br \/>\nGi finagpu` misan gayu man-na`lagu ham kafe ya in` usune yan choda sino sune. Amotsan Champion! Ayu ha` guinahan mame gi finattun Noche Buena! Lau ni unu sumeha umaksepta haf` guaha gi lamasan senan familia.<\/p>\n<p>Kase `las tres gi talo`ane `nai mafattu i Ni\u00f1o giya hame. Namagof i motmut na felisitasion Noche Buena ginen grupun i Ni\u00f1o! Tai malefaghu ni kantan Ni\u00f1o ginen i chagu ni sige guatu giya hame. Fitme yan ma`ug na felisitasion para unu yan todu!<\/p>\n<p><strong>Nino<\/strong><br \/>\nDesde ke estaba gi tiyan nana\u00f1a, machanda. In` hassu `nai ni unu muna` halum si Santa Maria gi gima` niha? Dispues tinatiye `nai makotte as Ponsiu Pilatu, masentensia sin umisau, makastiga yan mapunu` gi kilu`us?<\/p>\n<p>Sumen natriste ayu na patte gi ha`ani\u00f1a i Sainata. Lau para todu mattiru ni unabes `nai sumeha. I finatai\u00f1a yan lumala`\u00f1a sumatba futtunan i tautau siha gi enteru elmundu. Tai achaigua na sakrifisiun mattit! Haf` mohon futtuna-ta sin sakrifisio\u00f1a?<\/p>\n<p>Ginen tai achaigua na sakrifisio\u00f1a sumustene dignun tautau\u2014kada unu giya hita\u2014pot mantai nina` si\u00f1a hit kontra tinailayen paganu na atoridat. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Haf` signifikasion ha`anen Noche Buena? I mafa\u00f1agun I Ni\u00f1o Jesus as nana\u00f1a Santa Maria ni&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-314210","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/314210","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=314210"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/314210\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=314210"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=314210"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=314210"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}