{"id":316068,"date":"2020-01-22T06:01:31","date_gmt":"2020-01-21T20:01:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.saipantribune.com\/?p=316068"},"modified":"2020-01-22T06:01:31","modified_gmt":"2020-01-21T20:01:31","slug":"kinumple","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/kinumple\/","title":{"rendered":"Kinumple?"},"content":{"rendered":"<p>Guaha 31 manma-elihe na offisiat publiku ni ta apapase mas ke $4.8 miyon pesus gi sakan. Primet obligasion niha i para umadelanta kualidat linala` tautau-ta siha gi todu petlas guine.<\/p>\n<p>Kada unu ma-apapase $39,500  gi sakan yan ta`lu $5,000 gi mes para otru siha gastun offisina. Pot todu, $99,500 suetdun niha gi sakan `sino $43-mit mas ke otdinariu na suetdun empleau.<\/p>\n<p>Estague` umafuetsas kuestion: haf` na areglun adelantu esta monhayan in` chegue para in` adelanta suetdun popble gi kase 15-mit na empleau guine? Gi hilu` sensian integredat si\u00f1a in` eppe i kuestion, prontu?<br \/>\nI asuntu pot kualidat linala` familia!<\/p>\n<p><strong>Biahe<\/strong><\/p>\n<p>Pa`gu na sakan kase 48 desde ke hu tutuhun chumoneg lapeshu pot asunto-ta siha guine na pahina. Gi mismu tiempu kase esta ha gacha`yu` lokue idat tufai. Taya` sosopbla soluke petsonat na animu pot interes tautau-ta siha.<\/p>\n<p>Desde tiempu hu tatiye kinalamten-ta guine na atkipetlagu. Segundu graduyu` `nai matutuhun diniskuten dina\u00f1a` Guahan. Gi 1972 na mapetsige haf` estau-ta pa`gu. Ginen i tautau este na disision. <\/p>\n<p>Maseha mi-asuntu i karera todu manda\u00f1a` umesgaihon fitme yan prosperu na kinalamten este siha na petlas. Agradesiyun animun todu gi halum anaku` na karera. <\/p>\n<p><strong>Haf` Mohon? <\/strong><\/p>\n<p>Yangin guaha un` asuntu malagu` hau uma-adelanta, haf` ennau na attikulu? Sisteman hinemlu`, edukasion, `sino otru asuntu?<\/p>\n<p>Hu tu\u00f1gu` na 15-mit giya hamyu gumagana suetdun popble gi che`chu` miyu pa`gu. Ti chinema` hau man-na`e ideu haf` manera `nai si\u00f1a ma-adelanta suetdun todu.<\/p>\n<p>Gai atburotu na asuntu pot debi uma-adelanta ekonomian i tanu` para u bula fondu yan cho`chu` para todu. Gi pa`gu kulan mama` i taguan i asuntu `nai lumailai gi kapricho\u00f1a.<\/p>\n<p><strong>Katma<\/strong><\/p>\n<p>Kulan man-silensiu tautau-ta siha gi se\u00f1gsu\u00f1g un` pue\u00f1ge.  Hu konsidedera haf` guaha na man-mamatkilu. Entre guaha tinane` niha `sino silensiu este na patte gi se\u00f1gsu\u00f1g nai gaigeyu`.<\/p>\n<p>Lau este na asuntu (silensiu) kulan mohon se\u00f1at na guaha da\u00f1kulu para umasusede ya siempre u fatoigue hit. Puede ti da\u00f1kulu yan destrosiau na linau. Makat na kontrariu mayamag fanlihe\u00f1g familia. Ti pa`gu gi halum didog na chinatsaga!<\/p>\n<p><strong>Irensia<\/strong><\/p>\n<p>Guaha na familia mansuette da\u00f1kulu tanu` niha. Gi hilu amtau na areglu mapatten \u00f1aihon gi halum siha mismu. <\/p>\n<p>Komprendiyun i chatkinemprende haf` sustansian tanu` gi familia. Inyun i dos saina para i familian niha yan dispues para mantension niha. Siha i due\u00f1u primera besis.<\/p>\n<p>Hu\u00f1gan metgut magu`ut tanu` niha para i famaguon. Lau `an ti mapatte taimanu gaige gi hinassota pot nesessidat niha, aksepta. Hagu lokue` fan espiha propiadatmu, tanu`. Mu\u00f1ga man-a\u00f1goghu! Mamirese tra\u00f1kilida dispues de todu.<\/p>\n<p><strong>Dibina<\/strong><\/p>\n<p>Estaba un` amiguhu gi hospitat para umariseta pot guaha pinadesisi\u00f1a. Hu faisen haf` chinot\u00f1a ileg\u00f1a na mala\u00f1gu-gue`. Taya` otru hasa\u00f1gan ni tiha alaba haf` chinot\u00f1a.<\/p>\n<p>Hu suspecha na mamadedese mina` mamatkilu. Era, pogpug temo\u00f1a granu matditu. Hu\u00f1gan, puti ayu na patte piot ya pa`gu dokku` i pegpug. Esta nina` chichichi` i prohimu `an ha muebague`.<\/p>\n<p><strong>Sagu<\/strong><\/p>\n<p>Un` fotten sagu (flu) doku` giya China `nai guaha tres manpininu` gi uttimu ripot gaseta. Mauleg sa` listu i depattamentun hinemlu` pumulan este na pesti. Mas kase asegurau i para umana` para hinalum bisita ginen China estake kayada este chenot.  <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Este ripot tinahu\u00f1g fondu gi kaha kulan cha`guan gi oriyan guma`. `An ta guasan, pues asentadu oriyan gima`ta. Gigon ta diskuida hit pues halum cha`guan `nai man a`ariknose hit. Na`e animu kumomple manguasan sa` man-ali`e hit klaru sin ditension.  <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Mauleg na da\u00f1u ha pega i pagyu as Yutu guine. Desde fasilidat publiku tat kumu eskuela ha lachai chumalapun. Estague` tumane` hit kontodu gastun dididi` na fi\u00f1kasta. Lau, lugat pagyu `nai mangaige ya ni unu u hinala\u00f1g man-aregla!<\/p>\n<p>Huli`e tirun pagyu ni fette desde 1968. Magahet na si Kim yan Yutu i dos fotte na bruhan ma\u00f1glu`. Mauleg na guaha ayudun federat gi areglun fasilidat na fanlihe\u00f1g familia dispues de destrosiu. Makat para todus `nai ni unu soplu ginen yinamag pagyu.<\/p>\n<p>Ayu regalun i Class of 1968 `an yamag petlas `nai tat tiha chalapun guine, punta pot punta. Gi halum mines\u00f1gun adumididi` ta aregla tatte ha`anita. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Guaha 31 manma-elihe na offisiat publiku ni ta apapase mas ke $4.8 miyon pesus gi&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-316068","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/316068","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=316068"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/316068\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=316068"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=316068"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=316068"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}