{"id":318078,"date":"2020-02-26T06:02:32","date_gmt":"2020-02-25T20:02:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.saipantribune.com\/?p=318078"},"modified":"2020-02-26T06:02:32","modified_gmt":"2020-02-25T20:02:32","slug":"pipinu-na-sagu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/pipinu-na-sagu\/","title":{"rendered":"Pipinu` Na Sagu"},"content":{"rendered":"<p>I sagun coronavirus pipinu` na chenut mina` presisu sattun na inadahe gi hinemlu` todu. Ha saguaniye hanum i gofes estake ti si\u00f1a i tautau humagu\u00f1g ya pininu`. <\/p>\n<p>Mauleg sa` taya` trabiha nu este na peste guine. Pot pipinu` mina` mauleg in` adahe hinemlu` miyu. Taya` kampu para in` chansa diskuidu! <\/p>\n<p>Hana hassuyu` ni pestin sarampion Haliman antes. Pa`gu i Coronavirus dispues gaige lokue` mafanana`an Norovirus. Dios mihu chenut elmundu. Puede umahnanau ti mattu mage este na peste. <\/p>\n<p>Mauleg disision i gobietnu `nai ha choma` bisitan ginen iya China, dichu lugat `nai mafa\u00f1agu i sagun Coronavirus. Fuera de makat para i tautau dudayu` kau tala\u00f1gag umapagaye este na peste.<\/p>\n<p><strong>Maribaha<\/strong><\/p>\n<p>I fondun publiku gi todu nasion man-rinibaha lokue` na biahe ginen machalapun sagun Coronavirus. Todu bumiahe para otru lugat gi oriya manma-utut ensegidas pot para uma-ataha machalapun coronavirus.<\/p>\n<p>I namanman i tai amot este na sagu. Trabiha i mediku ti masodada`e dulog\u00f1a. Kase tinaka` ta`lu un` a\u00f1u antes de u guaha amot para este na sagu. Poresu na mauleg in` fan sattun gi inadahen hinemlu membron familia piot i man-amku`.  <\/p>\n<p><strong>Ha`ilas<\/strong><\/p>\n<p>Namagof i guaha sattun na inadahe gi magastan dididi` na moneda gi kaha. Kontra patten tiau na biahe para ta usune estake kayada este na malakondision hinemlu` ni umaffekta ekonomia-ta gi mismu tiempu.<\/p>\n<p>I luserun disposision gaige gi konsensian kada unu gi manma-elihe. Hu a\u00f1goghu disposision niha guine na patte. Makomprende na mas na biahe menus fondu gi kahan i tanu`. Tafan asu\u00f1gun sa` hagacha` hit lokue` tiempun ha`ilas.<\/p>\n<p>Propiu i tiempu lokue` para ta konsidera seriosamente maribahan minedu\u00f1g gobietno-ta. Guaha mas lai ta nesessita? Gi hilu` este presisu dos guma` lehislatura yan 29 na membro? <\/p>\n<p>Yangin ta ribaha ya tana`e programan i tautau mas fondu na ti magahet na mas este na disposision benefisiosu para i tautau? Taimanu un` justifika manadan empleau gi gobietnu? Haf` na benefisiu para i tautau?<\/p>\n<p>Mattu i tiempu `nai debi u guaha fotmat gi gastun setbisiun publiku. Obligasion  i man-ma`gas ma-asegura na taya dispetdisiu. Pot chafleg ekonomia-ta na fuetsau debi ta adahe i dididi` na moneda gi kaha. Ha gacha` hit lokue` tiempun ha`ilas!<\/p>\n<p><strong>Na`mamahlau: <\/strong><\/p>\n<p>Lau paire umayau kepblen otru. Esta chumalegyu` `nai kontodu si Lusifet ha ayau. Dios mihu! Adahe para un` sablasus i ma`gas iya papa`!<br \/>\nAyu gumu`ut attension-hu manu `nai umeyag inipus ke professionat na eskaleran dinage. De dios! Adahe para unna` fontun si Lusifet. Ileg\u00f1a si Magu, \u201cAdahe na man-parientes!\u201d<\/p>\n<p><strong>Triniste<\/strong><\/p>\n<p>Ha gacha`yu` triste na oga`an. Sige hu taka` haf` na taiguine si\u00f1ienteg-hu. Era, hu guife man-madispone na ma\u00f1elu-hu na manmattu para bai marikonose kau felis ha`ani-hu.<br \/>\nGuiya este na che`luhu i hihot giya guahu `nai estaba guine. Diariu uma-aligau ham `nai umana`e ham konsuelu gi ha`anen mame. Hu sen agradese i grasiosu siha na konbetsasion, kontodu `nai man-hame ma\u00f1ganta gi barandan hagas guma` gi Lali Fo`. Bien felis!<\/p>\n<p><strong>Metgut<\/strong><\/p>\n<p>Sige famaguon ma\u00f1-afatta haye mas metgut na rasan tautau. Sumasaunau Urupeo ni humatme iya America yan otru siha nasion. Mamatkikilu i patgon Chamorro gi un` banda ni sige mabotlea na tai nina` si\u00f1a man-guelo\u00f1a.<\/p>\n<p>Hali`e gi un` banda un` da\u00f1kulun achu` Taga`. Ha tanchu` na si Taga` muna` fattu Tinian ayu na achu ginen Luta. Ha pega gi apaga\u00f1a gi halum tadu\u00f1g tasi estake hana` fattu Tinian. <\/p>\n<p>Ileg\u00f1a: \u201cSa\u00f1gane manainan miyu ya uma-uma yan `an `in la\u00f1gag chile para iya hamyu\u201d. Ni unu chumanda fuetsan guelon Taga`. <\/p>\n<p><strong>Tane`<\/strong><\/p>\n<p>Gaige i radio gi un` banda pot infotmasion yan dandan. Humuyu\u00f1g dispues anunsiu gi finu` Chapanis. <\/p>\n<p>Guaha mamaisen haf` ileleg\u00f1a. Man-oppe unu, \u201cTi humalum i tiau yan atulai na biahe giya Oleai yan Garapan\u201d. Ai de dios i sensian pitbetserias.<\/p>\n<p>Mafaisenyu` dispues `nai ileghu na ti para u fanogcha` i lemai na sakan. (Chaleg). Lau dispues todu rumepara i silensiun tanu` gi taftaf oga`an yan lemlem tautau. Haf` signifikasio\u00f1a este? <\/p>\n<p>Ni guahu ti si\u00f1a hu pega kalulothu lau na`chatsaga `an ta hassun \u00f1aihon haf` mohon mamamaila`. <\/p>\n<p><strong>Bendision<\/strong><\/p>\n<p>Gi ma`pus na semana madispone un` amku` ni pumulan naftan lahi\u00f1a sendalu pot 74 a\u00f1us desde ke dimalas giya Iwo Jima. Ennau idat 101 `nai madispone i amku`. Tinayuyot para todu sakrifisiun lahi\u00f1a pot para tafan libre kumu sudadanu. Tinayuyot yan mit grasias! <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I sagun coronavirus pipinu` na chenut mina` presisu sattun na inadahe gi hinemlu` todu. Ha&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-318078","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/318078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=318078"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/318078\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=318078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=318078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=318078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}