{"id":34244,"date":"2014-05-06T03:30:00","date_gmt":"2014-05-05T17:30:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.saipantribune.com\/?p=34244"},"modified":"2014-05-06T03:30:00","modified_gmt":"2014-05-05T17:30:00","slug":"gi-halom-tanu-katma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/gi-halom-tanu-katma\/","title":{"rendered":"Gi Halom Tanu` Katma"},"content":{"rendered":"<p>Guaha `nai dididi` makat tana` katma yan tra\u00f1kilu hinassota. Hombre hagun niyog malagu ha` dumeskansa lau mattu i ma\u00f1glu` ya tinituhune ginapot. Todu kala`u.<\/p>\n<p>Malago`yu lokue dumeskansa lau sige ha` i estotbun pilean para gobietnu de ha sufa` hinassoghu. Sumehayu` para bai husga haf` guaha.<\/p>\n<p>Gi kuattru na pileha, guaha tumu\u00f1gu` haf` ha petsisige. Guaha chatplanu `nai ha sufa` huyu\u00f1g i kelat, kontodu chetnot hamalefa haf` tinate\u00f1a; yan no sia\u00f1kassu gi ha`anen publiku.<\/p>\n<p>Hafa sumoyu` este siha na kabayerus umaligau i mas tatkilu` lau miproblema na siya? Guinifen adelantu gi linala` i tautau siha gi se\u00f1gso\u00f1g pat fuetsan politika ni liabianu ma-abusa?<\/p>\n<p>Gi hilu` este, mafagcha`e chubasku siha kuestion siha tat kumu: Haf` unu bidamu ni magahet ha adelanta i ha`anen publiku? Sa\u00f1gan dibuenamente hinassomu sin un` nakilulog i asuntu guatu gi fache` dinage. Integredat sumen presisu gi este na estrakada.<\/p>\n<p>Gaige gi pachot lamayot patte gi publiku asuntun guaguan kandet, ma-utot pagamienton man-ritirau, guaguan apas insurance hinemlu` yan kumahulu` fektos siha gi tenda. <\/p>\n<p>Mientras sige hulu` i gastu, i sueddu mama` simientu sa` gatdun gi mismu lugat pot mas ke dies a\u00f1os na tiempu. Yangin taya` antes bidamu pot adelanton linala` publiku, tat seguru na u guaha lamauleg na esperansa gi segundu chansa. I pa\u00f1gpa\u00f1g napu guiya ha` deste tiempon antigun.<\/p>\n<p><strong>Gi Halom Napu<\/strong><\/p>\n<p>Tat familia guine ti mamatmos gi halom la\u00f1gat `sino napun da\u00f1kulu na pagyon dibi. Dispues, ni un` bira kuantu sueddomu i resutta parehu. Taya adelantu ni ta hulog i lapes tula noche.<\/p>\n<p>Hu pokate tatte todu man-gobietnu `sino tropan gobietnu para bai li`e haf` bidan niha pot para uma-adelanta kualidat linala` tautau-ta.<\/p>\n<p>Gi midision unu esta`i dies, ti kalamten i haguha mas ke dos pot gadas. Gatdun gi dos sa` estague` na estau `nai man-adispide ginen gobietnu siha. Taya` adelantu ni taimanu biramu ni midision.<\/p>\n<p>Da\u00f1kulu este na tradision gi publiku, un` dinage na esta lalagu` mantika\u00f1a. U fan magof mohon este na tropa `an ma-atan na taya makomple para uma-mueba mona linala` tautau niha?<\/p>\n<p>Afa\u00f1ielos, atan i asuntu siha ni fumofondu ha`anen miyu pot in` repite hamyu mismu para in` lu\u00f1u mas tadu\u00f1g linala` miyu ti sisonyan miserapble.<\/p>\n<p><strong>Mafa` basula ha`anen publiku<\/strong><\/p>\n<p>Gi kada sakan `nai ha diskuida siha gi obligasion publiku, tres a\u00f1os tatte mafondu linala` kada familia guine. Tufu\u00f1g kabales sa` mas ke 30 a\u00f1os tatte `nai ha pega ha`anita. Dalai `ste!<\/p>\n<p>Este na diskuidu kontodu futturon famaguon-ta diskalentau na estau ni ha pega. Haf disientemente si\u00f1a ta ekspekta kumu na`magof na esperansa para i manatatte?<\/p>\n<p>Naturatmiente mafattu este siha na kuestion pot diskuidu gi pueston publiku ni ma-usa pot banidan kotbatan Sears Roebuck lau gueku che`chu` niha pot i tautau ni marepresesenta.<\/p>\n<p>Hafa mohon na taiguine este? Kau man-fatsu man-manaita gi materiat ni man-mapresenta? Ma\u00f1gge hinasson sinsiyu na espirituat `nai debi umachoneg ayudu yan adelantu para i publiku hinerat? Buente mapega gi betsan san-tatte.  Sumen na`mamahlau!<\/p>\n<p><strong>Man-\u00f1ahlala\u00f1g<\/strong><\/p>\n<p>Duru i tropan saken guaka magulusune fritada. Mientras tantu, duru lokue` man-afaisen haye gai patte i petna, brusuelu, \u00f1a\u00f1ggu, kustiyas, te\u00f1gu yan patas. Ileg\u00f1a un` asagua, \u201cEste i sinake na katne todu mauleg. Alulaye chumule` patten miyu sa` ya mattu i polisia, todas!\u201d Un` ratutu ha` mali\u00f1gu i tropa. Ni unu mamaisen fritada. <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Ileg\u00f1a un` tiahu ni pinalo`pu adet daibites na ha kakanu` inasnen tukun pot para u tagam i asukat gi haga`\u00f1a. Konfotmeyu` na guahau i la\u00f1ga` yangin para bai` esplikaye i amku` ni ache na sineda`\u00f1a amot hambienteria. <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Duru i amiguhu ha daflogue mantikan pechun guaka. Huna` hassu na ti mauleg para u padese dispues. Ha lapblayu` na guaha mediku yan hospitat.<\/p>\n<p>`Nos kuantos mesis malofan hu soda` gi ICU pot hinichum todu gigat koraso\u00f1a mantika. Hu faisen hafa ha tata\u00f1ga kumanu`. Antes de u kuentos, hu sa\u00f1gane na tiapmam-yu` tatte sa` para bai` namaipe i katdun pechun guaka. Hihot matai `nai sige chumaleg ni putin pecho\u00f1a. Managu` para bai madulalag ginen i kuattu. <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Matacho\u00f1g i dos pitbetsu umamotsa ma\u00f1ge` katdun manog fresku. Guminen i tata i unu antes de u gulusune sentada\u00f1a. Finaisen ni gacho\u00f1g\u00f1a hafa tinayuyot\u00f1a. Ileg\u00f1a na mangagau-gue` asi`i gi Saina. \u201cYa man-gagau hau asi`i ni sinaketa tres poya?\u201d Kana` ha` gotgan i dos. <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Kada dia sin pindehu kumonfisat. Hu sa\u00f1gane na adahe dispues na u o`sun si pale` ya u trinimponasu huyu\u00f1g ginen i konfisionario. Dalai na gina` umisau! Ai na grasia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Guaha `nai dididi` makat tana` katma yan tra\u00f1kilu hinassota. Hombre hagun niyog malagu ha` dumeskansa&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-34244","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34244","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34244"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34244\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}