{"id":34451,"date":"2014-05-08T01:08:36","date_gmt":"2014-05-07T15:08:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.saipantribune.com\/?p=34451"},"modified":"2014-05-08T01:08:36","modified_gmt":"2014-05-07T15:08:36","slug":"hinemlu-natibu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/hinemlu-natibu\/","title":{"rendered":"Hinemlu` Natibu"},"content":{"rendered":"<p>Pot tres semana, todu i man-halom gi Emergency Room (ER) gi CHC puru probleman pot putin pechu. Entre e`salau yan a`ga\u00f1g na ugu\u00f1g mientras mafattu i mediku.<\/p>\n<p>Afa\u00f1ielos, gaige este na chetnot gi sentadan natibu. Sige ta daflogue ma`asin, mantika yan tinilada na mames, sinparat. Sige lokue` ta omentaye muna tailayen maisa hit ginen man-da\u00f1osu na bisiu\u2014mama` yan chupa, yan kontodu maneska. Naturatmente na sige pumotpot haga`ta mientras i mantika ha tutuhon humuchum gigat korason-ta.<\/p>\n<p>Ni unu mafa\u00f1agu yan chetnot gi halom haga`\u00f1a ni umanog dispues. Gaige haf` para un` padese gi oriyamu piot haf` un` offisiona deste ne\u00f1kano` yan bisiu.<\/p>\n<p>Ahe` ti hu keke dispone ha`anen miyu. Lau dididi` na inadahe siempre u adelanta mas hinemlo`mu gi karera mona. Mas menos atburotumu deste minala\u00f1gu yan gaston hinemlu`.<\/p>\n<p><strong>`Nai tumo`la i Chinu<\/strong><\/p>\n<p>`Nai sige si Presidente Obama lumiliku` giya Asia gi mapos na semana, un` titige ileg\u00f1a na kase ha rikononose haf` na `an tumo`la iya China todu man-nana\u00f1gu.<\/p>\n<p>I man-ma`gas Marianas man-mamatmos lau hombre ennau man-e`esalau \u201cKuantu mas papa` malago`mu para bai lumos-yu?\u201d Dios mihu! <\/p>\n<p>Klaru pa`gu na man-tai konsensia moralidat i man-sabiun hegsu` I Deni`. Taya` mas marikononose kau esta humalom kestat betdi ni para uma-usa gi este na eleksion.<\/p>\n<p>Unu konsueluhu i gaige ha` lokue` i federat na kumakahat gi san-tatte ya sige ha kula hafa masusesede guine. Ai, mauleg na gaige federat `sino man-malatigasu hit lala`la`. <\/p>\n<p><strong>Gastun Lina`la`<\/strong><\/p>\n<p>I gastun lina`la` guine kahulu` 20 pot sientu mientras i sueddon tautau siha sumaga parehu pot mas ke dies a\u00f1os na tiempu. Mampos mapua este na pesadot `nai mas masa`pet i publiku gi katkuet lugat. Mahatsa i kandet, presiun fektos, yan apas hinemlu` mientras i sueddu mama` simientun sirasimi` gi halom paip (pipe).<\/p>\n<p>Este na pinadese fina\u00f1agun diskuidon i man-gaige gi hegsu` I Deni. `An un` kuestiona man-lalalu` pot un` pega gi me`nan matan niha asuntu siha `nai madiskuida siha. Ke lau hamyu man-man-hula` para in` chegue che`chu` linahyan. Kau uttimu suspirus gi nina` si\u00f1an miyu pot casino? Kau pidasun katne `sino lateria i tanu` Saipan yan i tautau siha? Ma\u00f1ge konsensian miyu gi este sumen sentidu na asuntu? Mattu gi sumen na`mamahlau i na`tatah na che`chu` muron!<\/p>\n<p>Siempre bai` pasalista na`an balakon casino gi pahinan gaseta para todus antes de ha`anen botasion. Siempre marepite finapos eleksion 1979!<\/p>\n<p><strong>Disision Muron<\/strong><\/p>\n<p>Buente mapo`lu kumu ignorante i publiku gi asunto\u00f1a siha na mahas\u00f1gon maplacha`e asuntun casino. Yangin un` botasion si\u00f1a kasse man-adispensa hit pot ti mahas\u00f1gon. Lau dos biahe i publiku ha chule` i asuntu pot tai` ina\u00f1goghu gi lehislatura. Hafa gi \u201cdos biahe\u201d ti in` kemprende?<\/p>\n<p>In` hassu hafa masusede gi 1979 na eleksion lehislatura? Sin ditension todu man-mabalen eksobiya i man-sabiu ni fuma` bachet siha. Mauleg ta repite este na etsisiu na Nobiembre. <\/p>\n<p>`An tai respetu hau ni klaru na sentimentun publiku, pues tai bines hau matata`cho\u00f1g gi puestu `nai tai kinemprende hau pot satton na areglon linahyan.<\/p>\n<p><strong>Haf` Lastromu?<\/strong><\/p>\n<p>Hombre i de\u00f1gde\u00f1g gai lastru. Libianu un` li`e ginen manu yan malag manu. I pinega\u00f1a na lastru ha signififika finapos\u00f1a.<\/p>\n<p>Giya hagu kumu representanten publiku, haf` sustansiau na lastru pinegamu ni magahet na ha adelanta da\u00f1kulu i linala` i tautau siha gi se\u00f1gso\u00f1g? Si\u00f1a i man-sabiu ma-oppe este na kuestion? <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Pinasensia kulan tuhu` hanom papa` gi hilu` achu`. `An unu ha` tetti todu felis. Gigon sinparat pinido\u00f1g\u00f1a siempre mama` madog gi achu`. Estague` fuetsan pinasensia. <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Ti baina` dinanche linachen otru piot sa` kontodu guahu lalache. Finenina baina tunas maisayu` sa` ginen ennau `nai mas klaru huli`e na parehu ham tautau. Pas gi ha`anen miyu! <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Ileg\u00f1a finu` Chinu na yangin para unna` tailaye i otru, pues na seguru na un` guadog dos hoyu: Unu para guiya, i otru para hagu. Kasse dinanche\u00f1a `an ta petsige yine`ase` yan inasi`i. Siempre todu atmos banda humanau gi pas. <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Mauleg\u00f1a lache gi dinanche ke dinanche gi lache! Disision casino i tatatte! <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Paire i finu` Chamorro sa` solu li\u00f1guahe `nai si\u00f1a un` punu dos biahe i tautau: Hu senpunu`! Ileghu na esta i tautau dimalas, pues matai esta. Kau si\u00f1a un` ta`lun pumunu` i matai?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pot tres semana, todu i man-halom gi Emergency Room (ER) gi CHC puru probleman pot&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[171,91,169],"class_list":["post-34451","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-asia","tag-chc","tag-china"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34451","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34451"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34451\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34451"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34451"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34451"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}