{"id":35646,"date":"2014-05-15T07:00:18","date_gmt":"2014-05-14T21:00:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.saipantribune.com\/?p=35646"},"modified":"2014-05-15T07:00:18","modified_gmt":"2014-05-14T21:00:18","slug":"un-fitme-na-kiluus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/un-fitme-na-kiluus\/","title":{"rendered":"Un` fitme na kilu`us!"},"content":{"rendered":"<p>Un` sumen afamau na kakanta as Se\u00f1ora Barbara Mandrell ha tutuhon umusa sunidon relihion pot un` pinadesi\u00f1a. Era, malolofan gi menan un` simienteyu. Gigon ha bira mata\u00f1a tatte gi chalan aksidiente ya kanaha` matai.<\/p>\n<p>Unu na kanta, \u201cThe Old Rugged Cross\u201d mas famosu gi sunidu siha ni ha`ayeg. Yangin gai tiempu hau, mauleg un` eku\u00f1gog haf` sustansian ayu na kanta. Ha sasa\u00f1gan pot un` kilu`us gi chagu hogsu\u2019 ni rumepresesenta i minasapet i Saina.<\/p>\n<p>Ileleg\u00f1a lokue` na yangin ta gana ayu na kilu`us si\u00f1a un` tulaikan \u00f1aihon yan un` korona ni numana\u00f1ga hau guihe hulu`.<\/p>\n<p>Mantika yan katnen agaga`<\/p>\n<p>Masoda` na i katnen agaga`, mantika, mantikiya yan leche ti da\u00f1osu kontra korason yan daibites. I usun fruta lokue` kulan safu yan homlu`. Lau hombre ennau debi u guaha inadahe.<\/p>\n<p>Afa\u00f1ielos, i carbohydrates (lamayot patte este asukat gi hinegsa`, fina` pan yan pastre yan kontodu suni, kamute yan mendioka ni fuma\u00f1a\u00f1agu chetnot daibites. Gi mismu tiempu, i asukat fruta i humahatsa i baba na patte gi mafanana`an cholesterol ni gaige gi halom haga`ta.<\/p>\n<p>Ayu na estudiu i fumama na baba katnen agaga` (guaka yan binadu), mantika, matikiya yan leche, masoda` na lache na pisu `nai maudai. Mafa` otden sa` uttimo\u00f1a i tumuge` i lache na estudiu gumeluye programan alimienton ne\u00f1kanu gi un` otganisasion federat. Dios mihu ya hagas hu letke katnen guaka yan binadu.<\/p>\n<p>I alimienton katnen agaga` tai asukat. I asukat i mama` mantitika ni madiposita gi halom hagata. Estague` mina` sumen binenu i asukat piot gi man-daibites sa` fuetsau ha huchom halom gigat korason-mu. Gi katkuet manera da\u00f1osu mampos i asukat.<\/p>\n<p><strong>Man-nachaleg na asuntu<\/strong><\/p>\n<p>Ileg\u00f1a un` membron lehislatura na da\u00f1kulu na onru para uma-yaya`u \u201crepresentative\u201d. Respetu gi institusion lehislatura. Buenu!<\/p>\n<p>Sige dispues chumaleg tuyan, \u201cGuaha ha` lokue` ayu na \u2018representative\u2019 i \u00f1a\u00f1gon piot gi ha`anen pagamientu. Mauleg\u00f1a ti mattu gi offisina\u201d. Guiya ayu i gagau kadu` para kandet lau maneska.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">*\u00a0 *\u00a0 *<\/p>\n<p>Man-resibe-yu` email ginen hilu` na ha tutuhon si San Pedro sinsuran (test) man-diletran finu` Chamorro. Mauleg `in prekura este na leksion `sino mapega hau gi papa` tro\u00f1kun mansanita gi hiyu\u00f1g tra\u00f1kan i la\u00f1get. Ai na sapet piot gi tiempon pinedo\u00f1g niebi (snow) deste mes Nobiembre.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">*\u00a0 *\u00a0 *<\/p>\n<p>Guaha un` matai ni luma`la` tatte. Mafaisen haf` lini`e\u00f1a gi la\u00f1get. Ha diskribe i lamlam satge ni malag\u00f1a ke haf` na daimonte gi tanu`. Malefa-yu` tihu faisen haf` satge\u00f1a iya sasalaguan sa` hu hu\u00f1gog na tai fondu!<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">*\u00a0 *\u00a0 *<\/p>\n<p>Dispues de sais pue\u00f1ge ni mumaneska, ha atan i a`asu na latan setbesa ya ileg\u00f1a, \u201cSis hekua` hafa na sumen u mafamauleg hit na dos\u201d. Hambientu!<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">*\u00a0 *\u00a0 *<\/p>\n<p>Un` tiempu sumen fuetsudu. Pa`gu kulan fugun manog. Hu faisen hafa guaha na mampos ketu gi un` banda. Ileg\u00f1a, \u201cKetu, Iku, hombre para i kemun guaha `nai tihu gacha`\u201d. Hu sa\u00f1gane na guaha pa\u00f1ales amku` na tiempu. Ai na grasia!<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">*\u00a0 *\u00a0 *<\/p>\n<p>Ha anunsia un` amiguhu na para u kandidaton lehislatura. Hu atrebi fumaisen haf` unu sineda`\u00f1a na debi uma-aregla. Ha atanyu ya ileg\u00f1a na lamegai. Anog na ti ume`eku\u00f1gog hombre tiha danche finaisenhu. Unu ha` hufafaisengue`. Ni ennau tiha danche ya para bai` botague` si pindehu?<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">*\u00a0 *\u00a0 *<\/p>\n<p>I otru kulan gai inande` gi modu\u00f1a. Ha faisenyu` lokue` ayudu. Hu lapbla, \u201cHafa kattan?\u201d Ha birague` ensegidas ya ha tanchu` kattan na direksion. Lau ti direksion finaisesenhu. Estague` otru kuestion `nai si\u00f1a un` li`e kau ume`eku\u00f1gog i kandidatu. I kuestion \u201chafa\u201d, ahe` ti \u201cmanu\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">*\u00a0 *\u00a0 *<\/p>\n<p>Yangin dichu problema i ekonomia, haf` bidan niha i man-sabiun I Deni` para uma-adelanta linala` i publiku? Man-tinane` pot lai maprohiben matala` saramata` palao`an giya Garapan yan pot gayera. Dios mihu na chinagu` i tasin ekonomia yan i malalagnos siha na areglu ni man-tai bali.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">*\u00a0 *\u00a0 *<\/p>\n<p>Estague` `nai klaru na memegai\u00f1a ti kumomprende hafa areglun publiku. Dimas de u guaha areglu mas disareglu. Kasse lamayot patte ti makomprende haf` offisiun niha.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">*\u00a0 *\u00a0 *<\/p>\n<p>Ileg\u00f1a si Magoo na hasa\u00f1gane un` kandidatu, \u201cHanau a`chage a`puede a`suette\u201d. Dispues ha birague` ya ilegna mampos atrebisau si pindehu kume hatme ti fafayi\u00f1a na offisiu.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">*\u00a0 *\u00a0 *<\/p>\n<p>Guaha na esta na`mamahlau `an ta pesa i kualidat kandidatu siha. I mas da\u00f1kulu na problema i kau makomprende na pot areglun linala` tautau i mafafana` fuera de mafattan baratu na kotbatan Sears Roebuck?<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">*\u00a0 *\u00a0 *<\/p>\n<p>Gaige banida gi kumandidatu de hemunos kau ha la\u00f1gag satton i responsablidat mafotman areglon linahyan. Mauleg mabanidosuye `an listu hau deste edukasion kolehu yan ekspirensia gi professionat na eskaleran cho`chu`. `An taigue este i dos, kasse sumaunau hau gi tropa ni esta pa`gu tiha sosoda` i pettan santatte lau mafafana` ha` diariu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Un` sumen afamau na kakanta as Se\u00f1ora Barbara Mandrell ha tutuhon umusa sunidon relihion pot&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[492],"class_list":["post-35646","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-test"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35646","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35646"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35646\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35646"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}