{"id":49048,"date":"1999-12-02T00:00:00","date_gmt":"1999-12-02T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/95398699-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e"},"modified":"1999-12-02T00:00:00","modified_gmt":"1999-12-02T00:00:00","slug":"953986ac-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/953986ac-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e\/","title":{"rendered":"Triste na finapos un` mala\u00f1go"},"content":{"rendered":"<p>Hu tatai estorian Se\u00f1or Moses Noburo pot AIDS, un` chetnot na solu chalan i para un` na\u00f1ga finataimo.  Ha gomgum korasonta i satton na planu\u00f1a umasagua yan i guinaiya\u00f1a, lao matai `nos kuantos dias antes de umakonsige planon niha ginen chetnot AIDS.<\/p>\n<p>Dispues ha soda` i prohimo na tinatmegue` nu i chetnot AIDS ginen i nobia\u00f1a ni matai antes de u akamo`.  Mampos nina` inkabukao hinasso\u00f1a si Se\u00f1or Noburo `nai masa\u00f1gane na kontodo guiya tinatme nu este na chetnot.  Sige umensinahyao i prohimo ginen asegurao na kondision na ti apmam siempre u matai.  Pinalopu` este nu i mamahlao\u00f1a yan taimano para sa\u00f1gane\u00f1a gi familia\u00f1a pot este na kondision.<\/p>\n<p>`Nai esta ni mona ni tatte, ha aga\u00f1g i chetlu\u00f1a palaoan ya ha sa\u00f1gane nu i kondisio\u00f1a.  Prinimete nu chetlu\u00f1a na ti u chalapon hafa pinadesi\u00f1a.  Matto dispues mage pot para u siha yan i familia\u00f1a.  Uttimo\u00f1a ha sa\u00f1gane siha hafa pinadesisi\u00f1a gi hilo` minamahlao.  Ti dudayo` na buente i prohimo mimilalag lago\u00f1a `nai ha lagnos huyo\u00f1g i hagas ka guot` na sikretu\u00f1a pot chetnot\u00f1a.<\/p>\n<p>Este na chetnot mafatto giya hita ginen checho` konkabido, uson dulog ginen amot bineno yan imbeninao na haga` (blood transfusion) ni ti marikonose kao safu.  Da\u00f1kulo i tinatme nu este na chetnot para u padese estake u ma`aga\u00f1g ni Saina.  Makat na chetnot sa` todo pot todo initot papa` i hagas metgot na hinemlo`mo.  Estake para un` inadite, siempre tutuho\u00f1a nimo\u00f1a (pneunomia) gofesmo.<\/p>\n<p>I rason na ti amtiyon este na chetnot sa` uma`atog gi halom titanos (brain cells) ya ti si\u00f1a hinatme nu i amot.  I asukat tataotaomo solu alimiento si\u00f1a humatme titanosmo lao ni este ti sinede komo tumobet amot para halom gi titanos taotao.  Estegue` chinatsaga\u00f1a i chetnot AIDS `nai solu garentia i para un` na\u00f1ga finataimo.  Pot esso, dimas mohon de un` chansa man-aligao pipino` na chetnot halom gi gima` familiamo, mauleg\u00f1a un` faisen maisa hao kao bali i da\u00f1o yan minasapet kontra i familiamo.<\/p>\n<p>Este na asunto solu hita mismo si\u00f1a chumanda ginen satton na atetu deste checho` lahe, uson dulog amot bineno yan inadahe gi manaen` haga`. Hunanae` un` da\u00f1kulo na agradesimiento si Se\u00f1or Noburo pot ha baba koraso\u00f1a pot para una` fanmanu\u00f1go` i publiko hinerat hafa para ta padese yangin mandiskuidao hit ginen este peste.  Si Yuus Maase` Se\u00f1or Noburo ya bai`n hahaso hao gi tinayuyot mame.<\/p>\n<p>Mapunin abuson asagua<\/p>\n<p>Hu tu\u00f1go` na esta pago ta pupuni abuson asagua gi halom gima`ta.  Ti hu tu\u00f1go` sesso hafa na para ta puni este na chinatsaga, lao taya` direchota pumega ennao na nanan famaguonta gi halom tano` espanto.  Ti ha mirese i prohima ma-a\u00f1a osino ma-amisa pot metgot\u00f1a hao ke guiya.  Chamo malelefa lahe na ennao i un` a`a\u00f1a osino abubuso na palaoan, nanan guma`.<\/p>\n<p>Todo klasen doblada linala` kada kasamiento.  Lao gi katkuet tatten pettan guma` mabedise na kasamiento, debi ta atetuye muna` guaha inakomprende gi entalo` dos umasagua.  Dimas de un` usa i taimamahlao na kodumo, hafa mohon ya un` aga\u00f1g i asaguamo ya in` diskute gi hilo` pinasensia hafa mas na chalan `nai si\u00f1a inna` mas antao linala` familian miyo.  Na setbe pinasensia kosake si\u00f1a hamyo na dos umatu\u00f1go` yan umakomprende amano `nai gaige i hale` chinatkomprende.<\/p>\n<p>Usa i chalan diniskuten probleman miyo na dos kosake u satton pas yan na`magof na halom guma` pareho ha` para hamyo na dos yan i man-inosente na famaguon miyo.  Mu\u00f1ga masede na ginen abuso gi asaguamo (nanan famaguonmo) unna` mafa\u00f1ago gi entalo` `nos kuantos gi famaguon sensian minalaet kontra hago dispues.  Chatpago i para tafa` kontrario i famaguonta pot hita mismo tumutuhon ma\u00f1an man-a\u00f1a kontra i nanan famaguonmo.<\/p>\n<p>Hago mismo ni lahe fama` taotao ya un` pasensiaye i asaguamo gi hilo` pinasensia sa` pareho hamyo ma-entrega responsablidat para in` kreansa i famaguon miyo.  Hu\u00f1gan komprendiyon i bara\u00f1ka na plaset linala`.  Lao pot mantaotao hit na diaramente ta fafana` ennao na bara\u00f1ka.  Estegue` `nai humahalom uson pinasensia yan satton na kinimite para un` pokate gi hilo` konfiansa ennao na homhum chalan.  Atetuye puede adumididi` guaha mas inakomprende gi entalo` miyo komo mabendise na kasamiento.  Si Yuus Maase`!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hu tatai estorian Se\u00f1or Moses Noburo pot AIDS, un` chetnot na solu chalan i para un` na\u00f1ga finataimo.  Ha gomgum korasonta i satton na planu\u00f1a umasagua yan i guinaiya\u00f1a, lao matai `nos kuantos dias antes de umakonsige planon niha ginen chetnot AIDS.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-49048","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-local-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49048","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49048"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49048\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49048"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49048"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49048"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}