{"id":49403,"date":"1999-01-04T00:00:00","date_gmt":"1999-01-04T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/954a1246-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e"},"modified":"1999-01-04T00:00:00","modified_gmt":"1999-01-04T00:00:00","slug":"954a1257-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/954a1257-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e\/","title":{"rendered":"Tinituhon Nuebo Na Siglu"},"content":{"rendered":"<p>Gi hilo hinimidde, ditetminasion yan antao na rason siha, maila` tana da\u00f1a` sentimentota gi likido na kinimite yan metgot na sensia pot para ta aregla umadelanta estao linala` natibo guine gi O`Perlas Iya Pasifiko.  Gi halom pasifiko na tasen pinasensia `nai ta abiba umadelanta i kualidat linala` natibo siha.<\/p>\n<p>I para ta petsige i guinifita umadelanta haanen taotaota, debi tafa\u00f1aonao kumonsige pumetsige fehman antao na satbasion mansustansiao siha na checho`linahyan.  Maseha dididi` makat gi tutuhon, chatmiyo fan hinahala\u00f1g sa` hombre i ne\u00f1kano ti mapapa\u00f1ot sin ma\u00f1ga\u00f1gas.  Siempre un` \u00f1ga\u00f1gas pot para unna` mamto` antes de un` pa\u00f1ot.<br \/>\nTaiguine lokue` tafafana` gi todo para ta petsige na asunton linahyan pago na siglu.<br \/>\n****<\/p>\n<p>Magahet na pago na sakan i tinilaika guato gi nuebo na siglu?  Segun i estoria siha ni manmalagnos antes de tatalo` pue\u00f1ge gi mapos na Biernes, i dicho siglu debi de otro sakan gi Eneria dia Uno 2001.  Segun i estoria, un` Santo Papa ha tago` un`tat Dionysius para u famatinas kalendario.  `Nai ha chogue ennao na kalendario, ha tufo\u00f1g kontodo ayo na sakan `nai mafa\u00f1ago i Ni\u00f1o Jesus.  Lao deste malagnos ayo na kalendario, todo i nasion siha umusa deste ayo na teimpo.  Enfin, mauleg na linache sa` ha soyu` todo nasion siha (kontodo hita guine) para u prepara siha kontiempo.<\/p>\n<p>Katgon linahyan para minauleg todos<\/p>\n<p>Kada uno giya hita guaha manai\u00f1a ginen hilo`.  Este na katgo debi ta komprende na matto giya hita ginen i Saina pot para si\u00f1a ta ayuda prohimuta sumoda` lokue` ginefsaga\u00f1a.  Pot manae` hao nu ennao na katgo na sumen presiso na un` adahe mauleg gi hechuran eksision responsablidat `nai unna` yamonana i interes publiko hinerat.<br \/>\nYangin si\u00f1a ta atetuye este na ma\u00f1a gi karerata mona gi halom estrakadan linala`, pues da\u00f1kulo konfiansiagho na si\u00f1a manapipet pot para ta adelanta estao yan kualidat linala` todo.<br \/>\n****<\/p>\n<p>Megai `nai mafaisenyo` para baiho falago para offisinan publiko.  Ni guaho ti hu komprende ennao na sineyo` ni mafatto ginen lamegai na taotaota.  Layeye na hagas hu \u00f1ega ennao na finaisen pot hu komprende kabales gi hilo hinimidde un` fino` i Nanalibreta `nai ileg\u00f1a &#8220;Megai manma`aga\u00f1g, lao ti todo manma`ayeg&#8221;.  Esdesit, guaho uno gi hu tu\u00f1go` na ti ma`ayegyo` para pueston offisinan publiko.<\/p>\n<p>I kuestion ni mafatto giya guaho na sumen presiso lokue` na todos u faisen maisa siha, i sigiente:  Amano na offisio `nai metgot yan effektibo hao?  Kao si\u00f1a un` adelanta linala` i mayoria ginen un` puesto `nai enfin famosu hao sa`, pot ihemplo, membro hao gi kuetpon lehislatura?  Hafa un` sustansiao na attikulo si\u00f1a un` presenta pot para un` adelanta kualidat linala` taotaomo guine siha na islas?  Pot fabot mu\u00f1ga ma-atrebi hao gi ti fafayimo!<\/p>\n<p>Hu tu\u00f1go` na buente kapas-yo` man-ayuda ya repara sa` ilelegho &#8220;buente&#8221;.  Ti listoyo` humatme un` offisio `nai guaha ha` siha man-antao, edukao, menhalom yan preparao para u petsige i asunto siha ni hu lalagnos gi pahinan este na gaseta.  Ala kuenta, i responsablidat-ho ha embrarasa entero asunton linahyan ya ginen este na gaseta `nai si\u00f1a mamatinasyo` rekommendasion espesiatmente para offisiat publiko siha na u atetuye antao na konsiderasion todo asunton linahyan pot interes i mayoria.<\/p>\n<p>Ni unabes `nai baiho seha ginen antao na presentasion asunton linahyan sa` estague` manai`ho na responsablidat ginen hilo`.  Obligasion-ho prumutehe interes mayoria gi todo kinalamten kao halom pagyo, dilubio, linao yan napu.  Debi baiho eksisia gi hilo` sensian responsablidat uminfotma i publiko nu i asunton linahyan siha.<br \/>\nHu\u00f1gan, guaha besis siempre `nai ti man-afagcha` hit opi\u00f1ion lao maila` ta usa ennao na diniskonfotme komo eskalera `nai si\u00f1a tana` guaha mas inakomprende para todos.  Sen mas, dobla ma\u00f1gas miyo sa` da\u00f1kulo na chochu` tafafana` pago na siglu.  Si Yuus Maase` yan ghilisow!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gi hilo hinimidde, ditetminasion yan antao na rason siha, maila` tana da\u00f1a` sentimentota gi likido na kinimite yan metgot na sensia pot para ta aregla umadelanta estao linala` natibo guine gi O`Perlas Iya Pasifiko.  Gi halom pasifiko na tasen pinasensia `nai ta abiba umadelanta i kualidat linala` natibo siha.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-49403","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-local-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49403","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49403"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49403\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49403"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49403"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49403"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}