{"id":54763,"date":"2000-11-21T00:00:00","date_gmt":"2000-11-21T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/965bd70f-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e"},"modified":"2000-11-21T00:00:00","modified_gmt":"2000-11-21T00:00:00","slug":"965bd725-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/965bd725-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e\/","title":{"rendered":"Dilubiu gi tano` politika"},"content":{"rendered":"<p>Mampos teug` i diniskontento gi todo atmos bandan banderan polika, piot dispues de finagpo` i praimeren (primary) i pattidan republican.<\/p>\n<p>Duro i espanto gi empleao ni manmachochochu` pago gi gobietno. Gi mismo tiempo, todo i palabras dina\u00f1a mana` mamto` gi man-malaet siha na sentimento.<\/p>\n<p>Da\u00f1kulo dinidaho kao enfin u guaha dina\u00f1a republican taimano i mase\u00f1ala na kontrata antes de praimere. I mankahaga` siha na supottadot ti man-llisto manatte gi papa` un` bandera ni umabandona yan chumanda futuron niha. Mas ma-atisa i sensian minalaet` `nai sige mabatte yan machalegua` i satten kadun atuase.<\/p>\n<p>Diberas ti namatman yangin gi uttimo besis guaha kuatro na pilea para kareran gobietno. Gi todo atmos banda siempre u guaha manmatompu` ya siempre talie` hafa para u taimano este na biahen eleksion.<\/p>\n<p>Makat i biahen i mamamaila` na eleksion, piot sa` mientras mas mona, mas teug` i dilubiun politika gi katkuet bandera. Mas siempre megai na bandera para u fan gupo fuera de tradisionat na banderan pattida.<\/p>\n<p>Kada hu birayo`, guaha gogo\u00f1gu\u00f1g, kontodo professot kariso ni diaramente madibabate i mismo asunto gi hilo` nuebo na pusuelon kafe. Taya` tinilaika solu i nuebo na haane yan nuebo na masan kafe. I konbetsasion guiya ha` i hagas mansa\u00f1gan siha na attikulo.<\/p>\n<p>Lao taiguine masusesede gi tano` politika piot `nai mas hihot i haanen para kombate gi plaset publiko. Ti namatman i pa\u00f1gpa\u00f1g napu yan hinalom diskalentao na dilibiu. Kustumbre gi kada matto i oran eksision politika guine gi tano`ta.<\/p>\n<p>Mauleg yan homlu` i chaleg<\/p>\n<p>Ma-estudiaye hafa benefisio\u00f1a i chaleg gi taotao. Masoda` na yangin si\u00f1a hao chumaleg gi hilo` grasia osino si\u00f1a un` kritisisan maisa hao, mas homlu` para i korasonmo.<\/p>\n<p>Ayo na tropa i sesso man-muyo`, siha este na grupo i mas man-chadeg man-chetnot korason. Fanaan` guiya este na kustumbre i masasa\u00f1gan nu i man-amko`, pinegso`.<\/p>\n<p>Diaramente hu rikononose grasia pot para baiho` chaleg \u00f1aihon. Mampos este na chochu` siriosu `nai todo biradaho debi bai` fan hahasso hafa na presentasion para i sigiente dia.<\/p>\n<p>Pot para baiho libettiyo`, lumiliko` \u00f1aihon-yo` gi halom Saipan para bai` lie` hafa otro nuebo.  Hu lie` un` tablon resturant (restaurant) ileleg\u00f1a &#8220;Hungry House&#8221;. Yangin ta translada este, ileleg\u00f1a gi fino` Chamorro &#8220;Guma` \u00d1ala\u00f1g&#8221;. Sigeyo` de chumaleg tuyan.<\/p>\n<p>Sigeyo` luchan para Chalan Piao `nai estaba un` da\u00f1kulon fina` bandera ileleg\u00f1a &#8220;Welcome, Grand Opening&#8221;. Gi mismo tiempo gaige gi pettan sanme`na otro mas dikiki` na tablon ileleg\u00f1a &#8220;Closed&#8221;. Dios miho!<\/p>\n<p>I un` tablon ni humestotbayo` gaige gi plasan batkon aire giya Guam gi hilo` resturan ni ileleg\u00f1a &#8220;Fa\u00f1uchuyan&#8221;. Gi kinemprendegho, este na palabra pot lugat gi tase `nai guaha cha`guan `nai ma\u00f1ochuchu i guihan siha. Buente propio i uson este na palabra gi sentimenton para umana` mas natibo i li\u00f1guahen Chamorro, lao ha estotbayo` sa` lugat fa\u00f1uchuyan guihan i signifikasion i palabra. Gigon sigeyo` guato, mafatto gi hinasogho kao guaha peskadot para chenchulu i ma\u00f1ochochu osino mankinafefe gi halom i resturan. Dios miho sa` mana`fan hita yan i guihan! Lao mauleg na un` chachaleg ke un` mumyo` sin presiso!<\/p>\n<p>Strictly a personal view. John S. DelRosario Jr. is publisher of Saipan Tribune.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mampos teug` i diniskontento gi todo atmos bandan banderan polika, piot dispues de finagpo` i praimeren (primary) i pattidan republican.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-54763","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-local-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54763","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=54763"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54763\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=54763"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=54763"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=54763"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}