{"id":55619,"date":"2001-01-16T00:00:00","date_gmt":"2001-01-16T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/96a2d7fb-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e"},"modified":"2001-01-16T00:00:00","modified_gmt":"2001-01-16T00:00:00","slug":"96a2d80c-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/96a2d80c-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e\/","title":{"rendered":"Man-\u00f1ahlala\u00f1g na asunto siha"},"content":{"rendered":"<p>Estabayo` gi fina` un` gupot `nai ileg\u00f1a un` atu\u00f1go`-ho na debi bai` falago para offisinan publiko. Hu sa\u00f1gane i prohimo na hu agradese i konfiansa lao ti para guaho ayo na offisio.<\/p>\n<p>Ileg\u00f1a:  &#8220;Lao, se\u00f1or, hu lie` na un` komprende i asunton linahyan siha.  Pot este na rason na debi un` falago kosake si\u00f1a guaha mas satton na setbisio para i publiko&#8221;.<\/p>\n<p>Hu oppe i prohimo na mampos chago` i hegso` i Deni`.  Makat para guaho i para bai` fedos ayo na chago` distansia.  Piot sa` guaha na biahe `nai hu tompu` maisa-yo`.  Mas rason na mauleg\u00f1a yangin sumaga-yo` `mano `nai gaige-yo` pago.<\/p>\n<p>Sige i amiguho de ha diskute hafa siha na rason na debi bai` falago.  Pot para bai` na` kontento, hu sa\u00f1gane na listoyo` malago para i sanhilo` na guma` gi dos a\u00f1os na tiempo.<\/p>\n<p>Ha apunta huyo\u00f1g na siempre umafana`-yo` yan si Senator Ramon S. Guerrero (Kumoi`).  Hu sa\u00f1gane na taya` inalayo` gi entalo` mame yan si Senator Kumoi`.<\/p>\n<p>Lao listo-yo` fumana` hafa i madisponiho yangin mattoyo` guato guihe na tolai i debi bai` krusa, pagyo, dilubio osino linao.  Taya` ma`\u00f1aoho ya listoyo` para bai` chahlao i sineyo` publiko.  Dispues, ni uno hu estatane `nai matto guihe na eskalera i para baiho setbe i publiko.  Naho\u00f1g esta linie`ho na babarias yan ma\u00f1an muron.<\/p>\n<p>\u2022 \u2022 \u2022 \u2022<\/p>\n<p>Este i taotao ni inipos a`ga\u00f1g ti na`ma\u00f1ao ya libiano unna` salakumba`.  Ayo para un` adahe i fatkilo osino silensio sa` tad\u00f8ng kalan finalagon hanom papa` gi halom entalo` acho`.<\/p>\n<p>Sumen magahet na i fatkilo na taotao, tomtum.  Ayo ha` `nai ha baba sekos\u00f1a `nai un` faisen abiso pot sustansiao na asunto.  Ma-eduka kabales, menhalom, pasensia ya ti megai birida gi asunto ni un` faisen sa` ha komprende hafa i madiskukute.<\/p>\n<p>Mampos hana` chachatsagayo` ayo na ma\u00f1an taotao siha i todo ha tu\u00f1go` piot `nai sina\u00f1gane hao &#8220;ho\u00f1geyo`&#8221;.  Mas ti ho\u00f1giyon este na taotao.  Mampos atribisao gi asunto maseha tiha tu\u00f1go`.  I temtom mamatkilo ya solu `nai kumuentos `nai un` faisen ineppe\u00f1a.<\/p>\n<p>\u2022 \u2022 \u2022 \u2022<\/p>\n<p>Guaha tres klasen taotao guine gi tano`:  I muna` guaguaha sinisede para benefision todos, i uma`atan hafa masusesede, yan i ti tumu\u00f1go` hafa masusede.  Atan amano na kategoria `nai gaige hao ya un` ebalua kao si\u00f1a hao mamatinas petsonat na adelanto.<\/p>\n<p>Sumen na`magof i primet kategoria sa` este na tropa i plumaiteteha adelanton para todos.  Sin ditension, man-listo yan satton gi checho` linahyan.  Tatnai man-matman gi hafa debi umacho`gue.<\/p>\n<p>Ayo na tropa i uma`atan hafa masusesede, fine`nina ma-estudiaye humananao mano i kuriente antes de u fan man-galope.  Pot ihemplo:  Todo ha estudiaye i asunton antes de u tulos-gue` yan galaide`na gi un` sumen tado\u00f1g na tase.  Ti atotgante este na ma\u00f1an taotao.<\/p>\n<p>I mina` tres na batkada i sesso man-atrasao sa` ti matu\u00f1go` hafa masusesede.  `Nos pot ti ma-attende hafa malolofan gi papa` guie\u00f1g niha lao guiya este na grupo i pumega haanen niha gi ayo siha na kabayeros i si\u00f1a muna` libiano haanen niha.  Man-humidde gi kana` ha` todo guinaifen ma\u00f1glo`.  Guiya este na tropa i sesso man-mafa`baba.  Mu\u00f1ga machule` bintaha pot mas mauleg manaimo.  Baiho bibirayo` tatte gi este na asunto gi Huebes na haane.  Si Yuus Maase` yan ghilisow!<\/p>\n<p>Strictly personal view. John S. DelRosario Jr. is publisher of Saipan Tribune.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Estabayo` gi fina` un` gupot `nai ileg\u00f1a un` atu\u00f1go`-ho na debi bai` falago para offisinan publiko. Hu sa\u00f1gane i prohimo na hu agradese i konfiansa lao ti para guaho ayo na offisio.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-55619","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-local-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55619","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55619"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55619\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55619"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55619"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55619"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}