{"id":55664,"date":"2001-01-18T00:00:00","date_gmt":"2001-01-18T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/96a3e8b9-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e"},"modified":"2001-01-18T00:00:00","modified_gmt":"2001-01-18T00:00:00","slug":"96a3e8d2-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/96a3e8d2-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e\/","title":{"rendered":"Pinetsigen minauleg para linahyan"},"content":{"rendered":"<p>Sige un` lemlim taotao hu guadog hafa i motibo na megai na asunton linahyan ti manmapetsige satton pot para u si\u00f1a ma-aregla haanen i taotaota siha.<\/p>\n<p>Kontodo i hilo` i la\u00f1get hu bisita para bai` ke lie` kao guaha attikulo chumochoma` i natibo kontra satton na checho` linahyan.  Gi kinepapa`, hu lie` miyon yan miyon na pution.<\/p>\n<p>`Nai matto-yo` gi tano`, hu atan hulo` i la\u00f1get yan i miyon siha na pution ni umadodot\u00f1a i hilo` i mapagahes.  Hu soda` dispues hafa i hu espipiha:  Mampos megai pution gi la\u00f1get!<\/p>\n<p>Tatfoi minigai\u00f1a, ta togtug todo klasen imbarasos pot para ta ke satba i problema siha gi un` sakudida.  Kalan mohon da\u00f1kulo man-mali\u00f1guta yangin ta sotta i man-dikiki` siha na problema pot un` rato.  Gi karera mona, man-malefa hit nu i mas man-sustansiao siha na asunton linahyan.<\/p>\n<p>Uttimo\u00f1a, sige ta petsige satbasion ti man-sen presiso siha na asunto.  Gi karera, man-malefa hit nu dicho sustansiao siha na asunton linahyan.  Kada un` pasu mona, tres esta si\u00f1ko tatte.<\/p>\n<p>Hafa i punto?<\/p>\n<p>Miyon pot miyon na pution gi la\u00f1get.  Ti si\u00f1a na para un` lie` todos gi un` biahe.  Debi un` ayeg uno pot para un` agradese i boniton kandet\u00f1a gi chago na halom homhum.  Este solu manera `nai si\u00f1a un` lie` hafa un` a`atan gi halom miyon na pution.<\/p>\n<p>Pareho yan asunton liahyan siha:  Megai mampos ma\u00f1gahuhulo` problema diariamente. Sumen makat na para un` satban dagao talaya.  Gigon un` saulag talaya i asunto siha, si\u00f1a ha` kontodo hago un` talayan maisa hao.<\/p>\n<p>Yangin setbienten publiko hao pago, pues ayeg un` asunto ni si\u00f1a un` petsige.  Ennao na asunto, debi u faburese lamayot patte gi publiko.  Gi mismo tiempo, i responsablidatmo i para un` hasuye man-antao siha na satbasion osino alibio.  Dispues de un` komple ennao, seha tatte ya un` sotta ya i propio ahensia osino depattamento u chogue checho`\u00f1a segun gi ginagagao gi lai.<\/p>\n<p>I rason na mauleg u guaha kinemprende nu este sa` ti si\u00f1a na para ta entalulue` ahensia siha `nai medio independente ennao siha na kuetpon ramas gobietno.  Lao ti kumeke ileg\u00f1a na ti si\u00f1a i lehislatura umentalo` `nai propio na u halom pot para u rikonose asunton areglo siha.<\/p>\n<p>Ayeg uno na sustansiao na asunton linahyan ya un` tutuhon deste pago mona.  Si Yuus Maase`!<\/p>\n<p>\u2022 \u2022 \u2022 \u2022<\/p>\n<p>Sesso lokue` hu hu\u00f1gog diniskuten konsihilion munisipalidat ni ma-amot atoridat\u00f1a ya manae` i delegasion siha.  Ti komprendiyon i tana` guaha nu este siha na kuetpo ya gi mismo tiempo ta \u00f1ega nu i hagas atoridat\u00f1a pot areglon munisipalidat.<\/p>\n<p>Mauleg ta komprende na este i konsihilion munisipalidat i mas hihot saga\u00f1a gi halom komunida ni ha sesetbe.  Pot este na rason na propio uma-amenda i presente na areglamiento kosake si\u00f1a ha suhon prontu na disision siha pot kinalamten halom kada munisipalidat.<\/p>\n<p>Soluke ta komprende hafa dicho sustansian gobietnamento yan i publiko, sige hit ha` siempre de man-liliko` kalan un` galago ni ha dudulalag dadalag\u00f1a.  Dios miho na checho muron.<\/p>\n<p>Pega papa` kattamo yan i pumalo siha na konsihilio pot para in` ke satba i presente na chinatsaga pot atoridat tat komo disposision kontribusion salape` para programan publiko.  Na` para i dibaten supin tase.  Atan i asunto ya in` petsige gi propio chalan `nai si\u00f1a u manae` i konsihilio siha nu i dicho atoridat ni hagas ha eksisisia.  Si Yuus Maase`!<\/p>\n<p>Strictly a personal view. John S. DelRosario Jr. is publisher of Saipan Tribune.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sige un` lemlim taotao hu guadog hafa i motibo na megai na asunton linahyan ti manmapetsige satton pot para u si\u00f1a ma-aregla haanen i taotaota siha.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-55664","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-local-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55664","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55664"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55664\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}