{"id":55804,"date":"2001-01-25T00:00:00","date_gmt":"2001-01-25T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/96adcd6b-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e"},"modified":"2001-01-25T00:00:00","modified_gmt":"2001-01-25T00:00:00","slug":"96adcd7f-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/96adcd7f-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e\/","title":{"rendered":"Disintunao na Sunido"},"content":{"rendered":"<p>Bira birada, hu huhu\u00f1gog disintunao na sunido siha gi aire.  Ni pajaro taigue gi asut na mapagahes paraiso.  I atdao, mu\u00f1ero tumalag hiyo\u00f1g ginen entalo` homhum na mapagahes.<\/p>\n<p>I se\u00f1gso\u00f1g siha mampos silensio na esta na`ta\u00f1ga.  I taotao ma\u00f1aga gi halom gima` niha.  Ni uno malago humuyo\u00f1g.  Kalan mohon Bietnes Santo dispues de `las tres gi taloane.<\/p>\n<p>Sige umensinahyao-yo` para bai` ke komprende hafa guaha.  Lao ti si\u00f1a hu lie` ni uno para bai` famaisen.  Gi chago`, hu lie` un` butto yan tuhu\u00f1g antigo.  Sige-yo` guato para bai` aga\u00f1g.  Mientras tantos, mas chumago` i hu lilie` na figura.<\/p>\n<p>I lemlim taotao mampos triste.  Ni un` hagon tro\u00f1ko kalalamten.  I paluma ni man-e`ene\u00f1kano` guihe na ora, manaigue.  I tase pasifiko kalan machuda` la\u00f1a.  I pilan gi la\u00f1get mampos triste sumahi\u00f1a.  Todo este hu lie` gi guinifiho ya esta pago ti si\u00f1a hu pula` hafa sustansia\u00f1a.<\/p>\n<p>\u2022   \u2022   \u2022   \u2022   \u2022<\/p>\n<p>Tres dias dispues, hu hahasso tatte `nai matto-yo` giya Marshalls `nai hu gachu\u00f1ge i Atomic Energy Commission.  Era, gi finatogho gi tres isla&#8211;Rongelap, Utirik yan Bikini&#8211;hu konsidedera hafa masusede dispues de pagpag i atomic bomb gi fihon iya Bikini.<\/p>\n<p>Guihe na pue\u00f1ge gualafon i pila gi sanhaya.  Hu lie` i simenteyon ayo siha na taotaogue i man-pinino` nu i binenon potbus atomic bomb.  Sumugugo`yo` un` rato manayuyot pues sigeyo` guato gi gima` i mas ma`gas na chief.<\/p>\n<p>Hana` fata`cho\u00f1g-yo` gi fihon\u00f1a ya ha lasa tatalo`ho.  Ileg\u00f1a:  &#8220;Se\u00f1or, dispensa ni una` masita hao mage.  Lao malago`yo` kumetu\u00f1go hafa na biahe malago`\u00f1a i Atomic Energy Commission&#8221;. Dispues de konbetsasion mame, manago` chigo` mana yan kadon guihan para bai` mana` sena.<\/p>\n<p>Sige i chief ha estoriaye-yo` `nai podu\u00f1g petbus atomic bomb gi hilo` atuf gima` i taotao\u00f1a.  `Nai ucha, milalag papa` gi ta\u00f1ken magimen.  Ni uno tumu\u00f1go` na bineno esta i hanom niha.  Ginen este, nina` fan imbeninao sisteman niha.  Megai man-mafa\u00f1ago yan todo klasen disfigurao na tataotao yan chetnot ni tatnai malie` antes.<\/p>\n<p>Hu\u00f1gan, man-manae` ayudon salape`.  Lao i bineno gi tataotao niha sumaga para apmam na tiempo gi hilo` sumen chatsaga yan didog na minala\u00f1go.  Megai esta man-pinino` nu i chetnot todo klasen kanset.  Sumen na` triste i siha i los prohimos man-mafa` ga`ga` pot para u malie` akuanto finette\u00f1a ayo na atomic bomb.<\/p>\n<p>Ginen ayo na tiro `nai malie` fuetsan ayo na atmas.  Kontodo i direksion ma\u00f1glo` binira guihe na semana.<\/p>\n<p>\u2022   \u2022   \u2022   \u2022   \u2022<\/p>\n<p>Buente guiya este na so\u00f1gso\u00f1g i hu ta`lon lumie` gi guinifiho.  Silensio, mane\u00f1ghe\u00f1g i pue\u00f1ge, man-mamaigo` i los pobres, i tase chatta` kalalamten gi papa` un` bonita na gualafon.  Diberas, hu lie` hafa pinadesen taotao ginen binenon potbus atomic bomb.  Ta fan man-nae` mit grasias na ti iya Marianas `nai mana` pagpag ayo na atmas.<\/p>\n<p>Strictly a personal view. John S. DelRosario Jr. is publisher of Saipan Tribune.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bira birada, hu huhu\u00f1gog disintunao na sunido siha gi aire.  Ni pajaro taigue gi asut na mapagahes paraiso.  I atdao, mu\u00f1ero tumalag hiyo\u00f1g ginen entalo` homhum na mapagahes.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-55804","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-local-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55804","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55804"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55804\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}