{"id":57439,"date":"2001-04-26T00:00:00","date_gmt":"2001-04-26T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/97370632-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e"},"modified":"2001-04-26T00:00:00","modified_gmt":"2001-04-26T00:00:00","slug":"97370646-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/97370646-1dfb-11e4-aedf-250bc8c9958e\/","title":{"rendered":"Lastima sa` matiteg layagta"},"content":{"rendered":"<p>Sesso ta hu\u00f1gog i ma\u00f1ainata masa\u00f1gan na ni uno baston San Jose.  Este na fino` man-amko` si\u00f1a ta polu komo ilegniniha na ni uno gumuguot` haani\u00f1a.  Pot este na rason na todo presiso na ta chogue, sin ditension, debi ta petsige kumonsige para minauleg mayotmiente gi taotaota.<\/p>\n<p>Lao memegai\u00f1a gi guaguan na tiempo malofan sin satton na inadahe gi konsiderasion proteksion publiko hinerat.  Ta atisa i sensian na`tata na muron ya ta choneg gi un` banda i man-sustansiao siha na asunto pot mapoka` abubuta osino guaha inachachag gi halom man-paosa na kabayeros.<\/p>\n<p>Gi mismo tiempo, i mas kumokontra kinalamten adelanton bisnis osino industria siha guine man-gaige giya mo`nana man-e`esalao na ta nesessita mas fondu gi kahan publiko.  Ti marepara na siha mismo pumupuno` i uttimo ponudera nu i ma\u00f1a\u00f1ada `nai si\u00f1a ta umenta mas pinegsaita para uson todos.  Diberas, tatnai manlie`yo` paire na tropan hipokrito `nai masa\u00f1gan una kosa ya otro machogue.<\/p>\n<p>Gi hilo` este, talie` klaro haye dipotsihe manmalulog mauleg na kabayeros yan chatkabayeros.  Mayoria mangaige gi segundo batkada. `Nos kuantos ha` muna` si\u00f1a i ginagagao na checho` kabayero.  Yangin haye duda, rikonose hafa che`cho` niha i rumepresesenta hamyo.  Kao guaha asunton linahyan si\u00f1a ha pega papa` `nai magahet mafa\u00f1ago adelanto gi kualidat linala`m miyo yan familian miyo?<\/p>\n<p>Guaha ha` kalagtos machete\u00f1a. I pumalo makikilili` malagtos na padarao gi un` baina ni esta lamlam sa` kada rato malasa sin manasetbe gi usu\u00f1a.  Diberas, debi i sigundo machete siha u fan maguasa` sa` inipos manmalagtos.  Kalagtos\u00f1a na tiempo i paska na hagun cha`guan ni todo sine\u00f1gge nu i fotten somnag.<\/p>\n<p>Ma\u00f1gge i satton na kuentas publiko?<\/p>\n<p>Sakan pot sakan ta huhu\u00f1gog na mampos baba i kinalamten ekonomia.  Gi mismo tiempo, ni un` proposito talilie` `nai para umaribaha i dos guma` papa` gi un` guma` lehislatura.<\/p>\n<p>I tiempo ha mamanda na u guaha satton na inadahe gi uson fondun publiko.  Yangin magahet na makomprende este na asunto kabales, siempre i membro mismo mumueba na uma-utot papa` i dos guma` lehislatura gi uno.<\/p>\n<p>I numeron membro lokue` debi uma-utot papa` deste 27 esta 12.  Lao mames yan ma\u00f1ge` i fuetsan politika `nai ha sede lamegai na membro man-ma\u00f1aluda gi ti tiho\u00f1g niha.  Kumeke ilegho, taya` satton na kinemprende na pago i oran sakrifisio, pues pega gi pachot miyo hafa sesso in` repite publikamiente pot chinatsagan tano`ta na tiempo.<\/p>\n<p>Este ta lie` na inipos i 27 na membro ya mayoria ti manlalailai ha` gi haane kadu` duro man-machochu`.  Memegai\u00f1a prineponen resulasion `nai i sustansia pareho yan un` katta.<\/p>\n<p>I ta nesessita pago solu kualidat na proposito siha pot ekonomia, edukasion, hinemlo` yan otro manpresiso na setbision publiko.  Lastima sa` deste ochu a\u00f1os malofan ta sede i tiempo na u di\u00f1go i mansabion i Deni` ni esta pago sige mataka` hafa gi magahet i dicho na asunton linahyan siha.<\/p>\n<p>Ginen este na diskuido, mas didog i chinatsagan kinalamten tano`ta.  Lao hombre este, kulan ni uno umeskohe hafa masusesede pot ginen diskuidon i alacha siha na lehislatura.  Tinetpe mas tailaye na ma\u00f1an sanhilo` na guma` lehislatura (Senate) `nai gatdon gi he\u00f1ion muron megai siha na proposito ni man-sustansiao.  Estegue` un` asunto na mauleg in` ebalua pago na sakan botasion.  Si Yuus Maase`!<\/p>\n<p>Strictly a personal view. John S. DelRosario Jr. is publisher of Saipan Tribune.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sesso ta hu\u00f1gog i ma\u00f1ainata masa\u00f1gan na ni uno baston San Jose.  Este na fino` man-amko` si\u00f1a ta polu komo ilegniniha na ni uno gumuguot` haani\u00f1a.  Pot este na rason na todo presiso na ta chogue, sin ditension, debi ta petsige kumonsige para minauleg mayotmiente gi taotaota.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-57439","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-local-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57439","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=57439"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57439\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=57439"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=57439"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=57439"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}