{"id":6752,"date":"2012-04-02T09:37:05","date_gmt":"2012-04-02T09:37:05","guid":{"rendered":"http:\/\/newspaper.ctsi-logistics.com\/?p=6752"},"modified":"2012-04-02T09:37:05","modified_gmt":"2012-04-02T09:37:05","slug":"espadan-impitun-politika","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/espadan-impitun-politika\/","title":{"rendered":"Espadan Impitun Politika"},"content":{"rendered":"<div>By John S. DelRosario Jr.<br \/>\nContributing Author<\/div>\n<p>I Gobietnu as Benigno R. Fitial hana\u2019 fan basta i sekretarian dos depattamentu: public works yan tanu. Este na disision megai man-hine\u00f1ga\u00f1g. Ni mas de menos yan usun espadan impitun aplacha\u2019 na politika gi prohimu siha ni sumakrisia siha para umana\u2019 fan gana pot dos eleksion i paire.<\/p>\n<p>Guiya la\u2019mon ni atoridat\u00f1a, lau kontra tautau siha ni manachu gi oran estrakada ha\u2019ane yan pue\u00f1ge? Hafa kinemprende\u00f1a amista? Enfin, sobla atmas\u00f1a para u senyamag yan u fondu i pattidan republican na eleksion ni ha kabesasaye. A\u00f1gariyan despedida ha fafana\u2019 i republican na biahe.<\/p>\n<p>Ileg\u00f1a si Fitial na debi tautau\u00f1a u parehu prinsipiu mapraktitika yan guiya. Ke lau hafa ennau na prinsipiu? I kada ratu malagu gi kelat? Na ti manu hechura esta i seputtura? Kau prinsipiun abarambau i ha fafama?<\/p>\n<p>Yangin ha guiguife satton na dina\u00f1a, ke lau taimanu na guiya mismu tumira i platu ni mayamag yan madisgrana? Ni haf\u2019 ya u chogue, madisgrana esta i platu ya megai granu\u00f1a ya ni \u00f1gai\u2019an una chettun tatte.<\/p>\n<p>Ti namatman i ma\u00f1a\u00f1a pagu ya lastima sa\u2019 hagas hu pega esperansaghu na u di\u00f1gu un\u2019 dia puesto\u00f1a kumu i mas maguiaya yan onrau na gobietnu. Lau ha funas todu este gi mapos na Bietnes gi un\u2019 sakudida.<\/p>\n<p>Ma\u00f1gge se\u00f1or i amista ni hagas un\u2019 fachuchu\u2019e pumogsai yan i unna\u2019 fan basta siha gi halom man-fiet na tropa? Haye man-aminasa \u2019nai un\u2019 abandona pattidamu? Na ti man-abandona hayumu na man-abarambau un\u2019 ratu i tropa ni dumisidi ma\u00f1aga yan pattidan covenant?<\/p>\n<p>Yangin ni covenant ti unna\u2019 fa\u00f1gontentu, pues ni republican lokue\u2019 ti un\u2019 fan ma\u2019agim gi este na karera. Yangin un\u2019 punu\u2019 linala\u2019 tautau gi usun espadan impitun politika, ennau mismu lokue\u2019 para dimalasmu dispues. Sen man-apase i Saina gi todu che\u2019chu\u2019 tinailaye.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>Integridad gi che\u2019chu\u2019 linahyan<\/p>\n<p>Hana\u2019 banidosuyu\u2019 si Senator Francisco (Frank) Q. Cruz \u2019nai ha ho\u00f1ga\u00f1g i man-gacho\u00f1g\u00f1a nu ayu na disision komite i para u husga mafahan tanu praibet ni MPLT pot klaru na guaha kantida tanu\u2019 publliku guine gi katkuet lugat.<\/p>\n<p>Da\u00f1kulu na salape\u2019 MPLT tineteka ($272,000) ayu mina\u2019 ha gu\u2019ot tatte para u inbestiga tumaimanu ayu na disision. Dinanche disisio\u00f1a sa\u2019 salape\u2019 tautau tanu\u2019 sumaunau guihe na disposision. I puntu: Kau kabales yan antau ayu na konsiderasion \u2019nai guaha disposision sin u kabales i ginagagau na numeron membron i board?<\/p>\n<p>Na ti este na chatdisision umatisa na debi u guaha satton na sensian integridad (integrity) gi disposion usun salape\u2019 publiku?<\/p>\n<p>Dispues, mit pot mit hektarias na tanu\u2019 publiku guaha para maseha hafa na nesessidat ahensian gobietnu. Hafa na ti marepara este lau abundansia tanu? Ti namatman hafa na guaha chumoneg para umapega gi halom \u2019an yalaka\u2019 yan aplacha na hanom huegon politika. Manu \u2019nai in\u2019 pe\u2019lu integridad miyu? Ma\u00f1ge sustansian \u2019nai man-manhula\u2019 hamyu para in\u2019 tatiye i ginagagau gi lai siha?<\/p>\n<p>Petsige Se\u00f1ot Cruz hafa esta un\u2019 intended chumogue. Megai\u00f1a gi silensiu na publiku ma\u00f1gonfotme ni disisionmu. Unuyu\u2019 tatatte gi un\u2019 petsisige. Ginen ennau na checho\u2019mu siempre tana fitme tatte umaregla i pisun institusion demokrasia guine gi tano\u2019ta. Si Yuus Maase`!<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>Signifikasion Kuaresmaj<\/p>\n<p>Gi ti mapot na manera, mauleg ta hassun \u00f1aihon hafa signifikasio\u00f1a i finapos i Sainata guine gi tiempon kuaresma. Gi kinemprendeghu, ha chahlau tinagu\u2019 tata\u00f1a Yuus Tata \u2019nai iya hululu\u2019 ha fanue\u2019 hit hafa che\u2019chu\u2019 obidiente gi sainamu. Gaige lokue\u2019 este na finana\u2019gue gi Dies na tinagu\u2019 Yuus.<\/p>\n<p>Segundu, maseha ha lie\u2019 mona hafa para u padese ha aksepta mumattitgue\u2019 pot gineflie\u2019\u00f1a yan guinaiya\u00f1a nu hita ni famaguo\u00f1a. Ti sumeha, ha atrebi makastiga sin umisau gi sisi\u00f1an Ponsiu Pilatu estake mapunu\u2019 gi kilu\u2019us ya la\u2019la\u2019 talu gi mina tres dias. Siempre u fattu talu para u sentensia todus i man-lala\u2019la\u2019 yan man-matai.<\/p>\n<p>Gi todu pasu\u00f1a \u2019nai ha u\u2019uma i kilu\u2019us, hu konsidedera i namase\u2019 na nana\u00f1a as Santa Maria, i mines\u00f1gon, pinasensia yan hinimidde\u00f1a \u2019nai sige makastiga i lahi\u00f1a ti deskribiyun siha na kastigu. Inipos ayu na kastigu hombre hafaisen i Saina si Yuus Tata hafa na &#8220;un abandonayu&#8221;. Gi uttimu besis, maseha ti ho\u00f1giyon pinadesi\u00f1a ha faisen lokue\u2019 si tata\u00f1a na u asi\u2019i i muna\u2019 lamen-gue.<\/p>\n<p>Estague\u2019 kinemprendeghu signifikasion tiempon kuaresma. I ha\u2019anen pasgua kumonfitma na guaha esperansa para todu ni humo\u00f1gge yan gumuaiya i lahen Yuus. Mauleg in\u2019 hassun maisa hamyu gi tinayuyot miyu pot para in\u2019 sedi i Saina halom gi korason miyu. Taya\u2019 mas ma\u00f1ge\u2019, ma\u2019ug yan felis na si\u00f1iente gi uttimu suspirus i hafa mauleg bidamu para i prohimumu piot i man-namase\u2019 yan mamoble. Felis Pasgua!<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>Maseha mampos didog pinadesen familia gi halom te\u2019ug na pagyun baban ekonomia, ha satban \u00f1aihon hit i dina\u00f1a todus gi halom ti distingiyon na mattirun i tiempu gi inarikonosen unu yan otru. Hana\u2019 fan geftau hit i mattiempu piot para ayu na che\u2019luta \u2019sino un\u2019 namase\u2019 na poble sa\u2019 ennau na finana\u2019gue \u2019nai man-malulog hit. Mauleg yan felis lamayot patte i para ta faposgue gi karerata mona. Fan agu\u2019ot kanai ya tafan hita todus parehu man-mamokat. Feis Pasgua!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>By John S. DelRosario Jr. Contributing Author I Gobietnu as Benigno R. Fitial hana\u2019 fan&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-6752","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6752","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6752"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6752\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6752"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6752"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.saipantribune.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6752"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}