Finatton mes Nobiembre
Buente maseñala komo tiempon despedida i mes Nobiembre. Megai manma`agañg para i deskanson niha antes de Nobiembre dia 1. Tinatitye este nu i despedidan hiniyoñg i sakan. Kalan naturat na doblada: haane yan pueñge. Guaha mañachaleg, guaha lokue` manatañges. Ai, tai finagpo` na sagan lago`.
Gi mismo tiempo humalom guine na mes i haanen Thanksgiving `nai matutuhon lokue` i haanen gupot siha. Ha fonaigue hit i pininite, dispues gumuaha tolai esperansa, nina` fagpo` `nai todo i señgsoñg magof i taotao siha sa` matto talo i Nanalibreta. Gi uttimo haane gi Desiembre, guaha tiempota runimueba talo haanita.
Uno na sesso hu susede gi mes Nobiembre `nai megai manma`agañg para i deskanson niha, i matai ababañg gi katkuet lugat guine gi tano`ta. Esta fufugoyo` yangin gumugupo gi fihonho sa` `an poduñg, garentia na guaha siempre dimalas. Ti namagof na señat lao ti siña lokue` hu dispacha i relasion finatai ababañg yan taotao sa` todo i tiempo magahet.
Ti ha estotbayo` i para baiho ma-agañg nu i Saina sa` naturat este na sinisede gi taotao. Lao gi mismo tiempo ti listoyo` umatbansa hinanaoho pot diskuido. Sumen namagof este na hinanao sa` los uttimo para un` alie` yan i Nanalibreta. Taya` para umatufoñg gi sentensiamo solu i mauleg na bidamo. Pues tutuhon muna` fan etnon i manmauleg siha na chochu` kontra i prohimumo.
Todo klasen finatai lokue` hulie` gi linala`ho. Guaha sumen na`magof finaposña. Guaha ha` lokue` kalan fuetsao hinanaoña piot `nai matai aksidente i prohimo. Gi katkuet finatai, mauleg ta tayuyute i prohimo ya u lagse` galaide`ña guato `nai para u pine`lo nu i Saina.
Hu taitai un` leblo pot finatai. Kada uno gi bumirague` tatte gi tataotaoña mañotsut sa` hafa na muna`lo tatte gi tano`. Ilegniniha na dañkulo na trañkilida siñienten niha `nai sige chumago` anten niha kontra i tataotao niha. Tat achaiguaña na siñienten deskanso ya pot este na rason na guaha sinetsot niha `nai ha bira siha tatte.
Mafatto lokue` kuestion amano `nai gaige sasalaguan. Ilegña un` pale` giya guaho na este i tano` sasalaguan i taotao. Buente gai minagahet fino`ña sa` hombre i mas manriko na taotao ti ha soda` ginefsagan niha maseha manmamatmos gi tasen fiñkas niha. Tuñguon` lokuei i magof finataiña sa` ma`lag mataña gi asonña. Ha signififika na felis hinanaoña.
• • • • •
Pot chaleg: Mañake i dos amigo pugua` gi un` lanchon taotao. I papa` i Kiluus` gi simenteyo `nai uma`apatte i dos. “Uno hao, uno-yo`”. Finagchae` malago dos presineru ni manmachochochu` gi konbienton madre ya humanao guato gi papa` Kiluus.
Gi mismo tiempo, `nai umapatte i dos sake nu i uttimo dos pugua`, ilegña i uno, “Pago ayo i dos guihe huyoñg, ta apatte uno kada uno”. Mahuñgog nu i dos presineru fino` i dos sake. Esta pago malalago ha` i dos pot no umapatten ñaihon. Pinelon niha na uma`apatte i Saina yan si satanas nu anten taotao siha. A` Saina!
